FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

SHËRBÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Përmbushje e një detyre në vendin e punës (në ushtri, mjekësi etj.). Shërbimi në marinë (në kufi, në aviacion). Personeli i shërbimit. Mjeku i shërbimit.
2. Veprimtaria a puna që bëjmë në shërbim të të tjerëve. Shërbimi ndaj pacientëve. Shërbimi i klientit. Shërbimi ndaj tatimpaguesve.
3. Mënyrë se si bëhet një detyrë e caktuar. Shërbim i ngadalshëm (i shpejtë, i mirë, i kulturuar). Etika e shërbimit. Shërbim i kualifikuar. Shërbim me pagesë (pa pagesë).
4. Një ndërmarrje që bëjmë për dikë duke i shërbyer. E kryen mirë shërbimin. Shërbim në dhomë.
5. Të ngarkuarit me punë për një kohë të caktuar; puna që bëjmë kur shkojmë diku për të kryer një detyrë shtetërore, koha sa zgjat kjo punë. Pasaportë (vizë) shërbimi. Shërbim diplomatik. Shkoj me shërbim (në një ambasadë). Shërbim konsullor.
6. kryes. sh. Punime të ndryshme bujqësore që u bëhen bimëve; përkujdesjet për kafshët shtëpiake, puna që bëjmë për rritjen dhe mirëmbajtjen e tyre. Shërbimet bujqësore (agroteknike). Shërbimet për perimet (fidanët, të lashtat). U bëj bimëve (bagëtive) të gjitha shërbimet. Kush nuk i bën shërbim kalit, bën udhën me këmbë. (fj. u.).
7. Të qenët në marrëdhënie pune gjatë një kohe të caktuar. Kam tridhjetë vjet në shërbim. Shërbim i gjatë.
8. Puna që bëhet nga një sistem i organizuar njësish të posaçme tekniko-administrative për të përmbushur nevoja të popullsisë. Zona e shërbimeve. Zyra e shërbimit. Rrjeti i shërbimit. Pikë shërbimi. Qendrat e shërbimeve. Drejtoria e shërbimeve. Shërbime digjitale.
9. Veprimtaria që zhvillohet nga institucione shtetërore të caktuara në disa fusha të ekonomisë, të transportit, të shëndetësisë, të kulturës etj.; njësia, institucioni etj. që kryen këtë veprimtari. Shërbimi postar (detar, hekurudhor, ajror). Shërbim shëndetësor (veterinar, zooteknik). Shërbim farmaceutik. Shërbimi i ndihmës së shpejtë. Shërbimi meteorologjik. Shërbimi i ndihmës së shpejtë. Shërbime ligjore. Shërbime sociale. Shërbime arsimore. Shërbime transporti. Shërbimet e pagave. Shërbimi i mbrojtjes së bimëve. Agjencia e Shërbimeve Sportive. Qendra e Shërbimeve Arsimore.
10. usht. Të qenët në radhët e ushtrisë për të kryer detyrën; detyra që i ngarkohet një ushtaraku nga komanda e tij. Shërbim në Forcat e Armatosura. Shërbim i detyrueshëm ushtarak. Shërbimi ushtarak aktiv. Shërbimi alternativ. Shërbimi në rezervë. Shërbim i detyrueshëm. Shërbim nate. Shërbim jashtë radhe. Kryej (marr, lë) shërbimin. Jam në shërbim.
11. Puna që bëjmë në të mirë të dikujt a të diçkaje. Shërbime të shquara. I bëj shërbim të madh atdheut. Për shërbime të larta.
12. sport. Veprimi i futjes së topit në lojë sipas disa rregullave të caktuara për të rinisur lojën (në volejboll, në pingpong e në tenis). Shërbim i gabuar. Vendi i shërbimit. Kreu (humbi) shërbimin.
13. fet. Shërbesë. Shërbim fetar punët që kryen famullitari a ndonjë person tjetër në detyrë për besimtarët e famullisë së vet a të bashkësisë së vet fetare.
14. Pjesë e parë e disa emërtimeve të pathjeshta për lloje të ndryshme ndihmesash që ofrohen në mënyrë shtetërore ose private në mënyrë të organizuar institucionale. Shërbimi bankar (ek). Shërbimi bankar elektronik (ek.) shërbim që i lejon klientët të përdorin lehtësisht shërbimet bankare përmes internetit. Shërbimi bankar nga shtëpia (ek.) transaksionet bankare që mund të kryhen nga shtëpia dhe jo në degë. Shërbimi Informativ Shtetëror (shkurt SHISH) organ shtetëror për mbledhjen e informatave të fshehta. Shërbim administrativ (drejt.) punë administrative të specializuara, të cilat, në raste të shpeshta, janë të organizuara në organe të mëvetësishme. Shërbim i huazimit shërbimi që u mundëson klientëve të një biblioteke të huazojnë materialet që mban një biblioteke. Shërbime për fëmijë kujdesje profesionale dhe të individualizuara për fëmijët e të gjitha moshave dhe aftësive. Shërbim bibliografik procesi i përpilimit të një liste përshkruese të materialeve të botuara (libra, artikuj periodikë etj.), si dhe të materialeve të pabotuara.
✱Sin.: kujdesje, përkujdesje, hyzmet, mirësi, e mirë, nder, detyrë, mision.

VETERINÁR,~E mb. Që i përket veterinarisë, që ka të bëjë me veterinarinë, i veterinarisë; që merret me veterinari. Mjek veterinar. Shërbimi veterinar. Laborator veterinar. Kontroll veterinar. Mjekësia veterinare.

VETERINÉR,~I m. sh. ~Ë, ~ËT Specialist në veterinari, mjek veterinar, person i kualifikuar dhe i autorizuar për të ushtruar mjekësinë veterinare. Veteriner i ri.

VULÓS vep., ~A, ~UR kal. 1. Vërtetoj një dokument, një shkresë etj. duke i vënë vulën; i vë vulën; mbyll diçka me dyllë, me plumb etj., dhe vë vulën mbi të; kund. zhvulos. Vulosi shkresën (dokumentin). Vulosi derën (kasafortën). Ia vulosën çiften. E vulosi pakon (arkën) me dyllë (me plumb).
2. I vë një shenjë a një damkë, shënoj a damkos diçka. Vulosën pishat. Vulosën parcelën e pishave.
3. Mbyll diçka me tapë, me shtupë etj.; e zë mirë, që të mos marrë ajër, të mos rrjedhë etj.; zë. Vulos shishen (bucelën). Vulos veshët i zë veshët me pambuk.
4. fig. bised. I jap fund diçkaje, e përfundoj, i vë vulën, i vë kapak një pune; vendos përfundimisht për diçka. E vulosi punën.
5. fig. Njollos, damkos. E vulosi me turp. E vulosi me damkën e turpit.
6. Shënoj në mënyrë të dukshme me vulë mbi produktet shtazore ose mbi ambalazhet e tyre pas kontrollit veterinar, që tregon lejen për konsumim ose moskonsumim të tyre. Vulosi mishin. Vulosi mbi ambalazhin e produkteve shtazore. Vulosi produktet shtazore.
✱Sin.: zë, shënoj, njolloj, damkoj, damkos, dyllos, mbaroj, përfundoj, vendos, mbyll, shtupos, tapos, kalpëtoj.
♦ Vetë shkruan e vetë vulos (dikush).

VULÓSUR (i, e) mb. 1. Që është vulosur. Shkresë e vulosur. Zarf i vulosur. Testament i vulosur. Derë e vulosur.
2. Që i është vënë një shenjë a një damkë, i damkosur. Drurët e vulosur. Parcelë e vulosur.
3. Që është mbyllur mirë me diçka, që i është vënë tapa, shtupa etj.; i zënë. Bucelë e vulosur. I ka veshët të vulosur.
4. bised. Që ka përfunduar, që është vendosur përfundimisht, i bitisur. Çështje e vulosur. Punë e vulosur. Quaje të vulosur (për një punë) quaje të mbaruar.
5. Që është shënuar në mënyrë të dukshme me vulë mbi produktet shtazore ose mbi ambalazhet e tyre pas kontrollit veterinar, që tregon lejen për konsumim ose moskonsumim të tyre. Mishi i vulosur. Bulmet i vulosur. Ambalazh i produkteve shtazore i vulosur. Produktet shtazore të vulosura.
✱Sin.: i damkosur, i zënë, i mbyllur, i shtuposur, i taposur, i dyllosur, i mbaruar, i përfunduar, i bitisur.
♦ Bletë e vulosur.

VÚL/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Mjet i vogël zyre, ku është gdhendur emri a ndonjë shenjë tjetër e një institucioni, kompanie biznesi, sipërmarrje, partie, shoqate etj., e cila zakonisht ngjyhet me bojë dhe vihet mbi shkresat për të dëshmuar vërtetësinë e tyre e për t’u dhënë fuqi zbatimi; pajisje e tillë që përdoret për të lënë shenjë në dyllë të kuq, në plumb etj.; shenja që lë ky mjet në letër, në dyllë etj. Vulë zyrtare. Vulë postare. Vulë datare. Vulë vetjake. Vulë plumbi. Vulë druri (gome). Vula e ndërmarrjes, sipërmarrje (e ministrisë, e shkollës). I vuri vulën. I mungon vula. Nuk pranohet pa vulë. Vulë e thatë vulë që nuk ngjyhet në bojë, por lë shenjë me anë të trysnisë. Vulë aspostile vulë e standardizuar në përmasa dhe përmbajtje, me këtë vulë vërtetohet autenticiteti i nënshkrimit, vërtetësia e të dhënave, si dhe legalizimi i dokumentit të lëshuar nga gjendja civile dhe regjistrimi civil.
2. Pullë a njollë e vogël me një ngjyrë të veçantë që kanë zakonisht bagëtitë. Dhi (lopë) me vulë të bardhë në ballë.
3. Shenjë që bën njeriu te disa sende për tʼi dalluar. U vuri drurëve nga një vulë.
4. Shenjë që mbetet në trup nga një plagë, nga një goditje etj., mbresë, vurratë. I mbetën ca vula në trup. Dhi (lopë) me vulë të bardhë në ballë.
4. fig. Gjurmë a shenjë e shënuar në mënyrë të dukshme me vulë mbi produktet shtazore ose mbi ambalazhet e tyre pas kontrollit veterinar, që tregon lejen për konsumimin ose moskonsumimin e tyre. Veterineri ia vuri vulën mishit. Produktet e qumështit ishin me vulën e veterinerit.
5. fig. Gjurmë a shenjë që tregon tiparet thelbësore të diçkaje a të dikujt; damkë, njollë. Ka vulën e kohës. Ruan vulën e epokës historike. I vumë vulën e tradhtisë. Ka vulën e marres. Ia kanë vu vulën. I mbeti vulë.
✱Sin.: myhyr, blatë, damkë, njollë, damkues, shtypël, shtypje, mbresë, gjurmë, shenjë, njollë, vurratë.
♦ E humbi vulën (dikush) u hutua fare, s’di ku është a ç’duhet të bëjë, u shastis; e humbi toruan; e humbi busullën. I humbi vula (dikujt) shpërf. 1. U zhduk pa lënë gjurmë, u shua, u fik, s’i gjendet as nami e as nishani; ra nga pozita e nuk duket më. 2. shih iu shua (iu harrua, i humbi) emri (dikujt). Nuk i shkon vula (dikujt) nuk e dëgjojnë të tjerët, nuk i shkon fjala, s’ka më fuqi e respekt. I vuri vulën (diçkaje) e plotësoi me diçka të fundit që i mungonte; e përfundoi diçka, i dha fund; e miratoi përfundimisht; i vuri kapak (kapakun).