FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

LÉHTË (i, e) mb. 1. Që ka peshë të vogël, që rëndon pak; kund. i rëndë. Trup (gur) i lehtë. Barrë (ngarkesë) e lehtë. Arkë e lehtë. Thes i lehtë. Këpucë të lehta. Peshë e lehtë. sport. ndarje ku bëjnë pjesë sportistë që peshojnë nga 62 deri 68 kg (në mundje), nga 60 deri 67 kg (në ngritje peshash) dhe nga 57 deri 60 kg (në boks). Është më i lehtë se uji.
2. tek., usht. Që ka përmasa të vogla e fuqi jo shumë të madhe dhe që mund të lëvizë pa vështirësi; që është pajisur me armatim jo shumë të fuqishëm, që nuk ka armatim të rëndë. Traktor i lehtë. Artileri e lehtë. Top (mitraloz) i lehtë. Tank i lehtë. Bombardues i lehtë. Këmbësori (kalorësi) e lehtë.
3. Që bëhet ngadalë, pa rënduar shumë, pa shumë forcë e pa zhurmë, që bëhet me majat e gishtave; që bëhet sipër e sipër ose anës e anës diçkaje, që prek vetëm sipërfaqen e diçkaje; që kryhet në një shkallë të vogël, që nuk është i thellë a i theksuar; që mezi dallohet a mezi shihet, që mezi dëgjohet a mezi ndihet, që mezi kuptohet; kund. i rëndë; i thellë. Hap i lehtë. Ecje e lehtë. Prekje e lehtë. Ndrysje (shtypje) e lehtë. Valle e lehtë lloj valleje popullore që nuk bëhet me lëvizje të forta. Krasitje (tëharrje) e lehtë. Përpunimi i lehtë i diçkaje. Gërvishtje (plagë) e lehtë. Gjurmë (shenjë) e lehtë. Vijë e lehtë. Dritë (ngjyrë) e lehtë. Skuqje e lehtë. Parfum i lehtë parfum i këndshëm për nuhatje, që ndihet paksa. Lëvizje e lehtë. Zhurmë e lehtë. Buzëqeshje e lehtë. Dridhje e lehtë. Tronditje e lehtë. Rrahjet e lehta të zemrës. Ka një theks të lehtë (dialektor) në të folur.
4. Që tretet pa vështirësi, që nuk të rëndon në stomak (për ushqimet); që nuk përmban shumë alkool etj., që nuk është i fortë në të pirë, i butë. Ushqim (mish) i lehtë. Gjellë e lehtë. Ujë i lehtë. Pije (verë) e lehtë. Çaj i lehtë. Duhan i lehtë.
5. Që është endur rrallë e me fije të holla; që është bërë prej pëlhure a prej stofi të hollë, i hollë. Qilim i lehtë. Veshje e lehtë. Rroba të lehta. Pallto e lehtë. Batanije e lehtë.
6. I hollë e i rrallë, i imët, jo i dendur (për shiun, dëborën, mjegullën etj.); me fuqi të pakët, i dobët (për flladin, erën). Mjegull e lehtë. Re të lehta. Vranësirë e lehtë. Shi i lehtë. Dëborë e lehtë. Erë e lehtë. Ajër i lehtë ajër shumë i pastër që thithet me lehtësi e me kënaqësi, ajër mali. Frynte një fllad i lehtë.
7. Që kërkon pak mund, që arrihet, që bëhet a që kalohet pa vështirësi të mëdha; që mësohet a që kuptohet pa vështirësi; që mund ta lëvizësh a ta drejtosh pa vështirësi; kund. i vështirë, i rëndë. Timon i lehtë (për ta rrotulluar). Punë (detyrë, barrë) e lehtë. Fitore e lehtë. Jetë e lehtë. Udhëtim i lehtë. Mësim (ushtrim, problem) i lehtë. Provim i lehtë. Gjuhë e lehtë. E ka të lehtë. Ndjek rrugën me të lehtë. Më duket e lehtë. S’është kaq e lehtë (sa duket).
8. I shkathët, i shpejtë. Është i lehtë, nuk përton. Ka këmbë të lehta ecën shpejt.
9. fig. Që i sheh gjërat në mënyrë të përciptë, që nuk gjykon thellë, që nuk i merr punët në mënyrë serioze; mendjelehtë; kund. i thellë. Njeri i lehtë. Është i lehtë (nga mendja).
10. edhe fig. Që nuk godet me forcë të madhe e nuk sjell pasoja të rënda; që nuk është aq i rëndë e i rrezikshëm, që nuk i shkel rëndë rregullat a kërkesat; kund. i rëndë. Goditje e lehtë. Grusht i lehtë. Dëm (dëmtim) i lehtë. Bombardim i lehtë. Tërmet i lehtë. Humbje e lehtë. Krizë e lehtë. Gabim i lehtë. Faj i lehtë. Ka dorë (e ka dorën) të lehtë.
11. Që nuk e dëmton shumë shëndetin e nuk e rrezikon jetën e njeriut, që kalohet pa shumë vuajtje e shërohet shpejt; kund. i rëndë. Sëmundje (rrufë) e lehtë. Grip i lehtë. Kollë e lehtë. Forma e lehtë e një sëmundjeje. Është në gjendje të lehtë.
12. Që nuk bëhet me ashpërsi, i butë; kund. i rëndë. Dënim (qortim, ndëshkim) i lehtë. Vërejtje (kritikë, masë ndëshkimore) e lehtë. Shaka e lehtë. Humor (thumb) i lehtë.
13. Që ulet a që ngrihet pak e nga pak, që nuk vjen thikë, i butë. Pjerrësi (e përpjetë) e lehtë. 14. Që del shpejt ose që ndërpritet edhe nga një zhurmë fare e vogël a nga një ngacmim i vogël, që nuk është i thellë (për gjumin). Gjumë i lehtë. Dremitje e lehtë.
15. Që është i thjeshtë, i ngrohtë e të ngjall gëzim, që të argëton. Muzikë e lehtë. Pjesë të lehta. Këngë të lehta.
16. sport. Që përfshin ushtrime e lojëra jo të vështira e jo të rënda. Sportet e lehta. Atletikë e lehtë.
17. Pjesë e dytë në disa emërtime të pathjeshta në fushën e shkencës e të teknikës. Ujë i lehtë. fiz., kim. ujë që nuk përmban shumë kripëra gëlqerore. Benzinë e lehtë. Naftë e lehtë. Vajguret e lehta. Metalet e lehta metale me peshë të vogël, si alumini, magnezi etj. Elementet e lehta. kim. elemente që kanë peshë atomike të vogël. Tokë e lehtë. bujq. tokë e shkrifët, që e kullon shpejt ujin.
✱Sin.: i lëvizshëm, i manovrueshëm, i kollajtë, i tretshëm, i hollë, i butë, i imët, i kapshëm, i thjeshtë, i kuptueshëm, i shkathët, i zhdërvjellët, i shpejtë, mendjelehtë, mendjeshkurtër, i cekët, i shkrifët, i padëmshëm, i dobët, i parrezikshëm, i përballueshëm.
♦ I bëri këmbët të lehta (dikush) iku me të shpejtë, fluturoi; ua mbathi (ua dha, u ra, ua theri) këmbëve. I qoftë dheu i lehtë! ur. u prehtë në paqe!, mos vuajttë në botën tjetër! (për dikë që vdes). Është i lehtë nga mendja (dikush) është mendjelehtë; e ka kokën të cekët. E ka dorën të lehtë (dikush). 1. Nuk e ndien shumë kur të bën gjilpërën. 2. Nuk godet rëndë, nuk e ndien kur të rreh; kund. e ka dorën të rëndë. Me *këmbë të lehta! I ka këmbët të lehta (dikush) ecën shpejt, është i lehtë në të ecur; nxiton. E kam zemrën (shpirtin) të lehtë jam qetësuar shpirtërisht, nuk jam më në ankth, jam lehtësuar e jam i qetë. Me *krahë të lehtë! ur. Me *mendje të lehtë. *Peshë e lehtë mospërf.

VRANCÍN/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Mot i vranët, kohë me mot të vranët, vranësirë. Kanë hy do (disa) vrancina në qiell.

VRANËSÍ,~A f. sh. ~, ~TË 1. Gjendja kur koha është e vrenjtur, të qenët e vrenjtur; vranësirë. Vranësia e ditës (e kohës). Kanë hyrë disa vranësi në qiell.
2. fig. Të qenët i vrenjtur në fytyrë, i zymtë, i ngrysur. Vranësia e fytyrës. Fytyrën ia mbuloi një vranësi.

VRANËSÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur vranësoj a vranësohet. Ka hyrë një vranësim. E ka mbuluar qiellin një vranësim i madh. Vranësimi i fytyrës.
2. Kohë e vrenjtur, vranësirë. Në qiell hyri vranësimi. Është lidhur një vranësim në majën e Jezercës. Qiellin e mbuloi vranësimi.

VRANËSÍN/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Vranësirë.

VRANËSÍR/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Mot i vrenjtur por pa shi; gjendja kur koha është e vrenjtur, vranësi; zakon. sh. tufa resh që veshin qiellin. Vranësirë e plotë (e lehtë). Vranësira në kalim. Ditë me vranësirë. Kohë (mot) me vranësira të ndryshueshme.
✱Sin.: vranësi, vrenjtësirë, zymtësi, zymti.

VRÁNËT,~A (e) f. sh. ~A, ~AT (të) 1. Të qenët i vrenjtur (për motin, kohën), vranësirë, vranësi, vrenjtësirë. Janë disa të vranëta në qiell.
2. E zeza e syrit që e mbulon të tërin kur njeriu është gati për të vdekur. I futi sytë në t’vranta po vdes.
✱Sin.: vranësirë, vranësi, vrenjtësirë.

VRENJTËSÍ,~A f. Vranësirë.

VRENJTËSÍR/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Vranësirë. Vrenjtësirë e plotë.

ZYMTÍM,~I m. 1. Gjendja që krijohet pas një errësimi të lehtë, mjegullimi ose zbehjeje të dritës; errësim. Zymtim i thellë. Zymtimi i qiellit. Një zymtim i lehtë mbuloi dhomën. Një erë e shqetësuar nga zymtimi i beftë i qiellit.
2. Ngrysje, vrenjtje a mrrolje (e fytyrës etj.). Zymtim i vështrimit. Në kulmin e zymtimit. Këtë herë ai zymtim iu duk i ndryshëm. Në fytyrën e tjetrit nuk vërejti ndonjë zymtim.
3. fig. Gjendje shpirtërore paksa e rënduar apo ndryshim i papritur emocional; trishtim, turbullim. Zymtimi i shpirtit. Ndjeu një farë zymtimi.
✱Sin.: errësim, ngrysje, zymtësi, vranësirë, mjegullim, mrrolje, trishtim.