Fjalë që fillojnë me...
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
DÍE/LL,~LLI m. sh. ~J, ~JT 1. astr. Trupi i zjarrtë qiellor, që gjendet në qendër të sistemit tonë planetar dhe që është burim drite e ngrohtësie. Drita (ngrohtësia, energjia) e diellit. Rrezet e diellit. Lindja e diellit. Perëndimi i diellit. Eklipsi i Diellit. Njollat e Diellit. Rrotullimi i Tokës rreth Diellit. Dielli, edhe kur ka re, ndrit (fj. u.).
2. Drita dhe ngrohtësia që lëshon ky trup qiellor; rrezet e këtij trupi qiellor. Diell i ngrohtë (përvëlues, i nxehtë, i fortë, verbues). Dielli pranveror. Dielli i mëngjesit. Diell me dhëmbë (bised.) diell që shkëlqen, po nuk ngroh; diell dimri. Banja dielli. Çadër (kapelë) dielli. Syze dielli syze me xhama të errët, që përdoren për të mbrojtur sytë nga drita e fortë e diellit. Ditë me diell. Vend me diell. I nxirë nga dielli. Në pikë të diellit në pisk të vapës. E zë (e rreh, i bie) dielli (edhe moh.). E përvëloi (e dogji) dielli. Marr një diell rri në diell që të ngrohem pak. Sot ka diell. Rrushi do diell. Është zbardhur (është tharë) nga dielli. E ka zënë dielli është nxirë në diell. I ra (e goditi) dielli në kokë. Lule dielli (bot.). Pika (sëmundja) e diellit (mjek.). Dielli lind (ngroh) për të gjithë. (fj. u.). Nuk mbulohet (nuk zihet, nuk fshihet) dielli me shoshë. (fj. u.). Nuk lyhet (nuk fëlliqet) dielli me baltë. (fj. u.). Dielli i mëngjesit të ngroh më mirë se i pasdrekës. (fj. u.). Dielli duket (shihet) që në mëngjes (që kur lind). (fj. u.).
3. Vend që e rrahin rrezet e këtij trupi qiellor; kund. hije. Nxjerr (qit, vë) në diell. E la në diell. Dal (thahem) në diell. Rrinte (fliste, ngrohej) në diell. U thek në diell. Ku hyn dielli, nuk hyn mjeku (fj.u.).
4. fig. Diçka që është burim jete e të mirash materiale, burim përparimi, gëzimi e lumturie etj. Dielli i jetës sonë. Njeriu s’mund të jetë diell për gjithë dynjanë. (fj. u.).
5. astr. Trup i madh qiellor që ndodhet në qendër të një sistemi planetar. Diejt fqinjë. Lëvizja e diejve. Në gjithësi ka diej të panumërt.
♦ Jam bërë diell më ka marrë shumë uria, nuk duroj dot sa të ha; më këndojnë zorrët; më grijnë (më gërryejnë) zorrët; m’u shkundën (m’u shkrëndën) zorrët. T’u bëftë diell! ur. të vaftë mbarë!; të ndrittë në jetë! Bëhet diell (për të gjithë) (dikush) është i mirë me këdo, ndihmon e mbron me zjarr këdo. Bën diellin dhe *shiun (dikush) iron. S’i bën *dritë dielli (dikujt). Nuk bën *hije në diell (dikush). Bën *shiun dhe diellin (dikush) iron. I ka rënë dielli në kokë (dikujt) edhe iron. ka lajthitur, s’është mirë nga mendja, e ka humbur fare. Po bie dielli përdhe (diku) bën shumë vapë, është shumë nxehtë; piqet veza në rërë; pëlcet derri; ziejnë fasulet në diell. Ra me *këmbë nga dielli (dikush) mospërf. *Borë në diell (në maj). *Brymë në diell. *Brymë para diellit. Doli në diell (dikush) shpëtoi nga një e keqe, doli nga gjendja e vështirë; doli në dritë. E dërgoi (e çoi) prapa diellit (dikë) e degdisi larg, e çoi në një vend të largët nga ku të mos kthehet më; e çoi në humbëtirë; e dërgoi (e çoi) prapa botës; e dërgoi (e çoi) në djall; e hoqi qafe. Diell më diell gjithë ditën, që nga mëngjesi deri në mbrëmje, që kur lind e deri sa perëndon dielli; njëzet e katër orë, nga mëngjesi kur lind dielli e deri në mëngjesin tjetër kur lind përsëri; dritë më dritë. Me diell e me hënë ditë e natë, shumë e pa pushim. *Ditën për diell. *Ditë pa diell. Në dritën e *diellit. Si drita e *diellit. *Ëndrra në diell. Një *shoshë diell. *Kripë në diell. E kthen barkun nga (del) dielli (dikush) përçm. ndryshon sipas leverdisë a sipas përfitimit që nxjerr, bën si e do e mira e vet; kthen gunën (shpinën, kurrizin, krahët) nga të fryjë era. E ktheu barkun nga dielli (dikush) përçm. shih i ktheu potkonjtë nga dielli (nga qielli) (dikush). I ktheu *potkonjtë nga dielli (nga qielli) (dikush) përb. E la në diell (dikë) nuk u kujdes fare për dikë dhe nuk i dha asnjë ndihmë; e la në gjendje të keqe e pa përkrahje. S’e lë *diellin t’ia kalojë (dikush). E la *presh në diell (dikë). Lëshon *hije pa dalë dielli (dikush) tall. *Lule dielli përçm. E mat diellin me *pash (dikush) iron. Mbeta në diell shih mbeta rrasë në diell. Mbeta *lakuriq (në diell). Mbeta *rrasë në diell. E ndal diellin me *fjalë (dikush). Ia nderi *lëkurën në diell (dikujt). Ngrohet (theket) në diell (dikush) rri pa punë, nuk bën asgjë; ngrohet në shullë; ngroh vezë; nxjerr (çel) zogj; kruan thonjtë; kruan dhëmbët; vret barkun në hije iron. Jam ngrohur në një diell (me dikë) iron. jam fare i largët me dikë, s’kam të bëj fare me të, nuk jam as fis, as soj. E nxori në diell (dikë) e la pa gjë, ia mori të gjitha dhe e la pa asnjë mjet jetese, e zhveshi nga çdo gjë; e la me gisht në gojë; e hodhi (e nxori) në udhë (të madhe) (në mes të udhës, në mes të katër udhëve). *Pykë në diell. *Rrenë në diell. *Rreze dielli. Më solli diellin mbi kokë (dikush) më solli në një gjendje shumë të vështirë; ma solli të keqen te dera. Shet *përralla në diell (dikush) iron. *Shi e diell. S’e ka parë dielli (dikë) shih s’del për dere (dikush). Nuk sheh diell (me sy) (dikush). 1. si mallk. Vdektë! 2. E shkon jetën nëpër burgje. 3. Nuk ka asnjë gëzim, e shkon jetën me hidhërime. E kam parë diellin (para dikujt). 1. Kam lindur më parë se dikush, jam më i moçëm. 2. Di më shumë se dikush tjetër, kam përvojë më të gjatë në jetë, kam parë më shumë. Pa diellin (me sy) (dikush) lindi; doli në botë; doli në jetë. S’e sheh *hëna e dielli (dikë) edhe keq. I thotë diellit ja dil a ja të dal (dikush) është shumë e bukur, ka një bukuri e rrallë; të rrëzon nga kali; shtie hënën përdhe; është për t’i hedhur telat. Një *vend nën diell libr. Vajti te perëndon dielli (dikush) iku shumë larg, mërgoi në një vend shumë të largët; vajti (shkoi) prapa diellit; mori dheun. Vajti (shkoi) prapa diellit (dikush) shkoi shumë larg, në një vend nga i cili zor se kthehet, shkoi në humbëtirë; nuk e di askush se ku është; mori dheun; mori botën (dheun) në sy; vajti (shkoi) në djall keq. Prapa diellit të vejë! (dikush) mallk. mos ia pafsha sytë!; në djall të vejë (të shkojë)! Si *vesa në diell. E zë (e mbulon) diellin me *plis (dikush) tall. E zë diellin me *shoshë (dikush) tall. Ziejnë *fasulet në diell (diku).
DIÉLLAS [DIÉLLTAS] ndajf. Hapur, në mënyrë të çiltër, çiltërisht; si në dritë të diellit. Do t’i thotë diellas këto gjëra. Duket dielltas se është gënjeshtër.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELLÍM,~I m. Diellzim. Siguron diellimin e nevojshëm.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELL/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. Nxjerr në diell drithin (grurin a misrin) që të teret e t’i hiqet lagështira. Dielloj grurin.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELL/ÓN vep., ~ÓI, ~ÚAR jokal., vet. v. III Del dielli; ndriçon dielli.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELLÓR,~E mb. 1. Që ka të bëjë me diellin, me vendndodhjen e me lëvizjen e tij; që i përket diellit, i diellit; që buron nga dielli. Spektri diellor. Vit diellor koha sa zgjat një…
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELLÓR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET fet. Enë ari ose argjendi ku vihet nafora e katolikëve për nderim. Diellore e shenjtë.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIÉLLTË (i, e) mb. Që ka diell, që është me diell. Dita ishte herë e dielltë dhe herë e mugët. Qytet i dielltë, i ngrohtë e mikpritës.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELLÚAR (i, e) mb. Që e ka zënë dielli. Sikush e ka një kënd të dielluar.
Shfaq përkufizimin e plotë →DIELLZÍM,~I m. 1. Nxjerrje a nderje në diell për t’u tharë a për t’i ikur lagështia. Diellzimi dhe ajrimi. I krasitën për diellzim.2. Gjendja kur diellzoj diçka; rrahje nga dielli.…
Shfaq përkufizimin e plotë →DÍEL,~A (e) f. sh. ~A, ~AT (të) Dita e shtatë e javës, që vjen pas së shtunës. Të dielën tjetër (që vjen). Të dielën e kaluar (që shkoi). Këtë të diel. Të dielave çdo të diel. E di…
Shfaq përkufizimin e plotë →
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
Fjalë që rimojnë ose mbarojnë me të njëjtat germa.
Kërko forma në përkufizime ose shembuj. _
© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 —
Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.
www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë