Fjalori

Rezultate në përkufizime për “vertikal”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

AKROSTIK

AKROSTÍK,~UI m. sh. ~Ë, ~ËT let. Krijim poetik, në të cilin shkronjat e para, ndonjëherë edhe ato të fundit të çdo vargu, krijojnë bashkë një fjalë, një emër të dikujt ose një porosi. Akrostik vertikal (diagonal). Akrostik përkushtues. Akrostik i koduar.

ERËTREGUES

ERËTREGÚES,~I m. sh. ~, ~IT meteor. Aparat i posaçëm që tregon drejtimin e erës i përbërë nga një shigjetë që rrotullohet në një bosht vertikal, zakonisht edhe me një tregues të pikave të horizontit. Një erëtregues mbi një kambanar të vjetër. Erëtreguesi synon të zërë pozicion horizontal. Drejtimi përcaktohet me erëtreguesin. Të gjitha kishat e vjetra kishin erëtregues.

HORIZONTAL

HORIZONTÁL,~E mb. 1. Që shtrihet sipas drejtimit të vijës së horizontit, që është në të njëjtin rrafsh me vijën e horizontit; i rrafshtë. Prerje horizontale. Drejtim horizontal. Lëvizje horizontale. Sharrë (presë) horizontale.
2. gjeom. Që formon kënd të drejtë me vijën pingule ose me planin pingul; kund. pingul, i pingultë; vertikal. Vijë horizontale. Sipërfaqe (shtresë) horizontale. Rrafshi horizontal.

METRONOM

METRONÓM,~I m. sh. ~E, ~ET muz., Aparat në formë piramide me një lavjerrës vertikal, lëvizja e të cilit shoqërohet me goditje të qarta ritmike mbi një shkallë vertikale të ndarë saktësisht, e cila përcakton numrin e goditjeve për minutë, duke matur kështu me saktësi tempin e gjatësinë e masës muzikore. Shpejtësia e metronimit shënohet në fillim të çdo partiture, kohe ose fragmenti.

PINGUL

PINGÚL,~E mb. Që zbret nga lart poshtë ose që ngjitet nga poshtë lart në vijë të drejtë; që zbret drejt mbi tokë, mbi një rrafsh ose mbi një vijë horizontale dhe formon me të një kënd prej nëntëdhjetë gradësh; që ka ose ndjek këtë drejtim. Vijë pingule. Qëndrim pingul.
✱Sin.: i pingultë, vertikal, kulmor, thikë, i thiktë, i drejtë.

POZICION

POZICIÓN,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Vendi që zë dikush a diçka në mes qeniesh a sendesh të tjera. Pozicioni gjeografik. Pozicioni fonetik (gjuh.). Në pozicion të qëndrueshëm. Pozicioni i lojtarëve. Pozicioni i Tokës në sistemin diellor (astr.). Pozicioni i atomeve në një molekulë (fiz.).
2. usht. Brez toke i ndërtuar posaçërisht, ku vendosen trupat për të sulmuar ose për t’u mbrojtur; vend i përgatitur e i mbrojtur që zë luftëtari në luftim; vendi ku përqendrohen trupat ose ku zhvillohen veprimet luftarake. Pozicion ushtarak (strategjik). Pozicion artilerie (mortajash). Hapën (çelën) një pozicion. Zuri pozicionin. I mbrojtën pozicionet. I lëshuan pozicionet.
3. Mënyra se si vendoset një njësi ushtarake ose një ushtar në luftim. Pozicion luftimi (mbrojtjeje, mësymjeje). Pozicion zjarri. Pozicion për qitje në këmbë (në gjunjë. barkas).
4. Mënyra e mbajtjes së trupit ose të një pjese të tij kur bëjmë lëvizje të ndryshme ose kur kryejmë një punë. Pozicioni i trupit. Në pozicion pingul (horizontal, vertikal). Në pozicion të rehatshëm (të keq). Rri (qëndron) në një pozicion të caktuar.
5. Mënyra si mbahet trupi në ushtrimet gjimnastikore, në vallëzim etj., qëndrim. Vendosi (mbaji) shpatullat në këtë pozicion!
6. Mënyra e vendosjes së figurave në një çast të caktuar në lojën e shahut, të damës etj.
7. fig., libr. Pozitë.
✱Sin.: strumbull, shtrirje, vendndodhje, vendluftim, pozitë, llogore, hendeklidhje, qëndrim.

TRANSVERSALISHT

TRANSVERSALÍSHT ndajf. Në mënyrë transversale; pingul me një bosht gjatësor; pingul me një bosht vertikal; horizontalisht, tërthor, tërthoras, tërthorazi.

TRINKETË

TRINKÉTË,~A f. sh. ~A, ~AT det. Direk i parë vertikal në pjesën e përparme të anijes; direk i bashit.

VARIOMETËR

VARIOMÉT/ËR,~RI m. sh. ~RA, ~RAT 1. tek. Instrument a pajisje në aparate radiosh dhe televizive, që shërben për rregullimin e marrjes së valëve elektromagnetike.
2. Instrument në aviacion për matjen e komponentes vertikale të shpejtësisë së aeroplanit (shpejtësisë së ngritjes ose të uljes) që shërben për të mbajtur a rregulluar fluturimin horizontal të aeroplanit.
3. Instrument shumë i ndjeshëm në gjeofizikë, që shërben për të zbuluar njërin nga komponentët (horizontal ose vertikal) të vektorit të fushës magnetike të Tokës.

VERTIKAL

VERTIKÁL,~E mb. 1. Pingul; i pingultë; kund. horizontal. Drejtim vertikal. Pus vertikal. Torno vertikale (tek.). Përzierës vertikal (tek.). Përcjellës vertikal (elektr.).
2. gjeom. I pingultë; kulmor; kund. horizontal. Vijë vertikale. Drejtëz vertikale. Brinjët vertikale të katërkëndëshit.

VERTIKALITET

VERTIKALÍTET,~I m., libr. Të qenët vertikal, pingul. Këndvështrim me vertikalitet.

ZONALITET

ZONÁLITET,~I m., libr., gjeogr. Ndarje hapësinore sipas karakteristikave të ndryshme (klimatike, ekonomike, gjeologjike, ekologjike etj.), që lidhen me një zonë të caktuar; zonë. Zonaliteti ekologjik zona që kanë ekosisteme të ndryshme. Zonalitet klimatik ndarja e territorit në zona sipas klimës. Relievi dhe zonaliteti vertikal dhe horizontal i Shqipërisë dhe i Kosovës. Në kushte të veçanta të zonalitetit vertikal. Analiza e hartave klimatike sipas zonalitetit horizontal.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.


© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 — Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.

www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë