Fjalori

Rezultate në përkufizime për “vishem”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

ARSEHEM

ARS/ÉHEMI jovep., ~ÉVA (u), ~ÝER 1. vetv. Marr arsim, fitoj dituri, mësoj, arsimohem. Arsehemshkollë publike (private).
2. vetv. Edukohem, mësojsillemfamilje e në shoqëri. Arsehem nga mësuespërkushtuar.
3. vetv. Rregullohem, krihem e vishem bukur. Arsehem për të shkuardasmë.
4. pës. e ARSÉJI.
Sin.: arsimohem, mësohem, diturohem, edukohem, stërvitem, ushtrohem, këshillohem.

BABOVITEM

BABOVÍT/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv., vet. v. III Rregullohet, amviset.
2. vetv. Bëhem gati, vishem e mbathem.
3. pës. e BABOVÍT.

BIRREM

BÍRREM jovep., BÓRA (u), BJÉRRË 1. edhe fig., vetv. Nuk gjendem më, humbas; zhdukem e nuk e dinë se ku jam; iki, vete diku dhe harrohem aty, nuk dukemgjëkundi. U borën dhentë. Iu bor shëndeti. - Ku u bore kaq ditë? Për gozhdën birret patkoi. (fj. u.).
2. vetv. Jepem shumë pas diçkaje dhe nuk shoh a nuk dëgjoj gjë tjetër, humbas mendjen pas saj. Birrem pas punës. U bor pas dëfrimeve.
3. vetv., edhe fig. Humb, vdes; prishem, shkatërrohem; më ikën vlera, shkoj kot ose bëhem fli për dikë a për diçka. I janë bjerrë të dy djemtëluftë. U bjerr prej shkëmbit. Gjaku shqiptar nuk do të birret kurrë! Iu bjerrtë shpirti! (mallk.).
4. vetv., etnogr. Vishem në të zezaraste vdekjesh a fatkeqësishrënda. Vdiq (ngordhi) lopa e u bor vjehrra. (fj. u.).
5. vetv. Lodhem shumëpunë, duke vrapuar etj., dërrmohem; bie copë, bëhem katërsh. U bor duke punuar.
6. vetv. Ligem, dobësohem, fijatem, bëhem kockë e lëkurë. Fëmijët birren kur u pritet gjiri.
7. pës. e BJERR.
Sin.: humbas, humb, hup, zhdukem, përhumbem, përvdirem, ligem, tretem, ligësohem, ligështohem, dobësohem, grymosem, stërkeqem, sqaqem, shkalafitem, fijatem, harrohem, vdirrem, dërrmohem, shkatërrohem.

BULLOSEM

BULLÓS/EM jovep., ~A (u), ~UR etnogr., vetv. Vishem a mbulohem me të zeza.

CIPË

CÍP/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Lëvore e hollëvesh diçka, lëkurë; shtresë e hollëmbulon sipërfaqen e diçkaje. Cipë e hollë. Cipa e qepës. Cipa e mollës (e pjeshkës). Cipa e kokrrave të rrushit. Cipa e vezës. Cipa e qumështit. Cipa e gjellës. Cipë akulli. Cipa e drurit. Cipa e plagës. Zë (vë) cipë. I prish (i heq) cipën. Ha me gjithë cipë.
2. anat. Lëkurë ose ind i hollë, që vesh a mbulon një organ. Cipa e brendshme. Cipa e barkut. Cipa (korja) e trurit. Cipa e qelizës. Cipa e mukozës. Cipë dhjami. Cipa e veshit. Cipa e virgjërisë. I vuri cipë syri.
3. bised. Sipërfaqja e një ujiqetë. Cipa e ujit. Cipa e liqenit (e kënetës).
4. fig., bised. Tërësia e vetive morale të një njeriundershëm, turpi e sedra që e mbajnë njeriun të mos bëjë veprimepalejueshme; tërësia e rregullave dhe e normave moraleshoqërisë, që mbrojnë nderin e saj. Njeri me cipë. Sjellje pa cipë. Ska fytyrë e cipë. Ruaj cipën. S’u mbetet cipë. Bëj diçka për cipë. Plasi cipa, doli kripa. (fj. u.). Ka cipë (nder) faqe.
5. bised. Pëlhurë e hollë pambuku; basmë. Cipë me lule. Cipë për fustan. Futë prej cipe.
6. bised. Shami koke për gra. Cipë e zezë (e bardhë). cipën. Lidh cipën.
7. fig. Diçkambulon ose që fsheh, mbulesë, perde. Mbuloj me një cipë. I hedh cipën (një ngjarjeje, veprimi etj.). Heq (gris) cipën.
8. krahin. Petë byreku ose ëmbëlsire. Byrek me dyzet cipa.
Sin.: lëvore, lëkurë, lëkurëz, zhapë, cefël, caf, membranë, lëmazë, vemesë, kore, perde, lëpe, makë, ajkë, prask, basmë, shami, petë, mbulesë, napë, pëlhurë, luspë, nder, turp, faqe, namus.
Cipë dhjami (për diçka) shumë i hollë. Cipë e kockë shih kockë e lëkurë. Cipë qepe shumë i hollë; i tejdukshëm. Ia çori cipën (dikujt) keq. ia nxori turpin; e bëri që të mos ketë cipë. Ia grisi cipën (dikujt a diçkaje) e zbuloi, e bëriduket siç është; ia nxori bojën. Hedh cipën e zezë. 1. Vishem në të zeza; bie në zi. 2. S’di ku të futem nga turpi. E hoqi cipën e zemrës (dikush) foli hapur e sinqerisht, nuk mbajti asgjëfshehtë; e hapi zemrën; s’mban (gjë)trup. Kam cipë jam njeri i ndershëm, prekem e turpërohem për gabimet e të metat e mia; jam njeri me sedër; kam (një) fytyrë; kam gjakfytyrë (faqe). E mbështjell me një cipë (diçka) përpiqem ta fsheh diçka ose të mos krijoj një farë dyshimi rreth saj. I ka plasur (i ka dalë) cipa (peta) (e ballit) (dikujt) keq. s’ka turp fare, s’do t’ia dijë për turpe, nuk skuqet, është bërë i pacipë; i ka plasur damari (i ballit); i ka plasur perdja; nuk ka perde (dikush); s’ka ujë në sy (dikush); i doli hurimajëkokës; i është bërë faqja rrogoz; i doli boja; as skuqet e as zverdhet (dikush); e ka ngrënë turpin me bukë (dikush); nuk e ka për gjë (dikush); e ka fytyrën shtatë hektarë (dikush). E vesh me cipë (dikë) e mbaj shumë mirë, i siguroj një jetesëmirë e të rehatshme, i japgjithamirat, kujdesem shumë për të; e mbajpëllëmbë (shuplakë)dorës.

FILLAKOJ

FILLAK/ÓJ vep. ~ÓVA, ~ÚAR E lë dikë vetëmkëmishë; vishem tepër hollë. E fillakoishkretin.

GUSTO

GÚSTO,~JA f. sh. ~, ~T Shije. Çdo njeri ka guston e vet. Vishem me (pa) gusto.

HARATEM

HARAT/ÉM jovep., ~A (u), ~ÚR krahin., vetv. 1. Bëj shaka; hajgarem; hajgarisem.
2. Vishem me sqimë; pispillosem.
Sin.: hajgarem, hajgarisem, vishem, pispillosem, zbukurohem, stolisem.

JA

JA pj. 1. Përdoret për të treguar dikë a diçka, që gjendet zakonisht afër, që kalon pranë, që shfaqet papritur etj.; përdoret për të dëftuar diçka ose për të tërhequr vëmendjen për diçkandodhafërsi, përpara syve a në kohënflasim. - Ja shtëpia (shkolla, rruga, fshati)! - Ja shokët! - Ja dhe turistët e huaj. - Ja ku qenka! - Ja kush po na vjen! - Ja ku po vjen dhe daja! - Ja, shih këtu! - Ja, zbardhi dita! - Kur, ja, u duk...
2. Përdoret me kuptim dëftor, kur zë fill tregimi, ligjërimi etj., kur ndryshojmë temën e bisedës ose kur duamtërheqim vëmendjen për ato që do të themi. - Ja si ndodhi... - Ja ç’pashë... - Ja ç’më shkruan... - Ja si e ka përshkruar fshatin e vet mbas largimit.
3. Përdoret kur shprehim nxitim, shpejtim etj., afërsisht me kuptimin: “menjëherë, tashti, këtë çast”. - Ja, sa të vijë autobusi. - Ja, tashti! - Ja, vajta e erdha! - Ja, sa të shoh (sa të vishem, sa ta lajmëroj)! - Ja, sa erdhi! - Ja, sa të nxjerr byrekun nga furra.
4. Përdoret përpara përemrave vetorë e dëftorë, si edhe përpara disa ndajfoljeve, me kuptimin: “pikërisht”. - Ja, ai e shpëtoi. Ja, kjo është e gjitha. - Ja, kësaj i thonë punë. - Ja, ky është burrë. - Ja, këtë deshathem. - Ja, kështu bëhet puna. - Ja, kështu duhet menduar (duhet mësuar). - Ja, si e ka mbushur oborrin me pemë e lule. - Ja, ashtu i ka vepruar i paudhi.
5. Përdoret për të shprehur qëndrimin e folësit ndaj asajdëgjon, që vë re etj. (zakonisht për të shprehur habi, kënaqësi, zemërim, përçmim etj.). - Ja ç’na qenka! - Ja dhe puna (shpikja) jote! - Ja, si të them, s’di! - Ja, thoni edhe ju! - Ja ç’vete bën! - Ja, kush e paska ndihmuar për të zënë atë vend pune. - Ja, ç’na solli ajo pakujdesia jote!
6. Përdoret zakonisht me parafjalë a me lidhëza, kur përmbyllim një mendim, kur nisimnxjerrim përfundimin, kur shpjegojmë arsyet e diçkaje, kur kumtojmë diçka me rëndësi ose kur fillojmë një numërim, kur flasim për diçka përfundimin e së cilës mezi e presim etj. - Ja ku na doli! - Ja tek e solli fjalën! - Ja dhe ky! - Ja edhe diçka tjetër... - Ja pse u mërzit ai! - Ja pra pse veprova kështu! - Ja dhe kjo punë mbaroi. - Ja ku e ke, merre! - Ja ku po ta them.

KUMANDAREM

KUMANDÁR/EM jovep., ~A (u), ~UR bised. 1. vetv. Rregullohem, miradministrohem.
2. Vishem mirë me rrobareja dhe të hekurosura; pispillosem.
3. pës., vet. v. III e KUMANDÁR.
Sin.: kullandrisem, mirëmbahem, miradministrohem, pispillosem, rregullohem.

MBAHEM

MBÁ/HEM jovep., ~JTA (u), ~JTUR 1. vetv. Qëndroj në një gjendjecaktuar pasi jam kapur pas dikujt a pas diçkaje që të mos bie; qëndroj diku pa u rrëzuar; mbështetem diku që të mos bie. Mbahej me shkop. Mbahej me duar (me këmbë). Mbahej pas krahutnënës. Mbahej pas parmakëve. Mbahej pas meje. Mbahejdegën e një peme. Ecte pa u mbajtur gjëkundi. Mbahej mirëkalë.
2. fig., vetv. Jetoj, qëndroj e veproj duke u kapur pas diçkaje, duke u përpjekurpërfitoj nga diçka a dikush. Mbahet pas meritave të kaluara. Mbahet pas lidhjeve e krushqive. Mbahet pas fijeskashtës (pas flokëve të vet).
3. vetv., vet. v. III Qëndron, nuk këputet, nuk thyhet, nuk bie etj.; fig. nuk është prishur ose zhdukur plotësisht, qëndron, rron. Këpucët (rrobat) mbahen ende. E vjetra kërkonmbahet me çdo mënyrë.
4. vetv. Jamgjendjeqëndroj, i bëj ballë një peshe, lodhjes etj.; jam mirë me shëndet, nuk më ka mposhtur sëmundja a pleqëria; kam ende forca për të jetuar, për të punuar a për të luftuar, qëndroj, nuk dorëzohem; kam ende mjete a mundësi ekonomike etj. për të jetuar ose për të kryer një veprimtari. Plaku mbahet mjaft mirë. Mezi mbahejkëmbë. S’i mbaheshin këmbët nga lodhja. A mbahesh? si je, si shkon? (përshëndetje). Skuadra u mbajt deri sa i erdhën përforcimet.
5. fig., vetv. Qëndroj i fortë e i patundur moralisht, nuk zmbrapsem para asnjë pengese a vështirësie, nuk më mposhtin dot hallet a fatkeqësitë. Mbahu, mos e lësho veten! U mbajt si trime. Mbahet mirë.
6. vetv. Përmbahem; e mbaj veten. Nuk mbahet nga gëzimi. S’u mbajt pa ia thënëgjitha.
7. vetv. Tregoj kujdes për veten time; ushqehem, vishem e mbathem mirë; bëj jetëmirë e të rregullt. Mbahet mirë. Mbahet pastër.
8. edhe fig., vetv. Jetoj, rroj. Njerëzit mbahen me bukë. Bagëtitë mbahen me bar e me kashtë. Nuk mbahet shtëpia me miell hua. (fj. u.).
9. fig., vetv. E quaj apo e vlerësoj veten në një mënyrëcaktuar, e heq veten, e pandeh, sillem në një mënyrëcaktuar; mburrem. Mbahet si i mençur (si budalla). Mbahet si shkrimtar. Mbahej për trim. Mbahet me të madh (rëndë). Mbahet se i di të gjitha. Mbahet si mik i shtëpisë. Si shumë na mbahet!
10. vetv. I qëndroj besnik diçkaje a dikujt, nuk i kapërcej caqet e diçkaje, nuk lëviz; i përmbahem (përdoret me një trajtëshkurtërpëremrit vetorrasën dhanore). I mbahem mendimitparë. U mbahet rregullave e udhëzimeve. I mbahet pikë për pikë tekstit.
11. vetv., vet. v. III pengohet, më zihet, nuk shkon, nuk lëviz a nuk rrjedh lirisht (përdoret me një trajtëshkurtërpëremrit vetorrasën dhanore). I mbahet goja. Më mbahet fryma. I mbahej ujët e hollë.
12. fig., bised., vetv. Lidhem me dikë, mbaj anën e tij. Me cilën anë mbahet? Me kë mbahesh ti?
13. vetv., vet. v. III Zhvillon punimet, bëhet. U mbajt një mbledhje e rëndësishme. U mbajtën punimet e Kuvendit. U mbajt një kongres.
14. pës. e MBAJ.
Sin.: mbështetem, jetoj, veproj, kapem, qëndroj, rroj, përmbahem, shtirem, pengohet, zë, bëhet, zhvillohet, lidhem, ruhet, quhem.
Mbahet *gjallë (dikush a diçka). Mbahet më *këmbë (dikush a diçka). Mbahet më *të madh (dikush). Mbahet *mend (dikush a diçka). Mbahet (varet) në një *qime.

MBATHEM

MBÁTH/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Vesh këpucët, çorapet etj.; vesh diçka nga mesi e poshtë (pantallonat etj.); kund. zbathem. U mbath e doli. Vishet e mbathet vetë.
2. vetv. Siguroj për vete për një kohë këpucët, çorapet e veshjet e tjeravishentrup nga mesi e poshtë. Vishet e mbathet me djersën e vet.
3. vetv., vet. v. III Mbushet a mbulohet me një shtresë dheu ose me diçka tjetër. U mbath vendi (kanali) me llum.
4. bised., vetv. Ngopem, ngjishem (me bukë a me të ngrëna). U mbathëndasmë. U mbath mirë e mirë dhe iku. U mbathën me mish.
5. fig., bised., keq., vetv. Dehem me pije alkoolike, bëhem tapë. Ishte mbathur mirë.
6. pës. e MBATH.
Sin.: vishem, mbushet, mbulohet, plehërohet, ngopem, ngjishem, dehem.

MVISHEM

►MVÍSHEM jovep., MVÉSHA (u), MVÉSHUR 1. vetv. Vendos përsipërtrup (një rrobë, maskë etj.), vishem. Maska iu mvesh një fytyrenjohur me shpejtësi.

2. vetv., vet. v. III Vlerësohet sikur i përket dikujt ose diçkaje, atribuohet. Këtij poeti nuk mund t’i mvishet asnjë grimë historiciteti.

3. vetv., vet. v. III Ngjitet lart duke e mbuluar diçka; përvishet. Avulli i mvishet bimësinë buzë Drinit në mëngjes. Era e bukës i mvishej rrëpirës.

4. vetv. I sulem dikujt me qortime, kritika etj., i përvishem. E qortoi gazetarin duke iu mveshur pastaj krejt grupit.

5. pës. e MVÉSH. Proverba që iu mveshën emrit të tij.

Sin.: vishem, vihet, ngarkohet, atribuohet, ngjitet, përvishem.

MËRTISEM

MËRTÍS/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. 1. Mbuloj fytyrën me perçe (për gratë); mbulohemfytyrë me diçka. U mërtis nusja me duvak. Ishte mërtisur në zi.
2. Vishem teshaerrëtashenjë zije, mbaj zi.
3. fig., vet. v. III Mbulohet, vishet, fshihet. Deti mërtisej me mjegullzezë.
4. fig. Nxihem, sterrohem. Balli iu mërtis trishtueshëm.
5. pës. e MËRTÍS.

NDREQEM

NDRÉQ/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Vishem me rrobareja; stolisem. U ndreqën e u stolisën. U ndreq nusja.
2. fig., vetv. Shmangmetat e dobësitëkam pasur, përmirësohem; vijrrugëdrejtë. Djali u ndreq.
3. vetv. Merrem vesh me dikë pas një grindjeje, pajtohem; ujdisem, rregullohem; kund. prishem. U ndreqën njëri me tjetrin. Nuk u ndreqa me ustain.
4. vetv., vet. v. III Përmirësohet, kthjellohet (për motin). U ndreq koha (moti).
5. pës. e NDRÉQ. U ndreqën rrugët (urat, shtëpitë). Nuk ndreqet lehtë. Druri ndreqet sa (kur) është i njomë. (fj. u.) njeriu edukohetlehtë kur ështëmoshë të re.
Sin.: stolisem, vishem, zbukurohem, kërpitem, pillohem, hijeshohem, rregullohem, shëndoshem, korrigjohem, përmirësohem, piqem, ujdisem, pajtohem, shtrohem, drejtohem, zgjidhet, kthjellohet.

NGJITEM
PARAQITEM

PARAQÍT/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Shkoj te dikush që më ka kërkuar; vetevendin e punës a diku tjetër ku duhetjem në një kohëcaktuar; shkoj diku për të marrë pjesë a për të qenë i pranishëmkohën e duhur. Paraqitu nesër! U paraqitënprovim. Paraqituni në punë. U paraqitënkonkurs. Nuk u paraqit faregjyq.
2. vetv. I them një tjetri emrin dhe kush jam. lejoni t’ju paraqitem!
3. vetv. E tregoj veten në një mënyrëcaktuar; dal; jam në një gjendjecaktuar; e heq veten për dikë. Paraqitej keq (prapa). U paraqitën mirëprovime. E paraqit veten për të ditur. Na u paraqit si mjek.
4. vetv., vet. v. III Është, duket a shfaqet në një gjendje, pamje ose mënyrëcaktuar. Paraqitetkëtë trajtë. Ecuria e punimeve paraqitet e mbarë. Çështja paraqitet e vështirë. Sëmundja paraqitej tepër e rrezikshme.
5. vetv., vet. v. III Vjen a shfaqet, del përpara (një rast etj.). Kur të paraqitet nevoja. Me që u paraqit rasti (mundësia).
6. pës. e PARAQÍT.
Sin.: vete, njihem, dukem, shfaqem, tregohem, hiqem, jam, dal, shpaloset, vjen, del, lind, vishem, shtirem, mbahem, përvijohet, shtrohem, parashtrohet, përshenjet.

PARZMOHEM

►PARZM/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Vishem me parzmore.
2. pës., vet. v. III e PARZMZÓJ.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.