FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

►BËRRYL/ÓHEM jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR 1. vetv., vet. v. III Bën bërryl; kthehet në trajtë bërryli. Matanë përroit rruga bërrylohet.
2. vetv. Shtyhem me bërryla. U bërryluan në sportelin e biletave.
3. fig., keq., vetv. Mënjanohem, bëj dredha; largohem me dredhi, iki tinëz.
4. pës. e BËRRYLÓJ.

►INKURAJ/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR libr., pës. e INKURAJÓJ. Inkurajohem moralisht.
✱Sin.: nxitem, përkrahem, shtyhem.

NGARRÁS/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. 1. Shtyhem, rrasem, ngjishem. U ngarrasën për të hyrë në stadium.
2. Ngutem, nxitoj. U ngarras që të mbërrinte i pari në shtëpi.
3. fig. Prekem lehtë nga një sëmundje, sëmurem kollaj. U ngarras nga një sëmundje e padëgjuar. Lehona ngarraset kollaj nga sëmundjet.

►NGATËRR/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv., vet. v. III Mbështillen a ndërthuren në mënyrë të parregullt; koklavitet, ndërliket; kund. çngatërrohet, shkoklavitet. Ngatërrohen flokët. U ngatërrua filli (teli, spangoja).
2. vetv., vet. v. III Përzihen a bëhen bashkë gjëra të ndryshme ose të largëta. U ngatërruan llogaritë. Ishin ngatërruar numrat e revistave (e gazetave). Iu ngatërruan shënimet. Listat zgjedhore janë ngatërruar. Na janë ngatërruar oraret.
3. vetv., Pengohem nëpër fijet e diçkaje, mbetem i lidhur a nuk mund të lëviz lirisht. U ngatërruan nëpër tela (nëpër ferra, nëpër shkurre). U ngatërruan zogjtë në rrjetë (ndër leqe).
4. fig., vetv. Përzihem vetë a shtyhem nga të tjerët të marr pjesë në një punë të papëlqyer; hyj në marrëdhënie të padëshirueshme me dikë; përzihem në punët e dikujt. U ngatërrua në një çështje (në një grindje). U ngatërrua në një konflikt (në një luftë). Nuk janë ngatërruar në kontrabandë. U ngatërruan në një gjyq. Nuk ngatërrohem me ta nuk përzihem në punët e tyre, s’dua të kem punë me ta.
5. vetv. Them diçka tjetër në vend të asaj që duhet, humbas fillin e mendimeve a të bisedës; e bëj diçka në mënyrë të gabuar, jo sipas rregullit a rendit. U ngatërrua në provim (në mësim). U ngatërrua në numërim (në të folur). I ngatërrohen këmbët në të ecur.
6. vetv., vet. v. III Humbet qartësinë e rregullin, pështjellohet. Më ngatërrohen mendimet. Më ngatërrohet koka. Më ngatërrohen idetë (kujtimet).
7. vetv., Zihem a grindem me dikë. Ngatërrohen për hiçgjë. U ngatërruan keq. Ngatërrohem me kolegun e punës.
8. vetv., vet. v. III Bëhet diçka më e vështirë; dalin pengesa e vështirësi të reja në një punë etj.; ndërlikohet, koklavitet. U ngatërrua gjendja. Na janë ngatërruan punët keq.
9. pës. e NGATËRRÓJ.
✱Sin.: mbështillet, ndërthuret, gërshetohet, koklavitet, ndërliket, ndërlikohet, kokolepset, kërleshet, pështjellohet, shprishet, turbullohet, tutëlohet, çatallohet, ndërliksem, gatërrohen, shpupurishen, pleksem, mpleksem, tollovitem, përzihem, koklavitem, gabohem, zhyhem, trazohem, shpërmendem, shkartisem, pengohem, çakërdisem, çaprashitem, çatrafilohem, zihem, grindem.
♦ U ngatërruan *fijet. Më ngatërrohet (më futet) nëpër *këmbë (dikush). U ngatërrua *lëmshi. U ngatërruan *penjtë.

►NG/ÍTEM jovep., ~ÁVA (u), ~ÁRË 1. vetv. Ngacmohem me një tjetër, ngasim njëri-tjetrin.
2. pës. e NGÁS.
✱Sin.: thumbohem, ngacmohem, shqetësohem, gërgitem, shpohem, bezdisem, trazohem, tundohem, dokëndisem, cytem, ngucem, shtyhem, nxitem, drejtohet, vozitet.

►NXÍT/EM jovep., ~A (u), ~UR pës. e NXIT. Nxitet nga të tjerët.
✱Sin.: joshem, tundohem, rrëmbehem, shtyhem, shpohem, ngucem, yshtem, ndizem, tërhiqem, trimërohem, ngacmohet, zgjohet, nxitoj.

►PRAPËS/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Bëj hapa prapa, shtyhem prapa; tërhiqem, zmbrapsem. U prapësuan në anë të rrugës. U prapësua disa hapa.
2. vetv. Ndërpres diçka që kam nisur, e lë në mes një punë. U prapësova, nuk më pëlqeu.
3. vetv. Mohoj atë që kam thënë më parë, ndryshoj mendjen; tërhiqem. Nuk prapësohet për atë që tha.
4. vetv. Bëhem i prapë, filloj të bëj prapësi. Është prapësuar djali (vajza).
5. pës. e PRAPËSÓJ. U prapësua fejesa.
✱Sin.: zmbrapsem, prapsem, prapohem, prapështohem, mbrapshtohem, kthehem, kthej, tërhiqem, prapakthehem, shtyhem, zbythem, rrëbythem, prishem, ndryshohem, çedukohem, trenohem.

►PËRPRÁPS/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Prapësohem, zmbrapsem; shtyhem prapa.
2. pës. e PËRPRÁPS.

►PËRSHTÝ/HEM jovep., ~VA (u), ~RË 1. vetv. Shtyhem.
2. pës. e PËRSHTÝJ.

►RRËXÓS/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. Mblidhem, shtyhem në qoshe, në rrëzë. Ishte rrëxosur te muri.

SHES vep., SHÍTA, SHÍTUR kal. 1. Shkëmbej me dikë një mall a një send kundrejt pagesës me para; kund. blej. Shes mish (fruta, perime, ushqime etj.). Shiste libra. E shiti pallatin (shtëpinë, makinën). Shet lëndë ndërtimi. Klubi e shiti mbrojtësin kundrejt një shume të konsiderueshme. Shet me pakicë (me shumicë). E shiti për pak para. Shet me çmim të ulët (të lartë). E shet me lekë (me euro, me dollarë). I shiti me fitim (me humbje). Shesim me para në dore (me kartë). Nuk e shet. Shet në dyqan (market, kancelari). Shes bono thesari.
2. fig. Vë në shërbim të të tjerëve gjëra jomateriale, ide, mendime. Prona intelektuale nuk shitet. I shiti atij idenë për një projekt në atë fushë. Arti i tij shitet lehtë.
2. edhe fig., keq. Jap diçka në këmbim të përfitimit vetjak; tradhtoj dikë a diçka për përfitime materiale; e lejoj veten të korruptohem, të shtyhem për të bërë diçka të pandershme për përfitim. Shes atdheun (vendin, lirinë). Shes votën. Shiti nderin.
3. fig. keq. E paraqes ndryshe nga ç’është në të vërtetë dikë a diçka, me qëllim për t’ia hedhur dikujt, për ta mashtruar dikë. E shet veten si shkencëtar (të zotin, trim). E shet veten si dashamir (mik). - Shiti diku tjetër këto! gjej njerëz të tjerë që të të besojnë për këto që thua, se ne nuk na gënjen dot!
4. keq. Ua jap të tjerëve si të mirë apo ua them gjoja si diçka të mirë, të vlefshme për t’ua hedhur a për t’u dukur. Shet të trasha thotë fjalë të mëdha për t’u dukur, mburret. Shet gjepura (dokrra, pallavra përralla,) hiqet trim a i zoti para të tjerëve. - Mos shit dëngla!
✱Sin.: tregtoj, jap, mbaj, lëshoj, qarkulloj, shkëmbej, tradhtoj.
♦ Shet e blen (dikush) është njeri që jep e merr me të gjithë, është i hapur; mëson prej të tjerëve. Të shet e të blen (dikush) është shumë i shkathët e dinak; bën me ty si të dojë, nuk të mbron, të trajton sipas interesit të vet, bën si i leverdis. Shet e nuk blen (dikush) flet vetë për t’u mbushur mendjen të tjerëve dhe nuk dëgjon fare se ç’thonë ata, u jep mësim të tjerëve dhe nuk mëson asgjë prej tyre. Shet *dëngla (dikush) bised. Shet *gorrica (dikush) Shet *lëkurën (dikush) përb. Shet *mend (dikush). Shet *pallavra (dikush). Shet *përralla në diell (dikush). Shet *pordhë (dikush) bised. tall. vulg. Shet (vret) *të rënda (dikush). Ia ka shitur shpirtin *shejtanit (dikush) keq. Shet (vret) *të trasha (dikush).

►SHISHM/ÓHEM jovep. ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Jepem me tepri pas dikujt apo diçkaje. Është shishmuar pas duhanit.
2. vetv., fig. Shtyhem të më pëlqejë diçka, tundohem. Iu shishmuan paratë.
3. pës. e SHISHMÓJ.
✱Sin.: tundohem, pëlqehet, shijohet.

SHTÝRJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur shtyj dikë a diçka ose kur shtyhem. Shtyrja e afatit.
2. E shtyrë.

►TUND/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Më nxit e më tërheq diçka e keqe që nga jashtë duket e bukur a fitimprurëse, shtyhem të bëj diçka të keqe, më prishet mendja nga diçka a nga dikush dhe bie në gabim; joshem, tërhiqem, mashtrohem nga diçka a nga dikush. U tundua nga paraja. Peshku u tundua nga karremi. Fëmijët tundohen nga çokollata. U tundua nga veshja provokuese e saj. Mos u tundo nga lojërat që dëmtojnë sytë.
2. fet., vetv. Më shtien në ngasje, më shtyjnë që të bie në mëkat, më ngasin që të bëj mëkat. U tundua nga djalli. Mos u tundo nga djalli!
3. vetv. Më prishet qetësia, shqetësohem, mërzitem. U tundua nga ai mendim. U tundua nga lajmi i keq.
4. pës. e TUNDÓJ.
✱Sin.: joshem, tërhiqem, mashtrohem, ngitem, shqetësohem, mërzitem.

►USTÁT/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. Zmbrapsem, shtyhem mbrapa.