FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

BÍE_I vep., RÁSHË, RËNË jokal. 1. Rrëzohem nga një vend i lartë në një vend më të ulët, këputem nga lart poshtë (për trupat nën veprimin e peshës së tyre); kund. ngrihem. Ra një tullë (një gur, një kokërr). Ra tavani. Ra një yll. Ra një aeroplan. Ra nga shkëmbi (nga buza, nga bregu). Ra nga pema (nga dega). Ra nga çatia (nga muri, nga dritarja, nga kati i dytë). Ra nga kali (nga biçikleta, nga makina). Ra zogu nga çerdhja. Ra nga qielli. Më ra nga duart. Më ra nga xhepi. Bie nga lart. Ra në pus (në gropë, në humnerë, në lumë, në përrua, në det). Bie në fund. Bie përtokë (përdhe). Bie shpejt (lirisht, butë, me forcë). Ra më këmbë. Dardha nën dardhë bie. (fj. u.). Bie molla që ka krimbin. (fj. u.). Malet tunden, po nuk bien. (fj. u.).
2. Rrëzohem përdhe kur humbas mbështetjen, lidhjen ose drejtpeshimin; rrëzohem padashur, gremisem, shembem. Ra lisi (mullari). Ra shtëpia (muri, gardhi). Ra makina. Ra në borë (në baltë, në rrugë, në kalldrëm, në dysheme). Ra me bark (përmbys, më hundë, sa gjatë gjerë). Ra i vdekur (top, shakull, në vend, pa ndjenja). Ra e u vra (theu këmbën). U pengua (rrëshqiti) e ra. - Mbaje të mos bjerë! - Lëre të bjerë! Gati (desh) rashë. Ka rënë gruri. Kali, tek bie, aty do të ngrihet. (fj. u.). Kush nxiton shumë, bie më hundë. (fj. u.).
3. vet. vet. v. III Shqitet, hiqet a shkëputet nga një vend ose nga e tëra, rrëzohet. Bien gjethet. I ranë qimet (flokët). Po i bie lëkura. I ranë dhëmbët. I ranë pendët. I ra pushi. I ra korja (plagës). Më ra thoi. Ra suvaja. I ka rënë boja. I ka rënë pulla (zarfit). I ra gjuha këmborës. Bie një rrokje (një tingull) (gjuh.).
4. Ulem vetë ndenjur, më gjunjë ose shtrirë; shtrihem; hidhem, lëshohem drejt dikujt a drejt diçkaje; kund. ngrihem, çohem. Bie në shtrat (në krevat, në rroba, në dyshek). Bie barkas (më gjunjë, përmbys, në shpinë). Bie të fle. I ra në krahë (në prehër, ndër këmbë). Bie poshtë shtrihem të fle. Ra i sëmurë zuri shtratin nga një sëmundje. Ra lehonë qëndroi e shtrirë në shtrat si lehonë; nisi lehoninë. Bie me pulat (bised.) shtrihet të flejë shumë herët. Kush bie me qen, gdhihet me pleshta. (fj. u.).
5. Rrëzohem i plagosur ose i vdekur; vritem a vdes, jap jetën për një çështje të drejtë. Ra në betejë (në luftë, në fushën e nderit, në krye të detyrës). Ra dëshmor (si hero, heroikisht). Ra për liri (për atdhe). Ra fli (theror).
6. vet. vet. v. III Rrjedh teposhtë, kullon, del e shkon poshtë; bised. derdhet (për lumin, përruan etj.). Bie ujëvara (rrëkeja, çurka). Më bien lot. Më bie gjak nga hundët. I bien jargë. Më bien djersë. Bie pikë-pikë. Lumi bie në det.
7. vet. vet. v. III Rrëzohet mbi tokë nga lart (për reshjet); përhapet mbi tokë e mbi sendet, mbulon tokën e sendet. Bie shi (borë, breshër, llohë, vesë). Bie brymë. Bie mjegull. Bie pluhuri (tymi). Bie me shtamba (me rrëshekë). Fryn e bie.
8. vet. vet. v. III Varet lirshëm teposhtë; ulet e mbështetet lirshëm mbi diçka tjetër, shtrihet mbi diçka. Bie perdja. I ranë krahët poshtë. I kanë rënë supet. I ra koka në gjoks. I bien flokët mbi supe (mbi ballë). I bie kapela mbi sy. I ka rënë gusha. I kanë rënë faqet.
9. Heq dorë nga qëndresa, pushoj qëndresën, dorëzohem, jepem (për kala, për qytete, për shtete). Ra qyteti. Ra kështjella (kalaja). Ra perandoria. Ra pa luftë.
10. Zbres nga fuqia, humbas pushtetin, vendin, detyrën etj.; caktohem në një detyrë më të ulët; më ulet vlera; vet. vet. v. III humbet fuqinë vepruese, nuk vepron më, shfuqizohet (për ligjet etj.). Ra qeveria (kabineti). Ra nga fuqia (nga froni). Bie një ligj nga fuqia. Ra ky mendim.
11. vet. vet. v. III Zbret pjerrtas ose pingul, shkon drejt një vendi më të ulët. Shkëmbi bie thikë. Shpati bie pingul (pjerrtas). Kodra bie butë. Bie shkallë-shkallë.
12. Zbres, lëviz tatëpjetë; shpërngulem e zbres nga një krahinë më e lartë dhe vendosem në një më të ulët; vij a shpërngulem nga malësia në fushë ose nga fshati në qytet. Ra në fushë. Ra në Shkodër.
13. vet. vet. v. III Ulet, pakësohet (si numër, si sasi, si vëllim etj.); edhe v. I më ulet vlera, humbas cilësinë, zbres në një shkallë më poshtë; kund. ngrihem. Bie numri. Ra çmimi. Ranë aksionet. Ra kursi. Ra shpejtësia. Ra prodhimi. Ra lumi. Ra niveli. Ra në kategorinë e dytë. Ra goma u shfry goma. I ra barku. I ra vlera (ndikimi, autoriteti).
14. vet. vet. v. III Pakëson a humbet forcën e vet, i ulet vrulli, dobësohet, zbutet. Ra era (deti). Ra të nxehtët (të ftohtët). Flakët po binin. Bie fashë qetësohet, pushon. I ranë ethet. I ra temperatura. Ra trysnia. Ra vrulli (ritmi). I ra gëzimi (entuziazmi). I ra inati (zemërimi). Biseda ra. Ra kureshtja (interesimi). Puna nuk binte.
15. fig. Humb vlerat a cilësitë e mira. Ra nga mjeshtëria (nga zanati). Ka rënë në mësime. Ra në sytë e të tjerëve. - Sa poshtë ka rënë!
16. Më keqësohet gjendja; ulem nga ana morale, marr të tatëpjetën; dobësohem, mpakem, këputem; edhe vet. v. III pakësohet shëndeti, fuqia, guximi etj. Bie nga shëndeti. Ra nga gjendja. Ra moralisht (shpirtërisht). Ka rënë, s'është më i pari.
17. (me trajtë të shkurtër përemërore) bised. Nis diçka shtruar dhe e çoj deri në fund, e faroj diçka; filloj të ha me ngulm një gjellë a diçka tjetër ose të pi diçka dhe e mbaroj shpejt; i futem, i përvishem (një gjelle etj.). I ra kosit (byrekut, bakllavasë, verës). U ra fasuleve (patateve). I ra pjatës (tepsisë). U ra mollëve. U ranë shqerrave e i therën (i shitën).
✱Sin.: rrëzohem, shembem, gremisem, lëshohem, hidhem, këputem, shkëputet, shqitet, ulem, zbres, varet, del, derdhet, dobësohet, dorëzohem, faroj, hap, hiqet, humb, humbas, jepem, keqësohet, kullon, lëviz, lodhem, mbështetet, mbulon, pakësohet, përhapet, pi, rrjedh, shfuqizohet, shpërngulem, shtrihet, vdes, vritem, zbutet.
♦ Ra në *baltë (dikush). Ra në *bark (dikush). S’i bie *barku (dikujt). Ra në *batak (dikush). I ranë *bateritë (dikujt) tall. Më ra (m’u bë) *bela (dikush). Ra në *bisht (dikush) tall. Ra *bomba. Ra në *brazdë (në hulli) (dikush). Ra *brenda (dikush). Më ra *bretku. I ra në *bri_I (dikujt). I ra në *bri_II (diçka). Më ranë (m’u këputën, shtira) *brinjët. Ra në *pus (në bunar) (dikush). Bie *butë. I ra pas *buze (dikujt). Bie *copë. Ra në çark (dikush). Bjer e çohu. 1. shih ngul shkul. 2. Me shumë vuajtje, me mundime të mëdha; ul ngre. I ra (i zbriti) *damari (dikujt). Kam rënë nën *dardhë. Ka rënë nga *dardha (dikush). Ra nga *dega (dikush). Më ranë *duart. Më ra në *dorë. I bie në *dorë (dikujt). Ra nga *dynjallëku (dikush) vjet. Ka rënë nga *fiku (dikush) tall. Bie *fjala. I ranë *fletët (dikujt). Bie (bëhem) *fli. Bie nga *fuqia drejt. Më ra *goja (copë). Ra (hyri) në *gojë (të dikujt). Ra në *grackë (dikush). Ra në *greminë (dikush). Ra në *grep (dikush). Ra në *gropë (dikush). I ra *gjaku (dikujt). Bie në *gjak (me dikë). Ra nga *gjendja (dikush). Ra në *gjunjë (dikush). I bie në *gjunjë (dikujt). Më ranë (m’u këputën, m’u shkurtuan, m’u prenë) *gjunjët. Më ra *gjuha (përtokë). Bie në *gjumë (dikush). Bie në *hall (me dikë a me diçka). Ka rënë nga *hëna (dikush) iron. I ra një *hije (dikujt). I bie *hilesë (së dikujt). Më ra për (në) *hise (diçka). Ra në hulli (në *brazdë) (dikush). I ra *hunda (dikujt). Ra më *hundë (dikush) keq. Bie *jashtë (dikush a diçka). I ranë (i zbritën) *kacabunjtë (dikujt). Ra *kalaja. Ra (zbriti) nga *kali (dikush). S’ra *kalliri! I ka rënë *kapistra (dikujt). Më ranë *këllqet. I ra ndër *këmbë (dikujt). Më ranë *këmbët (copë). U ra (ua mbathi, ua dha, ua theri) *këmbëve (dikush). Më ra (m’u këput) *kërbishtja. Ra në *kllapë (dikush). Ra *klloçkë (dikush). I ka rënë *koburja (dikujt). Më ranë *kockat. I ra mbi *kokë (mbi krye) (dikujt). Më ranë *krahët. Ra (u hodh) në *krahët (e dikujt). I ra mbi krye (mbi *kokë) (dikujt). Më ranë (m’u këputën) *kryqet. Ra në *kthetrat (e dikujt). Ra në *kurth (dikush). Më ra (m’u këput) *kurrizi. Rashë në kurriz (në *shpinë). Ra në *lak (dikush). Më ra *lëkura. Ra në *llum (dikush). Ra në *marre (dikush). Bie në *mend. Ra në *mendje (dikush). Bie në një *mendje (me dikë). Bie në *mëkat (me dikë). Ka rënë në *mjaltë (dikush). Ra në *moçal (dikush). I ranë *opingat (dikujt). Bie *ndesh (me dikë a me diçka). I bie *ndore (dikujt). Bie (jam) *ngushtë. I ranë *orët (dikujt). I bie *pas (dikujt a diçkaje). I ra *pazari (dikujt a diçkaje) mospërf. I ranë *pendët (dikujt). Ra *perdja libr. Ra nga *pesha (dikush). S’bie *përdhe (diçka). S’e lë të bjerë *përdhe (në tokë) (dikë a diçka). Bie *përmbys (për dikë). Ka rënë *përtokë (dikush). I ranë *pipëzat (dikujt) iron. I ra *pjaca (dikujt a diçkaje) mospërf. Më ra në *pjesë (diçka). Ka rënë *poshtë (diçka a dikush). Nuk bie *poshtë (dikush a diçka). I ranë *patkonjtë (dikujt). I ranë *poturet (dikujt) iron. I bie *prapa (dikujt a diçkaje). Ra në *prehrin (e dikujt) keq. Ra në *prush (dikush). Bie me *pulat (dikush). I ranë *puplat (dikujt) mospërf. Ra në *pus (në bunar) (dikush). Bie *pykë. Ra nga *qielli (diçka). Ra në *rrjetë (dikush). Ra *squkë (dikush). Më ranë *sytë (për dikë a për diçka). S’e lë të bjerë në *shesh (dikë a diçka). Ra nga *shkallët (dikush). Rashë në shpinë (në *kurriz). Më ra *shpretka (nga gazi). I ranë *telat (dikujt) mospërf. Ra në *tepe (dikush). Ra për *tokë (dikush). S’e lë të bjerë në tokë (*përdhe) (dikë a diçka). Ra në *trap (dikush). I ranë *tulet (dikujt) shaka. Ra mbi *turinj (dikush). Ra (u fut) në *të thella (dikush). Të bien *thonjtë. Më ranë *thonjtë. Ra në *thonjtë (e dikujt). Më ra për *thonjsh. Bie në *ujdi (me dikë). Ra në *ujë (diçka). Bie në *va. O rashë e vdiqa! s’ka rrugë tjetër, ndryshe s’ka ç’më duhet vetja; s’ka si bëhet ndryshe, patjetër (kur diçka e kërkojmë me çdo kusht); domosdo; gjallë a vdekur. I kanë rënë *verigat (dikujt) iron. I ranë *veshët (dikujt). Të rëntë (të ardhtë) pas *veshit! mallk. Ra në *vete (dikush). I ranë (iu varën) *vetullat (dikujt). I ra *vlera (dikujt). I ranë (i zbritën) *xhindet (dikujt). I ra (i perëndoi) *ylli (dikujt).

BÍE_II vep., RASHË, RËNË jokal. 1. vet. v. III Ndodh, vjen rastësisht; qëllon, rastis; e merr, e prek, e përfshin (kryes. me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore). Më ra udha (rruga). Më ra rasti. Më ra puna. Më ra ndër mend. I ranë sytë mbi diçka. Më ra (më hyri, më shkoi, më erdhi) në vesh. Më ra papritur (e papritur, befas). Ra fjala. Sido që të bjerë puna. Lajmi ra si bombë. Ra biseda (muhabeti). Ra tërmeti. Me ç'të më bjerë në dorë. I ra një vdekje. I ra plani një shtëpie etj.
2. vet. v. III Qëllon në një kohë të caktuar, e ka kohën në një vit, në një muaj, në një javë a në një ditë të caktuar, rastis, takon, ndodh, godit, përkon. Bie të hënën. Bie në fund të javës. - Kur bie Viti i Ri? Ra në pranverë.
3. edhe fig. Ndodhem papritur ose padashur në rrethana zakonisht të këqija e të vështira; arrij në një gjendje të caktuar, kaloj në një gjendje shpirtërore; hyj, futem (edhe në një varg njësish frazeologjike). Ra në grackë (në lak, në kllapë, në kurth, në grep). Ra në greminë. Ra në pritë (në pusi). Ra në rrezik (në fatkeqësi). Ra në hall (në vështirësi, në bela). Ra rob (pre, viktimë). Ra në burg. Ra brenda (bised.) e futën në burg. Ra në duart (në thonjtë, në kthetrat) e dikujt. Ra nën sundimin (nën ndikimin) e dikujt. Ra ngushtë (keq). Ra në gjak (në armiqësi). Ra në zi. Ra në gabime. Ra borxh (bised.). Ra në përleshje (në luftë, në përpjekje). Ra në varfëri (në mjerim, në skamje). Bie në mendime (në mëdyshje). Ra në të thella. Ra në të zeza u zhyt në mendime të këqija. Ra në dëshpërim (në hidhërim). Ra në dashuri. Ra në plogështi. S'bie në vetëkënaqësi (në shkollarizëm, në formalizëm). Ranë në oportunizëm (në idealizëm, në subjektivizëm). Ra në kllapi. Bie në gjumë (në qetësi, në heshtje). Ra në krizë (në amulli). Ra me barrë. Ra klloçkë pula. Më ranë veshët rehat. Ra si miu në hauz (në poç). Shpëtoi nga shiu e ra në breshër. (fj. u.). Shpëtoi nga lumi e ra në det. (fj. u.). Iku nga tymi e ra në zjarr. (fj. u.). Trimi nuk bie në duar i gjallë. (fj. u.).
4. Ndesh papritur në diçka; gjej befas diçka, zakonisht me shumicë; turrem i etur mbi diçka. Ra në tokë të butë. Ra sharra në gozhdë. Ramë në një pyll. Gjeologët ranë në bakër. Ra në para (në bollëk). Ranë në mina. Bie në gjurmë. Delet ranë në kripë. Ra si kali në tagji.
5. Qëlloj në një grup njerëzish, rastis me të tjerë, hyj rastësisht në marrëdhënie me dikë, ndodhem. Ra në një familje (në një kolektiv) të mirë. Kishte rënë me shokë të këqij. Ra në një klasë të dalluar. Ra me ca udhëtarë të njohur.
6. edhe fig. E godit, e qëlloj me diçka (zakon. me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore). I ra me gur (me grusht, me shpullë, me shkelma, me pëllëmbë, me shkop, me kamxhik). I ra me pushkë (me kobure, me top, me shpatë, me shigjetë). I ra kokës (turinjve). I ra në kurriz (në krah). I ra kalit. I bie topit. I bie tokës me këmbë. Më ra era në shpatulla. I ra rrufeja. I ra nga prapa. I ra në lule të ballit. Nuk bie rrufeja dy herë në një lis. (fj. u.). Nuk bie reja (rrufeja) në hithra. (fj. u.). Nuk i hipën dot dardhës, i bie fikut. (fj. u.). S'ka ç'i bën gomarit, i bie samarit. (fj. u.). Kush ul qafën, i bien zverkut. fikut. (fj. u.). Derrit i bien me sëpatë në ballë. fikut. (fj. u.).
7. edhe fig., vet. v. III, Drejtohet, shkon në një pikë a në një vend të caktuar, përplaset a zë vend diku; më prek a më godit një nga shqisat a një organ të trupit (për dritën, për erën, për zërin etj.); më prek a më godit ndjenjat. Ra në shenjë. I bie drita. Më bien rrezet në sy. Topi ra në mur. I ra dielli në kokë. Më ra rëndë ushqimi. I ra rëndë ajo fjalë. Më ra si plumb (si rrufe).
8. Godit diçka për të nxjerrë një tingull a një zë, bëj të tingëllojë; vet. v. III nxjerr një tingull a një zë kur goditet, tingëllon; dëgjohet (një zë, një krismë etj.). I bie derës (ziles, çangës). I bie daulles. I bie fort (ngadalë). Bie dera (zilja, kambana, telefoni, ora). Bie boria (sirena). Bien pushkë. I bie pragut të dëgjojë dera (i bie derës të dëgjojë qilari) e hedh fjalën për diçka. Kur ta varësh zilen, duhet t'i biesh. (fj. u.).
9. Luaj me një vegël muzikore; luaj një pjesë muzikore; vet. v. III nxjerr tinguj një vegël muzikore, dëgjohet, tingëllon. I bie një vegle. I bie lahutës (fyellit, çiftelisë, gajdes, violinës, pianos). Nuk di t'i bie kitarës. Binte muzika. Binin sazet. I bie një kënge popullore (një valsi, një tangoje).
10. Sulem mbi dikë a mbi diçka, vërsulem; e sulmoj dhe e godit; turrem, këputem. Ranë mbi armikun. I ranë pushtuesit. - Bini mbi ta! I ranë qytetit. Ra ujku ndër dhen. Ra bisha në bagëti. Ra dhelpra në pula.
11. fig. bised. Sulmoj me fjalë, qortoj a kritikoj rreptë; i vërsulem, e godit. I ra kundërshtarit. I ra pa të drejtë. I ra në kokë. I ra pas shpine (prapa krahëve).
12. vet. v. III Ndodhet në një vend, gjendet, shtrihet në një anë, është. Bie në veri. Bie afër (larg). Bie nga e majta (djathtas). Ku bie ky fshat? Na bie në rrugë. Bie nga oborri. Bie në Shqipëri. Bie i treti (i fundit). Theksi bie në fund (gjuh.)
13. vet. v. III Fillon, vjen dhe përhapet, shtrihet e sundon mbi dikë a mbi diçka, mbulon, pllakos, plandos, plandoset. Bie errësira (nata, mbrëmja, muzgu). Ra agu (mëngjesi). I bie drita (hija). Ra drita zbardhi, agoi. Ra dielli doli dielli. Ra qetësi (heshtje). Ra zjarr. I ra flaka. I ra një çehre (një ngjyrë) e verdhë. I ra një hije në fytyrë. I ra një të kuq. I ra nur (bised.) u bë i hijshëm, u zbukurua. I bie një hije zbukurohet; merr një pamje të veçantë.
14. vet. v. III (me trajtë të shkurtër përemërore) fig. Vjen e përhapet; më kap, më zë, më prek, më godit; më vjen. Ra gripi (kolera). I ra një sëmundje. I ra barku i verës. I ra sëmundja e tokës. U ra flama (pulave). I ra pika (damllaja). U ra krimbi. I ra të fikët. I ra në zemër. Më ra për thonjsh (nga të ftohtët). I ra gjaku e zuri gjaku. Më ra vera në kokë. I ra një fatkeqësi (një e keqe). I kanë rënë halle. I ra mbi kokë (barra e një pune). Dyshimi binte mbi të. I rëntë flama! (mallk.). I rëntë pika! (mallk.). Pika që s'i bie! (mospërf.).
15. Hyj në marrëveshje me dikë, hyj në marrëdhënie të caktuara me të; pajtohem në mendime a në veprime me dikë, lidhem. Bie në marrëveshje (në ujdi, në fjalë). Bie në kuvend. Ranë në pazar. S'bie në kompromis (libr.). Ra në grindje (në sherr). Bie në kundërshtim me dikë a me diçka.
16. bised. Kam lidhje gjaku, farefisnie ose afërsie. Më bie kushëri i parë (kunat). Bien baxhanakë (krushq).
17 bised. Bëj një punë shpejt me një vegël; heq a pastroj me një mjet; punoj me një vegël, i jap (zakon. me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore). I rashë me fshesë dhomës. U bie me furçë këpucëve (rrobave, mureve). I bie me brisk mjekrës (faqes). I bie me drapër (me kosë). Ra drapri (në ara) nisën të korrat. I bie kosës me grihë (me limë). I bie me zdrukth. Bjeri kazmës! puno!
18. bised. Jepem pas diçkaje, më tërheq shumë diçka; lidhem me dikë a me diçka dhe kujdesem shumë për të. Bie pas muzikës (pas pikturës, pas artit, pas sportit). Bie pas bujqësisë. Bie pas gjahut. Ka rënë pas librave. Bie pas punëve. Kishte rënë pas qejfeve (pas rehatit, pas rakisë). Bie pas fëmijës.
19. vet. v. III Më nxë, më vjen për shtat, më rri si duhet, më bën. Më bien mirë këpucët. S'i bie fustani. Më bien tamam. Mezi më bien.
20. fig., vet. v. III Më vjen për shtat, përputhet, pajtohet me diçka, më shkon, më vjen në një mënyrë (me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore). Na bie mirë (keq). I bie mbarë. I bie për shtat i pëlqen, i vjen ashtu si do ai. I binte pas qejfit (pas midesë, pas dëshirës).
21. edhe fig., bised., vet. v. III Më kushton; më qëllon ta blej, ta paguaj diçka (lirë a shtrenjtë). Na ra lirë (shtrenjtë). U ra sa qimet e kokës e blenë shumë shtrenjtë.
22. (me trajtë të shkurtër përemërore) Më përket, më takon, e kam unë përsipër; është e drejta a radha ime. I ranë pjesë (në hise). - Nga sa na bie? Më bie radha. Më bie mua ta zgjidh këtë punë. Më bie barra (përgjegjësia). I bie për detyrë. I ra atij të fliste. Të bie ty të shkosh. I bie merita (nderi). Ra në kurrizin tim. Ra mbi supet (mbi shpatullat) e mia. Shpenzimet bien mbi të. Mos fut hundët tek s'të bie! (fj. u.).
23. Them diçka, flas në një mënyrë. I bie drejt (shkurt, anës e anës, larg e larg). I bie copë (troç). Mirë i ke rënë.
✱Sin.: godit, qëlloj, gjendet, ndodh, ndodhem, qëllon, rastis, dëgjohet, futem, heq, hyj, kushton, lidhem, ndesh, pajtohet, pastroj, përkon, përputhet, prek, punoj, sulmoj, takon, tingëllon, turrem, them, flas, mbulon, pllakos, plandos, plandoset
♦ I bie në *ballë (punës etj.) I bie në *besë (dikujt). Bjeri t’i biem punë e kotë; kot për kot (përdoret kur diçka bëhet në rrëmujë, pa pasur një synim a rregull të caktuar). Bie *boria libr. I bie (i fryn) *borisë. Ra në një *brazdë (me dikë). I ra në *bri_I (dikujt). I ra në *bri_II (diçka). (U bë) bjeri burri burrit! (diku). I bie *cyles (dikush) tall. I ra në *çaçkë (dikujt). I bie *çakalles (dikush). Ra në *çanakun (e dikujt) përb. I bie *çekanit (diku a në diçka). I bie *çokut (dikush). I ra *damllaja (dikujt). I bie *daulles. Bjeri daulles! mospërf. (Është bërë) për t’i rënë me dyfek (me *pushkë, me kobure) (diçkaje). I bie në *erë (dikujt a diçkaje). I ra (i doli) *era (diçkaje). Bie në *fill (me dikë). I ra në fill (në *fije) (dikush). Të rëntë *flaka! mallk. I ra *flaka (diçkaje). I ra *flama (diçkaje). I ra *fshesa (dikujt a diçkaje). I bie (i fryn) *fyellit (kavallit) (dikush) tall. I bie (i fryn) *gajdes (dikush). I ra *gërshëra (dikujt a diçkaje). I bie *gjoksit (dikush). Bie në *gjurmë (të dikujt a të diçkaje). I bie *hollë (diçkaje). I ra në *hundë (diçka). I bie kalemit (*lapsit). I bie *kambanës. Po i bien *kambanat (dikujt). Bjeri e kapërce keq. shkel e shko, sa për të kaluar radhën. I bie (i fryn) kavallit (*fyellit) (dikush) tall. I ra *këmbës (dikush). U ra (ua mbathi, ua dha, ua theri) *këmbëve (dikush). I bie *kokës (në kokë) (dikujt a diçkaje). I ra mbi *kokë (mbi krye) (dikujt). I ra në *kokë (dikujt). Më ra prapa *kokës (diçka). I bie *krahëve (dikujt). I bie *lapsit (kalemit). I bie *legenit (dikush) bised. I bie (me) *limë (dikush). I rëntë *mall! (për dikë a për diçka) mallk. Më ra *mekthi. Më ra ndër *mend. I ra në *mendje (dikujt). I ra *murtaja (diçkaje). Të rëntë (të ngrëntë) *murtaja! mallk. I ra me *not (diçkaje) shaka. I ra një *nur (dikujt). Ra *ora (sahati) (për diçka). Më ra *pika. I ra *pikës (dikush). Të rëntë *pika (një pikë)! mallk. *Pika që s’të bie! mospërf. I ra pjaca (*pazari) (dikujt a diçkaje) mospërf. Më bie në (më) *qafë (dikush). Të rëntë (të ardhtë) pas *qafe! mallk. I bie *qarit (dikush). I ra në *qokë (diçkaje). I bie *qylit (dikush). Më bie *rëndë (diçka). I bie në *rreth (dikush) iron. Më ra (më gjuajti) *rrufeja. Ra sahati (*ora) (për diçka). I bie *supeve (dikujt). Bie mbi *supet (e dikujt). Bie në *sy. Më ra në *sy (dikush a diçka). I ra me *sy (diçkaje). I ra në *shenjë (dikush). Bie mbi *shpatullat (e dikujt). Bjeri *tagarit! keq. mospërf. I bie *tamburasë (dikush) tall. I bie *teneqesë (dikush) mospërf. I ra në *të (diçkaje). I bie nëpër *të (diçkaje). T’i biesh me *top (diçkaje). *Topat të bien! I ra me *top (diçkaje). I ra në *tru (dikujt). I bie *tupanit mospërf. (dikush). Ra në *usta (dikush). I ra *veshit (dikush). Më bie (më vjen) në *vesh (diçka). Të rëntë (të ardhtë) pas *veshit! mallk. I ra *zhyt (diçkaje). I ra *zjarri (diçkaje).

BÍE_III vep., RASHË, RËNË jokal. 1. (me trajtë të shkurtër përemërore) Lëviz në një drejtim të caktuar, përshkoj, vete, kaloj, shkoj, marr; vet. v. III kalon, del. I bie fushës (bregut të lumit). - Bjeri vaut! I bie nga kjo rrugë. I bie shkurt (drejt, rrotull, qark, anash, nga e majta, nga qendra). I ra kryq e tërthor (pash më pash). I ra lumit tej për tej. I ra me not. I bie përpara i dal përpara. I ra prapa (pas) e ndoqi nga pas. I ka rënë botës mbarë. Bjeri gjatë të sosesh shpejt. (fj. u.).
2. bised. Vete për të bujtur, shkoj për të kaluar natën. Ranë te një mik. Ra në hotel. I ra në shtëpi.
✱Sin.: shkoj, kaloj, vete, lëviz, përshkoj, lëshon, nxjerr, marr, dal.
♦ I bie *anës e anës (diçkaje). S’ka *çelës që i bie (dikujt). I bie *drejt. I bie *gjatë (diçkaje). I bie *larg e larg (diçkaje). I bie *pas (prapa) (dikujt a diçkaje). I bie *pash më pash (diku). I bie prapa (*pas) (dikujt a diçkaje). I bie *rreth e rreth (diçkaje). I bie *qark e qark (diçkaje). I bie *rrotull e rrotull (përqark) (diçkaje). I bie *shkurt (dikush). I bie (i shkon) për *shtat (dikujt). I ra në *shteg (dikujt). Bie *trashë (me dikë). I ra (ia dha, ia theri, ia mori) *vrapit (dikush).

BÍE_IV vep., PRÚRA, PRÚRË kal. 1. Mbart diçka nga vendi ku është dhe e sjell afër, sjell; e zhvendos, e sjell dikush nga larg në vendin ku jam unë; kund. shpie, çoj. E bie dollapin nga kati i dytë në të parin. E bie nga Shkodra në Tiranë. E bie tryezën afër dritares. I pruri me karrocë (me makinë, në krahë). I prunë eshtrat e rilindësit të shquar në atdhe. E prunë ujin (dritën elektrike) në fshat. - Më bjer një kazmë (një lopatë, një darë)! I pruri një karrige. - Më bjer një pjatë (një lugë)! - Më bjer një gotë ujë! - Bjerma ta shoh! Dinaku të çon në çezmë e të bie pa ujë. (fj. u.).
2. Marr e sjell diçka me vete, sjell diçka për një njeri; vet. v. III sjell, çon diku, nxjerr. I pruri një letër (një telegram). I pruri një dhuratë. Pruri një lutje (një kërkesë, një ankesë). - Bjere edhe djalin kur të vish! Bie me vete. Lumi pruri kërcunj. E pruri rryma. E prunë me zor. E pakta bie të shumtën. (fj. u.).
3. Vij e bëj të ditur, vij e njoftoj diçka, sjell një lajm a diçka tjetër, sjell. Pruri një lajm (të mirë, të keq). Ka prurë një përgjigje. Pruri të falat (përshëndetjet, falënderimet) e dikujt.
4. Nxjerr dhe parashtroj, paraqit; e sjell, e nxjerr atje ku dua. Bie prova (argumente, fakte). Bie një shembull (një citat). E pruri fjalën (bisedën, muhabetin). E bie në mend.
5. fig. Sjell një pasojë, bëj që të shfaqet diçka, shkaktoj; bëj të ketë; siguroj; sjell. Kjo erë bie shi. Bie dobi (të mira, mbarësi, gëzim). Bie shëndet. Pruri çrregullime (vështirësi, pengesa, fatkeqësi). Bie si pasojë. E pruri koha (rasti). Ia pruri mbarë. Sido që ta bjerë puna sido që të ndodhë, sido që të jetë. Ç'bie sahati, nuk bie moti. (fj. u.).
6. Tërheq për të ardhur, bëj të vijë; më sjell diku, më çon. E pruri malli për djalin. - Ç'erë (ç'e mirë) të pruri? - Ç'dreq e pruri? Gjurmët e prunë deri në shtëpi.
7. Bëj të jetë, e sjell në një gjendje të caktuar. E bie në rregull (në vijë). E pruri në qejf (në vete). E pruri në terezi punën. E pruri në atë ditë (në atë gjendje) e solli në një gjendje shumë të keqe. E pruri në fuqi.
8. vet. v. III Lëshon një erë, nxjerr; ka erë. Bie erë. I bie erë të keqe (goja, plaga). Bie era shkrumb. Bie erë barut. Çeli gonxhja në saksi, / Bie erë bukuri. (folk.). Po s'hëngre hudhra, s'bie erë. (fj. u.).
✱Sin.: mbart, sjell, zhvendos, çoj, nxjerr, parashtroj, paraqit, shkaktoj, siguroj.
♦ E pruri (e solli) në *din (dikë) bised. E bie (e sjell) në *jetë (dikë). E pruri (e solli) *kokën (kryet) (dikush) mospërf. E pruri (e solli) kryet (*kokën) (dikush) mospërf. Më ra (më doli) *lotaria. Si ta bjerë *puna. Ia pruri *pus (dikujt). Ia bie (ia sjell, ia hedh) *rrotull (dikujt). Më bie *rruga_I (udha_I) (diku). Më bie *rruga_II (udha_II) (diku). Ma pruri (ma nxori) në *shteg (fjalën) (dikush).