Fjalori

Rezultate në përkufizime për “tabiat”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

TABIAT

TABIÁT,~I m. sh. ~E, ~ET vjet., bised. 1. Doke, zakon. Tabiat i fisëm. Tabiatet e mira zbukurojë njeriun. E ka bërë tabiat e ka bërë zakon. Fshat e zanat, derë e tabiat. (fj. u.) njerëzvendeve a të familjevendryshme kanë zakonendryshme.
2. Ves, huq. Tabiat i keq.
Sin.: zakon, natyrë, veti, ves, huq.

VERGI

VERGÍ,~AI f. sh. ~A, ~AT Traditë, zakon. Ata e kanë pasur vergi mikpritjen.
Sin.: tabiat, rregull, normë, ojtni.

VES

VES,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Zakon i keq që ka një njeri; prirje drejt diçkajekeqe, të dëmshme e të pamoralshme, dhënia pas diçkajekeqe; tipar i keqkarakterin e një njeriu pa edukatë; huq; kund. virtyt. Ka një ves. Ves i keq. Ka marrë disa vese. Iu ves. Njeri (fëmijë) me vese. Vesi i pijes (i vjedhjes, i të gënjyerit). Ishte dhënë pas veseve. I ka hequr veset. Përtacia është nëna e veseve. (fj. u.).
2. E metë fizike, gjymtim a cen i trupitnjeriut a i një organi të tij etj. Ves i fshehtë. Ka një ves në zemër. Është me vese.
Sin.: mani, ilet, tabiat.

ZAKON

ZAKÓN,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Mënyrë veprimi, sjelljeje etj., që është ndjekur e është përsëritur vazhdimisht nga dikush; shprehi e fituar nga përsëritja e vijueshme e një veprimi, e cila ruhet për një kohëgjatë. Zakon i mirë (i keq, i dëmshëm). Sipas zakonit si zakonisht. E ka (e bëri) zakon. E preu (e hoqi) atë zakon. I është bërë zakon. Ujku qimen e ndërron, po zakonin s’e harron. (fj. u.). Nuk qaj se s’dua burrën, po bëj zakonë. (fj. u.).
2. Rregull a normëmënyrën e jetesës (në sjelljen, në veshjen, në marrëdhëniet shoqërore etj.), që është vendosur historikisht e zbatohet si ligj i pashkruar nga një popull, nga një fis, nga një shtresë shoqërore etj. dhetrashëgohet brez pas brezi; vet. sh. doke. Zakonereja (përparimtare). Zakonevjetra (të lashta, të motmotshme). Zakone fisnore (patriarkale, kanunore). Zakonet e vendit. Zakonet e dasmës (e lindjes, e vdekjes). Burrë (plak) zakoni burrë (plak) që ndjek zakonet e vjetra. Forca e zakonit. Doke e zakone. Thyen (shkel, prish, zhduk) zakonet. Si e do (si është) zakoni. Nuk e kanë zakon. Fshat i ri, zakon i rri. (fj. u.). Katundi digjet, zakoni s’prishet. (fj. u.). Ndryshku i vjetër dhe zakoni i vjetër nuk hiqen kollaj. (fj. u.).
3. hist. Kanun. Sipas zakonit.
Sin.: huq, ves, rreshk, cen, adet, tabiat, doke, rit, kanun.

ZANAT

ZANÁT,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Mjeshtëriaushtron dikush përditë, duke punuar zakonisht me dorë a me veglathjeshta, duke pasur shprehi e aftësiposaçme, të fituara duke mësuar ngatjerët e nga përvoja e vet; zeje; mjeshtëri, profesion. Zanat i lehtë (i rëndë). Zanati i babait. Është mjeshtërzanat. Ka zanat. Hyrizanat. Zgjodhi (mësoi) një zanatmirë. E vuri (e futi) djalinzanat. Ndërroi zanatin. Ia dha (ia mësoi) zanatin. U me zanat. Është i zanatit është mjeshtër i mirë. Di tre-katër zanate. Ka njëzet vjetzanat. Zanati nuk vdes. (fj. u.). Sa ka zanati, një torbë me hallate. (fj. u.). Zanati nuk të lë pa bukë. (fj. u.). Mos mëso mjeshtrin, po merri zanatin. (fj. u.). Me ç'mjeshtër do të bjerë, atë zanat do të nxjerrë. (fj. u.). Zanatihap derën, punarrit vlerën. (fj. u.). Njeri me shumë zanate është prishja e shtëpisë. (fj. u.). Ustai ustain e njehzanat. (fj. u.). Duhet ta kesh zanat, pa të vishesh hoxhëfshat. (fj. u.).
2. bised. Ajo që e ka zakonisht për detyrë ta bëjë një njeri, detyra e zakonshme e dikujt. E ka për zanat. Ajo punë është zanati i tij. E bën sa për zanat.
3. Zakon, shprehi a ves që është fituar me kohë. Po atë zanat. S'është zanat. Ky zanat ka qenë dheparë. Nuk i ka lënë zanatet e mëparshme. Zuri zanatin e vjetër (e dikurshëm). Ka zanatin e ujkut (dikush) grabit, zhvat. Fshat e zanat, derë (shtëpi) e tabiat. (fj. u.). Ujku plak nuk e harron zanatin. (fj. u.).
Sin.: zeje, zejtari, mjeshtëri, profesion, specialitet, artizanat, ustallëk, zakon, shprehi, huq, ves.
*Fshat e zanat. E ka zanat (dikush) keq. ashtu i është bërë shprehi, e përsërit vazhdimisht atë që bën; nuk ndryshon. Sa ka zanati! edhe iron. është puna e atij që e di, ka gjëra që i njeh vetëm ai që merret me to, janë punë që s’mund t’i dinëgjithë; duhet ta njohësh mirë diçka që ta bësh ashtu siç duhet. E ka zanatin *të ngopur (dikush). zanatin e zë zurnanë (dikush) përçm. lë një punërëndësishme e më të mirë dhe zë një punë pa rëndësi e pa shumë dobi; dasmën dhe shkon për shkarpa. Ia mori zanatin (diçkaje) e di mirë se si bëhet diçka, e njeh mirë, e ka përvetësuar; ia mori dorën.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.