Fjalë që fillojnë me...
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
SHAMÍ,~A f. sh. ~, ~TË 1. Një copë pëlhure zakonisht e bardhë ose me ngjyra, e prerë në trajtë katërkëndëshi, që mbahet në xhep apo çantë për të fshirë hundët, djersën etj., e cila për burrat ka përmasa pak më të mëdha, ndërsa për gratë është më elegante dhe e qëndisur ose e zbukuruar; dorake, cengë, facoletë. Nga xhepi i dukej shamia e qëndisur. Shami dore (hundësh, xhepi). Shami burrash (grash, fëmijësh). Thau djersën me shami. Dogji shaminë e beqarit. Shamia e nusërisë.
2. Copë pëlhure prej pambuku a prej mëndafshi, e prerë zakonisht në trajtë trekëndëshi, që e përdorin gratë për të mbështjellë flokët; dysheme, lahur, napë, degermi, dyshe, kryqe, kryqëz, hedhje, futë, gjysmë, cajkë, ballicë etj. Shami koke. I kishin dalë pak flokët nga shamia. Një shami e verdhë ia shtrëngonte ballin. E lidhi bukur shaminë e kokës. E mban (heq) shaminë gjithmonë.
3. fet. Pjesë e veshjes islame të vajzës a të gruas. Vendosi shaminë për herë të parë. E mbuloi kokën me shami.
4. Pëlhurë pambuku ose mëndafshi në formë trekëndëshi, me ngjyrë të kuqe ose me vizatime, që e vinin gjatë regjimit komunist, në vitet e diktaturës pionierët, aksionistët etj. rreth qafës; shall. Shamia e aksionit.
5. Si njësi matëse, aq sa merr një bohçe. Të gënjeu me një shami mollë. Një shami rroba.
✱Sin.: dorake, cengë, facoletë, dysheme, lahur, napë, degermi, dyshe, kryqe, kryqëz, hedhje, futë, gjysmë, cajkë, ballicë, linjë, lëvere, rizë, cipë, cipëz, qafëshoke, sharpë, shall, lidhëse, lidhje, hithëth, rubë, burulluk, kaftan, peshtamall, jemeni, havlli, pështjellak, mafes, pashnik, destemel, maramë, pashai, çember, çevre, sallman, buzël, mafër, cengë.
♦ U bëra për shami jam shumë i gëzuar, aq sa t’ia marr valles me shami, fluturoj nga gëzimi, ndihem i lumtur; u bëra me krahë; u bëra me fletë; u bëra edhe një herë aq (kaq); u bëra mal me fletë. Di ta dredhë shaminë (dikush) është shumë i shkathët; vepron sipas kushteve dhe mjedisit ku është, bën sipas rrethanave a si e do puna; u përshtatet dëshirave të të tjerëve; kërcen (i hedh këmbët) sipas avazit; i hedh këmbët sipas valles. Dredh (tund) shaminë (dikush) keq. 1. Nuk punon, rri kot, bën sehir a jepet pas qejfeve; dredh (tund) zinxhirin. 2. Ka mbetur pa para e pa pasuri, nuk di ç’të bëjë nga e keqja që e ka zënë. 3. Nuk ka ç’të bëjë më për diçka, nuk ndreq dot gjë, s’ka më gjë në dorë. Të lidhsha *buzën (me shami)! (mallk.) vdeksh!
SHAM,~I m. sh. ~A, ~AT Një lloj ëmbëlsire, hallvasi. I pëlqente të hante sham. Ëmbëltorja nuk kishte më shama. Shami kishte edhe pamjen e këndshme.
Shfaq përkufizimin e plotë →SHAMÁK,~U m. sh. ~Ë, ~ËT bot. (lat. Phragmites australis) Bimë barishtore shumëvjeçare me kërcell të drejtë e të gjatë, që mbin në gardhe dhe shtrihet gjerë e gjatë: shqirra, bari …
Shfaq përkufizimin e plotë →SHAMÁN mb. 1. Që i ka shkarë dhjamët; i rrënxuar, i shembur. Djalë shaman.2. si em. ~I m. sh. ~Ë, ~ËT Ai që e ka dhjamët të shkarë. Shamani i gjorë nuk mbahej dot në këmbë.✱Sin.: i…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHAMÁN,~I m. sh. ~Ë, ~ËT Prijës që drejton ritet e kultit të shamanizmit, që mendon se ka aftësi për të komunikuar me shpirtrat e të vdekurve, por edhe për të kuruar të sëmurët. Nd…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHAMÁT/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Mosmarrëveshje verbale e nxehtë mes dy a më shumë njerëzve, që grinden a që zihen ndërmjet tyre; potere, zallamahi. Krisi shamata krejt pa menduar. Nisën…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHAMÓ/J vep., ~ÓVA, ~ÚA 1. kal. Them për dikë fjalë të rënda, fyej, qortoj; kund. lavdëroj. E shamoi nën zë. Shamonte veten për fatin e lig.2. jokal. Shaj fort; përshaj, munxos. Sh…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHAMÓT,~I m. ~E, ~ET kim. Lëndë e parë argjilore zjarrduruese e pjekur dhe e bluar, që i shtohet sërish e bluar argjilës, përpara se të prodhohen sendet prej qeramike, zakonisht tu…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHÁMPO,~JA f. sh. ~, ~T Lëndë e lëngshme që përdoret për të larë kokën a trupin, sapun i lëngshëm. Shampo me hithër. I kishte mbaruar shampoja. I lau flokët me shampo. Shampo e tha…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHÁMTË mb. 1. Që i ka shkarë dhjamët; i rrënxuar, i shembur. Burrë i shamtë. 2. si em. ~I m. sh. ~Ë, ~ËT Ai që e ka dhjamët të shkarë. Sytë ishin drejtuar nga i shamti.✱Sin.: i rrë…
Shfaq përkufizimin e plotë →SHÁMË,~A f. sh. ~A, ~AT 1. zool. (lat. Copsychus albospecularis) Lloj zogu këngëtar nga India, mashkulli i të cilit ka pendë blu dhe të bardha, ndërsa femra ka pendë ngjyrë bezhë d…
Shfaq përkufizimin e plotë →
© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 —
Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.
www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë