Fjalë që fillojnë me...
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
DÍJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Tërësia e njohurive pak a shumë sistematike, që dikush ka përvetësuar në një fushë të caktuar; gjithçka që dihet për botën që na rrethon, njohuri; dituri, shkencë; kund. padije. Dije të thella (të shumta, të plota, të sakta). Dije shkencore. Dijet e nxënësit. Përhapja e dijes. Kontrolli (vlerësimi) i dijeve. Në lëmin e dijes. Dashuria për dijen. Ka nevojë për dije. Shton dijet. Merr dije. Flet me dije flet me urti, me arsye të shëndoshë. Shet dije (keq.) shet mend, hiqet i ditur. Dijet e mëdha janë në fjalë të shkurtra. (fj. u.). Dija është dritë, padija terr. (fj. u.). Dija nuk falet, po fitohet. (fj. u.).
2. bised. Dijeni, njoftim. Vë në dije njoftoj. Është në dije të punës.
✱Sin.: njohuri, dituri, dijeni, njoftim.
DÍJ/Ë,~A f. Dije.
DI vep., ~TA, ~TUR kal. 1. Kam njohuri pak a shumë të plota ose të veçanta për diçka, e njoh mirë diçka pasi e kam parë, e kam dëgjuar, e kam studiuar etj.; e kam mësuar diçka, e zotëroj. Di dy gjuhë. E di drejtshkrimin. E di mirë shqipen (frëngjishten, anglishten...). E di mirë rolin. E di zanatin e vet. E di përmendsh (ujë, për fije, në majë të gishtave, me sy mbyllur) e di shumë mirë. S’e di si duhet. Aq di, aq bën. Më mirë të dish se të kesh. (fj. u.). E di gomari ku e vret samari. (fj. u.). E di mesi se ç'ka thesi. (fj. u.). Njeriu që nuk di, turbullon ujin që pi. (fj. u.). E di mirë se kush është. S’di gjë ende. Se di pse u zemërua. Do të dijë gjithçka. E di gjendjen. Siç e di... S’di ç'të them. S'e di ç'kanë vendosur. Me sa di unë nga të dhënat a njoftimet që kam unë, nga ç'kam dëgjuar e ç'kam marrë vesh unë. - E di rrugën? - Di ndonjë mënyrë tjetër?
2. Jam i zoti për të bërë diçka, kam aftësitë e shprehitë e nevojshme për t'i dalë në krye një pune (me një folje në mënyrën lidhore). Di të lexojë (të shkruajë, të vizatojë). Di të notojë. Di t'i bjerë violinës (çiftelisë, pianos...). Di ta rregulloj (ta ndreq). Di të drejtojë (të udhëheqë). Di të sillet. Di të jetojë. Di të arsyetojë. Di ta përmbajë veten. Nuk di të lidhë dy fjalë (bashkë) s'është i aftë t'i shprehë qartë mendimet, mezi flet.
3. Jam i vetëdijshëm për diçka, e kuptoj mirë diçka, ia njoh vlerën e rëndësinë, e çmoj; ruaj masën a kufijtë. Di se ç’bën. E di detyrën time. Ia di vlerën. E di vendin tim. E di masën. As vetë s'e di se ç'kërkon. E di, ai ka shumë punë, por... Kur s’e ke një gjë, atëherë ia di kimetin. (fj. u.).
4. E njoh, e kam provuar a e kam përjetuar diçka. S’e di ç’është rakia (duhani). E di ai ç’është varfëria (uria). S’dinte ç’ishin përkëdheljet. S’dinte të ngopur nuk ngopej kurrë.
5. edhe jokal. Jam në gjendje të kuptoj diçka, marr vesh; kuptoj. Di diçka nga muzika (nga piktura). E bëri pa e ditur. S’ditën nga ikën ikën të shpërndarë. -E di ç’të bëj unë?
6. zakon. moh. (edhe me foljen dua). Nuk i nënshtrohem diçkaje a dikujt, nuk pyes për të, nuk e përfill, nuk trembem, nuk thyhem; nuk merrem kurrë me diçka, nuk e bëj asnjëherë diçka. Nuk di ç’është frika nuk ka frikë fare. S’di ç’është rreziku. Nuk di ç'është gënjeshtra nuk gënjen kurrë. Nuk di ç’është pushimi nuk pushon asnjëherë. Nuk do t’ia dijë nga të ftohtët (nga shiu, nga dëbora, nga balta). S’donin t’ia dinin. Ku do t'ia dijë ai!
7. Pandeh, kujtoj; besoj; mendoj. E dinin njëri-tjetrin të vrarë. E kam ditur njeri me mend. E dinim për njeri të mirë. Unë kështu e dija.
8. Ngulit në mend; mësoj. - Dije mirë. – T’i dish numrat përmendsh. - Dije se ai është shoku im.
✱Sin.: njoh, çmoj, kuptoj, pandeh, kujtoj, besoj, mendoj, mësoj.
♦ Një *avaz di (dikush). S’di tjetër *avaz (dikush). E di edhe *bufi! (diçka) tall. Ia di (ia njoh) *burmat (dikujt a diçkaje). I di *bytha (dikujt) tall. vulg. Ia di *çarkun (dikujt). Nuk di *fjalë (dikush). Ia di *gjuhën (dikujt). E di Gjoni çfarë ka *trasta (thesi). S’di *këngë tjetër (dikush). Ia di *kimetin (dikujt a diçkaje). Kjo *kockë e di! I di *koka (dikujt). Ia di *kokën (dikujt). S’di *ku të futet (dikush). Nuk di (nuk njeh, nuk ka) *kufi (dikush a diçka). I di *lëkura (dikujt). Ku ta dish? ndoshta, mbase. Di ku *shkel (dikush). E ku di unë … mospërf. e të tjera të tilla; e plot të tjera, që s’kanë rëndësi, që s’më interesojnë. E di ç’ke ti? fj. ndërm. përdoret për t’i tërhequr vëmendjen bashkëbiseduesit, kur i themi për një punë a kur e këshillojmë për diçka. *Djalli (dreqi) e di (e merr vesh)! bised. Dreqi (*djalli) e di (e merr vesh)! bised. Nuk *do t’ia dijë (dikush a diçka). S’do t’ia dijë (s’dëgjon) nga ajo *anë (dikush). E di edhe *lopa (diçka) tall. Nuk di *llafe. Ia di për *të mirë (dikujt). Ia di për *nder (dikujt). Ia di *pirrën (dikujt). I di *rradakja (dikujt) bised. Nuk ia di *skajin (diçkaje). Di ku *shkel (dikush). Ia di mirë *shtegun (shtigjet) (diçkaje). Nuk ia di *tymin (dikujt a diçkaje). Ia di (ia njoh) *vidhat (dikujt a diçkaje). Ia di *vlerën (dikujt a diçkaje). Një *Zot e di!
DIJEKÉQ,~E mb. 1. Që i shkon mendja për keq, që e ka me djallëzi a me qëllim të keq; i djallëzuar, dhelparak; është si shejtani i përroit; kund. i padjallëzuar. Interpretim dijekeq…
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJEKÉQAS ndajf. Me keqdashje, me ligësi; me vetëdije se i bën keq dikujt; me qëllim të keq, djallëzisht. E mundoi dijekeqas. Qeshte dijekeqas.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJENÍ,~A f. sh. ~, ~TË Njohja e diçkaje, ajo që dimë për diçka, të diturit; njoftim. S’ka dijeni s’di gjë. Sa për dijeni. Me (pa) dijeninë e dikujt duke e ditur (pa e ditur) dikus…
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJENÍK,~E mb. Dituror, shkencor. Vepër dijenike.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJEN/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. Vë në dijeni dikë, njoftoj. Dijenova familjen.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJENÓR,~E mb. Shkencor; dijenik. Punim dijenor.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJENÓZ,~E mb., iron. Që mbahet si i ditur, që hiqet sikur është shumë i aftë e i zoti në punën që bën. Është dijenoz i madh.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJENÚAR (i, e) mb. I vënë në dijeni, i njoftuar për diçka. Ishin të dijenuar për këtë gjë.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJETÁR,~I m. sh. ~Ë, ~ËT Ai që ka dije e njohuri të thella për një fushë a për disa fusha të shkencës, njeri i ditur; ai që me punën e vet kërkimore-shkencore ndihmon për zhvillim…
Shfaq përkufizimin e plotë →DIJETÁR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Ajo që ka dije e njohuri të thella për një fushë a për disa fusha të shkencës, grua a vajzë e ditur; ajo që me punën e vet kërkimore-shkencore ndihmon …
Shfaq përkufizimin e plotë →
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
Fjalë që rimojnë ose mbarojnë me të njëjtat germa.
Kërko forma në përkufizime ose shembuj. _
© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 —
Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.
www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë