FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

AKCÉPT,~I m., bank. 1. Pranim ose miratim i diçkaje (kërkesë, shkresë, dokument, faturë, ofertë), pajtueshmëri për të pranuar dhe për të nënshkruar një kontratë (marrëveshje, kambial, faturë pagese, fletëpagesë, çek etj.); akti i miratimit të një marrëveshjeje, të një kontrate ose të një propozimi. Akcepti i kërkesës. Akcepti i marrëveshjes u bë me nënshkrimin e saj. Kërkesa juaj është marrë në akcept.
2. drejt. Deklaratë e një personi a subjekti juridik se do të paguajë borxhin e faturimit në tërësi ose pjesërisht në afatin e paraparë e të pranuar me kontratë. Fatura u dërgua për akcept.
✱Sin.: pranim, pajtim, miratim, pëlqim, pajtueshmëri, aprovim.

AKT,~I m. sh. ~E, ~ET 1. libr. Veprim i njëhershëm i njeriut që bëhet për një qëllim të caktuar; vepër, punë. Akt njerëzor (çnjerëzor). Akt heroik (i guximshëm). Akt ligjor (i kundërligjshëm, kriminal, barbar, i shëmtuar). Akt normativ (jonormativ). Akt i mirë (i keq). Akt miqësor (armiqësor). Akt agresioni (sulmi). Akti i të folurit. Akti i fundit. Kryen (bën) një akt.
2. zyrt. Vendim nënligjor me vlerë shtetërore ose shoqërore; shkresë zyrtare, dokument që pasqyron një vendim të organeve të drejtësisë, të gjendjes civile etj. dhe që vërteton se një veprim i caktuar është kryer zyrtarisht. Akt zyrtar (jozyrtar). Akti i lindjes (i martesës, i vdekjes). Akt administrativ. Akt juridik. Akt gjyqësor. Akt kushtetues. Akt kontrolli. Akt marrëveshjeje. Akt i martesës. Akt kapitullimi. Mbajtëse aktesh. Përpiloj (nënshkruaj) një akt.
3. teatër. Pjesë e një vepre dramatike, e cila përbëhet nga disa skena dhe përfshin një veprim të plotë dramatik. Akti i parë (i fundit). Pjesë me një akt (me shumë akte). Tragjedi në pesë akte.
4. art. Formë e artit pamor që paraqet figurën lakuriqe të njeriut; pikturë, skulpturë, statujë që paraqet trupin e njeriut lakuriq. Akti në pikturë. Akt i trupit të gruas. Interpretim kritik i aktit.
✱Sin.: veprim, punë, dokument, shkresë, pikturë, skulpturë.

AKTDELEGÍM,~I m. sh. ~E, ~ET drejt. 1. Veprim juridik me të cilin një person ose një institucion bart një pjesë të kompetencave, të detyrave ose të përgjegjësive të tij te një person tjetër ose një organ tjetër.
2. Shkresë me të cilën pajiset një njeri, që dërgohet zyrtarisht për të zgjidhur një çështje në një ndërmarrje ose në një institucion tjetër, akt delegimi. Pajis me aktdelegim. U shpërnda aktdelegimi. Aktdelegim i të drejtave dhe detyrimeve. Përgjegjësitë dhe detyrat e aktdelegimit.

AKTDORËZANÍ,~A f. sh. ~, ~TË drejt., hist. Dokument ligjor që vërteton se dikush është bërë dorëzanë për një njeri a për një çështje; shkresë zyrtare që formalizon si dorëzanë një person ose një palë në një marrëdhënie detyrimi; akt dorëzanie. Aktdorëzania si akt moral. Nënshkruaj aktdorëzaninë për lirimin me kusht të një të pandehuri. Nënshkruaj një aktdorëzani për kthimin e një kredie.

AKTDËSHMÍ,~A f. sh. ~, ~TË drejt. Shkresë zyrtare, që përmban një dëshmi; akt dëshmie, provë zyrtare; dokument ligjor ose zyrtar që konfirmon një deklaratë të dhënë nga një person për një çështje specifike, që mund të përdoret në kontekste të ndryshme si në gjykata, në administratë publike apo në marrëdhënie kontraktuese. Kërkoi aktdëshminë. Aktdëshmi e dhënë nën betim. Aktdëshmia si provë në gjykatë. Aktdëshmi e noterizuar.

AKTJETËRSÍM,~I m. sh. ~E, ~ET drejt., vjet. 1. Proces i kalimit të pronësisë ose i të drejtave nga një person te tjetri; akt jetërsimi.
2. Shkresë zyrtare që vërteton kalimin e pronësisë ose të të drejtave nga një person te tjetri. Noteri përgatiti aktjetërsimin e apartamentit. Nënshkrova aktjetërsimin.

AKTNJOFTÍM,~I m. sh. ~E, ~ET zyrt. Shkresë që vërteton njohjen e një njeriu, të një pronësie, të një veprimi zyrtar, ose që përdoret si dëshmi për të zëvendësuar një dokument tjetër; akt njoftimi, akt i njoftimit. Aktnjoftim ligjor. Aktnjoftim administrativ. Aktnjoftim për largim nga puna. Aktnjoftim për mbledhje (për takim). Aktnjoftim për shkëputje (për skadim) kontrate. Aktnjoftim për një gjobë (për një detyrim financiar). Aktnjoftim lindjeje. Lëshoj një aktnjoftim. Marr një aktnjoftim.

AKTPAJTÍM,~I m. sh. ~E, ~ET drejt. 1. Marrëveshje e arritur ndërmjet dy ose më shumë palëve për zgjidhjen paqësore të një konflikti ose të një mosmarrëveshjeje, para një gjykate, para një noteri ose para një pale ndërmjetësie. Shkel aktpajtimin. Arritën aktpajtimin.
2. Shkresë zyrtare që vërteton pajtimin e palëve që gjykohen, akt pajtimi, akt i pajtimit. Nënshkruan aktpajtimin. Formulari i aktpajtimit.

AKTSHÍTJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET zyrt. 1. Veprimi për bartjen e pronësisë së një pasurie të luajtshme ose të paluajtshme nga një person te një tjetër kundrejt një çmimi të caktuar. Aktshitje ligjore. Bëj aktshitjen. Aktshitje e një prone private.
2. Shkresë ligjore që vërteton shitjen e një malli a të një prone, akt shitjeje. Sigurova aktshitjen e shtëpisë. Nënshkruan aktshitjen. Noteri përgatiti aktshitjen e kompanisë.

AKTSHKURORËZÍM,~I m. sh. ~E, ~ET drejt. 1. Zgjidhja e një martese.
2. Shkresë ligjore që shpall shkurorëzimin ndërmjet dy bashkëshortëve nga një gjykatë ose nga një institucion tjetër përkatës; akt shkurorëzimi, certifikatë shkurorëzimi. Aktshkurorëzimi nga gjykata kompetente. Paraqit aktshkurorëzimin në zyrën e gjendjes civile. Aktshkurorëzim i regjistrua zyrtarisht. Kopja e aktshkurorëzimit.

AKTSHTÓJC/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT zyrt. Dokument ose shkresë që i bashkëngjitet si shtojcë një akti zyrtar, për të sqaruar, për shtuar të dhëna të reja ose për të plotësuar aktin kryesor; akt plotësues, akt shtojce. Bashkëngjita aktshtojcën. Solli aktshtojcën. Përpiloj një aktshtojcë për aktlindjen. Përgatitën një aktshtojcë të zgjeruar.

AKTTRANSFERÍM,~I m. sh. ~E, ~ET zyrt. 1. Dokument ligjor që pasqyron kalimin e një të drejte, të një kompetence apo të një prone nga një subjekt fizik a juridik te një tjetër, akt transferimi. Akttransferim pronësie. Akttransferim detyre. Akttransferim fondesh. Akttransferim kompetencash. Mora aktransferimin. Më nevojitet një akttransferim.
2. Shkresë që vërteton bartjen e një malli prej një vendi në një vend të tjetër; akt transferimi. Akttransferim i makinerive të rënda. Sigurova akttransferimin e produkteve ushqimore.

ANÉKS,~E mb. Që shërben si shtojcë, që shërben si pjesë plotësuese e diçkaje. Ndërtesë anekse. Dhomë anekse. Pasqyrë (shkresë) anekse. Dokument aneks.

ANKÉS/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT drejt. 1. Shkresë ose fjalë, që i drejtohen një organi zyrtar etj. për të shprehur kundërshtimin për një veprim të padrejtë e të paligjshëm të një njeriu a të një institucioni. Ankesë e drejtë (e padrejtë). Ankesë me shkrim (me gojë). Zyra e ankesave. Libri i ankesave. Bëj (paraqit) një ankesë. Zgjidh ankesat.
2. Ankim. Ankesat e të sëmurëve. Shqyrtimi i ankesës. Shkruaj (paraqit) ankesë.

ANKIMÓR,~E mb., drejt. Që përmban një ankim a një ankesë kundrejt dikujt a për diçka, që lidhet me një ankesë. Kërkesë ankimore. Shkresë ankimore.

►ANËSHKR/ÚHET jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR vet. v. III 1. vetv. Shkruhet anash në një shkresë, në një libër etj. një shënim, një porosi a diçka tjetër.
2. pës. e ANËSHKRÚAJ.

APELÍM,~I m. sh. ~E, ~ET drejt. 1. Veprimi i të apeluarit, drejtimi i një thirrjeje ose kërkese për ndihmë, për përkrahje ose për veprim. Bëj apelim për ndihmë. Apelimit iu përgjigjën autoritetet përkatëse.
2. Veprimi i paraqitjes së një ankese ose një kërkese për shqyrtimin e një vendimi gjyqësor në një gjykatë më të lartë. E drejta e apelimit. Afati i apelimit. Shqyrtoi apelimin.
3. Dokumenti që përmban kërkesën për të rishikuar një vendim të dhënë nga gjyqi. Shkresë apelimi. Dorëzoj apelimin brenda afatit ligjor.
✱Sin.: thirrje, kërkesë, ankesë, ankim, ankimim, kundërshtim, lutje, apel.

►ARKIV/ÓHET jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR zyrt., pës., vet. v. III Vendoset në arkiv një dosje, një dokument, një incizim etj.; kalohet në arkiv. Arkivohet një dokument (një shkresë). Arkivohet një çështje. Materiale që duhet të arkivohen. Arkivohet materiali i mbledhur. Të arkivohet dokumenti i identifikuar.

AUTORIZÍM,~I m. sh. ~E, ~ET drejt. 1. Dhënia e së drejtës për të kryer një veprim të caktuar sipas ligjit; dhënie e lejes nga një person, nga një institucion ose nga një autoritet për të kryer një veprim specifik ose për të ushtruar një të drejtë të ligjshme ose zyrtare. Autorizimi i gjykatës. Autorizim banke. Me autorizim të organeve. Autorizim me shkrim. Autorizim gojor. Autorizim i përhershëm. Kam autorizimin e dikujt. Marr autorizim prej dikujt. Flas me autorizim.
2. Shkresë me të cilën i jepet e drejta dikujt të kryejë një punë në emër të atij që e ka lëshuar këtë shkresë; dokument zyrtar që e lejon dikë për të bërë një veprim a një punë. Autorizim për shtëpi. Autorizim për gjueti (për tërheqjen e të hollave). Lëshoj (jap) autorizim. Kam (marr) autorizim. Lejohet me autorizim. Kërkoj autorizim.
✱Sin.: leje, lejim, mundësi, ngarkesë.

BASHKËNGJÍT (BASHKËNGJÍS) vep., ~A, ~UR zyrt., kal. Dërgoj një shkresë a një dokument së bashku me një tjetër, ia shtoj një dokument një shkrese a një dokumenti tjetër kryesor; bashkëlidh. Bashkëngjit një shkresë (një listë, një pasqyrë, një formular). Bashkëngjit kopjen e vendimit.