Fjalë që fillojnë me...
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor
BLÓZ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Lëndë e zezë si pluhur që lë tymi kur kalon nëpër oxhak ose në vende të tjera. Bloza e oxhakut. Bloza e barutit. Era e blozës. Ngjyra e blozës. Zë (lë) blozë. U nxi nga bloza. Pastroj (heq) blozën. I zi si blozë. Blozës i thonë edhe "çagjë".
2. kim. Pluhur i zi që del nga djegia jo e plotë e disa lëndëve dhe që përdoret në industri; mbeturinë pas djegies së qymyrit; zgjyrë. Blozë aktive. Blozë shtazore. Blozë për ngjyrosje.
3. bujq. (lat. Ustilago) Pluhur i zi që mbush pjesët e bimëve të prekura nga disa kërpudha; purth, tymth. Blozë e veshur (e zhveshur). Bloza e grurit (e elbit, e tërshërës). Bloza e misrit.
✱Sin.: thirr, zhym, pështymë, çagjë, zgjyrë, tymth, purth.
♦ U bë blozë. 1. (diçka) shih u bë shkrumb. 2. (dikush). I ra vlera fare, humbi çdo vlerë; u bë leckë. E ka zemrën blozë (dikush) është shpirtkeq, është zemërzi.
HI,~RI m. 1. Pluhuri i lehtë që mbetet pasi digjet krejt diçka. Hiri i zjarrit. Hi druri (letre). Hiri i vatrës (i sobës). Finjë me hi. Mbledh (grumbulloj) hirin. E plehërojnë me hi. Heq (fshij) hirin. Mbuloj zjarrin me hi. Pjek në hi.
2. Pluhur që ngjan me mbeturinat pas djegies së diçkaje. Hi vullkanik pluhur që formohet nga ngurtësimi i cirkave të lavës së vullkanit. Hiri i Hënës pluhur që mbulon sipërfaqen e Hënës.
3. Hith. Hiri i hardhisë (i vreshtave). Hiri i bimëve. Hiri i duhanit (i panxharit, i specit, i mollës, i dushkut). Sëmundja e hirit. I ka rënë hiri.
4. edhe fig. Pluhuri i kufomave, kufoma; kujtimi i të vdekurve. Hiri i të parëve. U ngjall nga hiri i vet (mit.).
5. Ngjyra e hirtë. Ngjyrë hiri.
6. bot. Pjesë e parë e disa emërtimeve të pathjeshta për lloje të ndryshme hiri. Hiri i drithërave (lat. Oidium moniloides, Erysiphe graminis) mikrokërpudhë parazite e dëmshme që vesh fletët e drithërave nga ana e sipërme, që përhapet me shpejtësi sidomos në viset me lagështirë. Hiri i hardhisë (lat. Oidium tuckeri) mikrokërpudhë parazitare, e dëmshme, që vesh gjethet e hardhisë dhe kokrrat e rrushit, me një pluhur të murrmë, mykëz. Hiri i qepës (lat. Leveillula taurica) mikrokërpudhë parazitare, e dëmshme, që prek kryesisht qepën, kungullin dhe bimë të tjera të familjes solanore. Hiri i dushkut (lat. Microsphaera quercina) lloj kërpudhe parazitare, që formon një shtresë të imët, të bardhë, si pluhur, mbi gjethe, duke shkaktuar një sëmundje tipike që ngadalëson rritjen dhe në raste të rënda të dëmton bimën.
✱Sin.: hith, push, shpuzë, zhym.
♦ U bë *gur e hi (diçka). U bë hi (e pluhur) (diçka) u dogj krejt, s’mbeti gjë pa u djegur; u shkretua fare; u bë pluhur (e hi); u bë shkrumb (e hi); u bë gur e hi; u bë thëngjill. I është bërë kapuçi me hi (dikujt) keq. u turpërua, e tallin dhe e përqeshin të gjithë; iu nxi faqja; u bë gazi i botës (dikush); i ra boja përtokë. U bë *pluhur (e hi) (diçka). U bë *shkrumb (e hi) (diçka). E bëri hi (e pluhur) (diçka). 1. E dogji fare diçka, e shkrumboi; e shkretoi krejt; e bëri pluhur (e hi); e bëri shkrumb (e hi); e bëri thëngjill; e dogji në zjarr; e bëri furrë. 2. E sosi krejt diçka, s’la gjë më, e përlau të gjithë; e bëri fugë. 3. (dikë). shih e bëri byk3 (dikë) bised. Ia bëri kulaçin me hi (dikujt) i bëri diçka të keqe, ia punoi, ia hodhi; ia punoi prapa krahëve; i luajti (i punoi) një rreng. E bëri *shkrumb (e hi) (diçka). I ra luga në hi (dikujt) mbeti fare pa gjë, nuk ka ç’të hajë; nuk fitoi asgjë; mbeti me lugë të zbrazët (dikush); kund. i ra luga në qumësht (dikujt). Digj *dru e hiq hi! iron. *Dokrra në hi. I hodhi hi syve (dikujt) e gënjeu, e mashtroi duke ia paraqitur punët ndryshe nga ç’janë ose duke ia fshehur të vërtetën; i hodhi pluhur syve; ia shiti sapunin për djathë; i mori sytë. S’ka as hi në vatër (dikush) është shumë i varfër dhe i mjerë; bie miu thyen kokën. Me *krye në hi. Lëpin hirin e vatrës (dikush) është në gjendje të keqe ekonomike, vuan shumë; heq të zitë e ullirit; është (ka mbetur) krunde. Merr *dru e digj, merr hi e hiq iron. I mban këmbët në hi (dikush) keq. përton shumë, nuk punon, është dembel; numëron (heq) tespihet; është shtromë të fle. E mbuloj (e fsheh) në hi (diçka) e mbaj të fshehtë e nuk e shfaq, por nuk e harroj (një ndjenjë a një mendim). Nuk pjek dy *bukë në një hi (dikush). *Prush në hi (përdhe, përtokë).
© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 —
Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.
www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë