FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

►GRÍ/HEM jovep., ~VA (u), ~RË 1. vetv. Grindem keq me dikë, zihem e rrihem, therem, vritem. U therën e u grinë! U grinë e u prenë.
2. vetv. Pësoj humbje të mëdha (në njerëz ose në material), dërrmohem. U gri kundërshtari.
3. fig., bised., vetv. Harxhoj shumë për të bërë diçka. U grinë nga paratë.
4. bised., vetv. Bëj diçka me shumë dëshirë, me zell e përpjekje, mundohem shumë, lodhem së bëri diçka (përdoret zakonisht në bashkëlidhje me emrat prejfoljorë asnjanës). U gri së punuari (së kërcyeri, së ngrëni, së foluri). U gri në punë.
5. pës. e GRIJ.
✱Sin.: therem, dërrmohem, zihem, vritem, harxhohem, ronitet.

►GRÍND/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. 1. Bëj fjalë me dikë, zihem a hahem me fjalë me dikë; zihem. U grindën keq. U grindën me fjalë. U grindën kot (për hiçmosgjë). Grindet me të gjithë.
2. Qaj, bërtas, përplas këmbët (për një fëmijë kur është i sëmurë ose kur është i shqetësuar). Grindet fëmija. Është grindur tërë natën (tërë ditën).
3. vet. v. III. Leh (për qenin); hungëron. Grindet qeni. Grindet derri.
4. fig., vet. v. III Fishkëllen, uturin (për erën). Grindet era.
✱Sin.: zihem, kapem, merrem, fërkohem, ndeshem, ngecem, ngatërrohem, qortohem, rragatem, shamatohem, shqyhem, pritem, therem, fjalëtoj, fjalohem, fjalosem, flas, hahem, mbrijohem, kapërthehem, keqem, keqësohem, mbrehem, gërnjitem, degatem, gramshaleshem, mbërthehem, përflitem, pickohem, hasem, leh, hungëroj, ankohem, uturin.

►MASAKR/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv., kryes. v. III sh. Vriten e theren egërsisht njëri me tjetrin. U gjakosën e u masakruan.
2. pës. e MASAKRÓJ.
✱Sin.: vritem, therem, gjymtohem, dëmtohet, prishet.

►MBÝT/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Vdes ngaqë më zihet fryma, kur më shtrëngojnë fort grykën, kur s’ka ajër, kur jam i zhytur brenda në ujë etj.; vet. v. III ngordh ngaqë i zihet fryma, kur i shtrëngojnë fytin, kur është e zhytur në ujë etj. (për kafshët). U mbyt një njeri. U mbytën dy dhi. U mbyt në lumë (në pus). Ndihmë, se u mbyt!
2. vetv. Mezi marr frymë a mezi e kapërcej ushqimin ngaqë më pengon diçka në fyt. I shkoi uji (buka) ters dhe u mbyt.
3. vetv., vet. v. III Fundoset (për një mjet lundrimi etj.); zhytet krejt në ujë a në një lëng tjetër. U mbyt anija (lundra, trapi). U ça dhe u mbyt.
4. vetv., vet. v. III Mbulohet krejt me ujë a me diçka tjetër, përmbytet. U mbytën arat. U mbyt oborri në baltë. U mbyt në lot (në djersë).
5. fig., vetv., vet. v. III Mbushet plot me diçka që vjen a del me shumicë, përmbytet; edhe veta I kam diçka me shumicë ose me tepri. U mbyt tregu me pemë. U mbytëm me portokalle.
6. fig., vetv. Kam shumë punë, detyrime etj. sa s’i mbaj dot; jam shumë i zënë me diçka. U mbytën në punë. U mbytën me mbledhje. Ishte mbytur në borxhe. U mbyt duke mësuar mëson shumë e pa pushim. Ku të mbytem? (s’kam ku të mbytem) s’kam ku të futem, s’di ku të vete që të shpëtoj nga një hall i madh, nga një turp etj.
7. fig., vetv. Zhytem, futem thellë. U mbyt në mendime.
8. fig., vetv., vet. v. III Shuhet, fashitet, s’duket a s’ndihet më. U mbyt zhurma. Iu mbyt shkëlqimi.
9. pës. e MBYT.
✱Sin.: prridhem, furem, vritem, therem, fundosem, mekem, asfiksohem, përmbytem, shtypem, shuhem, fikem, fashitet, asgjësohet, mposhtem, nënshtrohem, ngopet, dendet, dërrmohem, mundohem, zhytem.
♦ I janë mbytur *gjemitë (dikujt) iron. Mbytet në *va (dikush).

►PRÍTEM jovep., PRÉVA (u), PRÉRË 1. vetv. Çahem së gjati në trup me diçka të mprehtë; plagosem me thikë, me brisk, me sëpatë, me xham etj. U pre duke u rrojtur. Nuk pritet pisha për hala. (fj. u.).
2. fig., bised., vetv., vet. v. III Pushon, ndalon, ndërpritet (për shiun, për borën etj.). U pre uji. U pre shiu (bora).
3. fig., bised., vetv., vet. v. III Nuk është më; nuk vjen më. Fatkeqësisht, u pre kjo traditë. U prenë miqtë.
4. vetv., vet. v. III Prishet (për qumështin). U pre qumështi.
5. vetv., vet. v. III Kryqëzohet (për rrugët). Këtu priten rrugët.
6. gjeom., vetv., vet. v. III Takohet në një pikë a në një rrafsh me një tjetër. Priten dy drejtëza (dy rrafshe).
7. fig., bised., vetv., vet. v. III (me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore) Ndiej lodhje të madhe në gjymtyrët, i ndiej gjymtyrët të rraskapitura, këputem; më pakësohet menjëherë, më ikën. M’u prenë fuqitë. Iu pre zëri (goja) nuk foli dot më; shtangu; ngriu në vend. M’u prenë këmbët (leqet e këmbëve, gjunjët) s’kisha më fuqi fare, u këputa, gati sa s’më ra të fikët, s’mbahesha dot më këmbë; u trondita shumë. Iu prenë gjunjët nga frika.
8. bised., vetv., vet. v. III Ndiej një dëshirë a një nevojë të madhe e të ngutshme për diçka, s’bëj dot pa të. U pre për bukë. U premë për gjumë.
9. pës. e PRES. Koka pritet e huqi s’pritet. (fj. u.).
✱Sin.: çahem, çirrem, plagosem, therem, grindem, pushon, bie, zbutet, kalon, thyhet, ndalon, harrohet, venitet, prishet, tharmëtohet, thartohet, hikrrohet, tharet, tharbëtohet, kryqëzohet, takohet, këputem, mbaroj, sharroj, ngordh, shtangem, shtang, topitem.
♦ M’u prenë *duart. U pre në *fytyrë (dikush). Iu pre (iu lidh) *goja (dikujt). M’u pre (më ngriu) *gjaku. M’u prenë (m’u këputën) *gjunjët. Iu pre (iu lidh) *gjuha (dikujt). M’u prenë (më lanë) *këllqet. M’u prenë *këmbët. M’u pre *koka. M’u prenë *krahët. Iu pre *ora (dikujt). M’u prenë *shpresat. Iu pre *zëri (dikujt).

►PËRGJÁK/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Bëhem me gjak; më del gjak, gjakosem. Ishte përgjakur në fytyrë. U përgjak nga hundët.
2. fig., vetv. Hyj në luftë të ashpër me dikë, përleshem, kacafytem. U përgjakën me fashistët (me armiqtë).
3. fig., vetv., vet. v. III Merr një ngjyrë të kuqe si të gjakut, përflaket. U përgjak qielli.
4. pës. e PËRGJÁK.
✱Sin.: gjakosem, përleshem, skuqem, përskuqem, therem, kacafytem.

►THÉR/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Zihem, përgjakem e vritem me dikë me thika, me shpata etj., pritem me dikë. U vranë e u therën. U therën me thika.
2. vetv. Ther veten me thikë, me kamë etj. Therem po s'qe kështu jam plotësisht i sigurt a i bindur që do të jetë kështu, shpoj veten po nuk qe kështu, e pres kokën po nuk qe kështu.
3. vetv. Pritem me diçka që ka majë të mprehtë. U thera me gjilpërë.
4. vetv., fig. Zihem e grindem keq me fjalë me dikë. U therën me shoku-shokun. U therën me fjalë. U therën e u grinë.
5. pës. e THER.

►THUMB/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Bisedoj me një tjetër me thumba, hedh e pres thumba me një tjetër; ngacmohem a cytem. Thumboheshin keq me njëri-tjetrin.
2. pës. e THUMBÓJ.
✱Sin.: gjembohem, qukem, pickohem, shpohem, therem, kafshohem, pickohem, ngacmohem, shpotitem, ngitem, tallem, cytem, xëgitem, gjuhem, hahem.

►VRAÇ/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv., vet. v. III Masakrohen, vriten, theren me njëri-tjetrin; bëjnë kasaphanë. U therën e u vraçuan. Janë vraçuar keq (rëndë). U vraçuan njerëz të pafajshëm. U vraçuan me farë e me fis.
2. pës. e VRAÇÓJ.
✱Sin.: masakrohem, vritem, therem, shfarosem.