FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

DHJETËDITÓR,~E mb. Që zgjat dhjetë ditë rresht; që ka afat dhjetë ditë. Sesion (seminar) dhjetëditor. Marshim dhjetëditor. Plan dhjetëditor. Afati dhjetëditor.

DISADITÓR,~E mb. Që zgjat a që vazhdon disa ditë me radhë, që bëhet në disa ditë. Seminar disaditor. Konferencë (vizitë) disaditore.

DYDITÓR,~E mb. Që zgjat dy ditë; që kryhet brenda dy ditëve. Marshim dyditor. Seminar dyditor. Bisedime dyditore. Mbledhje (konferencë) dyditore.

DYJAVÓR,~E mb. 1. Që zgjat dy javë, që kryhet brenda dy javësh. Seminar dyjavor. Pushim dyjavor.
2. Që del çdo dy javë, që del një herë në dy javë, i përdyjavshëm. Revistë (gazetë) dyjavore.

INSTRUKSIÓN,~I m. sh. ~E, ~ET libr. 1. Udhëzim që duhet ndjekur, shpjegime e sqarime që jepen për një çështje, për një punë etj.; përmbledhje rregullash, udhëzimesh etj., që duhen zbatuar kur kryhet një punë, kur përdoret një aparat etj.; libër, fletore etj. që përmban këto rregulla e udhëzime. Instruksion i hollësishëm. Instruksione teknike. Në bazë të instruksioneve. Jap (marr) instruksione.
2. usht. Seminar, mësim a stërvitje që bëhet për përgatitje të posaçme në një degë të caktuar; përgatitja e posaçme në një shkollë ushtarake, në një kurs etj. Instruksion për zbulues. Shkolla e instruksionit. Qendër instruksioni.
✱Sin.: udhëzim, përgatitje.

NDËRDISIPLINÓR,~E mb. Që lidh a që u përket disa fushave të studimit. Studim ndërdisiplinor. Projekt ndërdisiplinor. Specialitete ndërdisiplinore. Seminar ndërdisiplinor. Qendër e studimit ndërdisiplinor.

NJËDITÓR,~E mb. Që zgjat një ditë; që kryhet brenda një dite; njëditësh. Udhëtim njëditor. Ekskursion njëditor. Seminar njëditor. Grevë njëditore. Agjërim njëditor.

NJËJAVÓR,~E mb. Që zgjat një javë; që kryhet brenda një jave, njëjavësh. Seminar njëjavor. Udhëtim njëjavor.

NJËMUJÓR,~E mb. Që zgjat një muaj, që kryhet brenda një muaji, njëmuajsh. Periudhë njëmujore. Seminar (kurs) njëmujor. Leje njëmujore. Specializim njëmujor. Izolim njëmujor.

ORIENTÚES,~E mb. 1. Që jep orientimin e diçkaje, që të orienton; kund. çorientues. Shenjë orientuese. Vijë orientuese. Gur orientues.
2. Që tregon në mënyrë të përafërt diçka ose drejtimin e përgjithshëm të një pune a veprimtarie; kund. çorientues. Ide orientuese. Plan orientues. Tema orientuese. Të dhëna (shifra) orientuese. Seminar orientues. Në mënyrë orientuese.

PRAKTÍK,~E mb. 1. Që ka të bëjë me veprimtarinë konkrete të njerëzve për shndërrimin e natyrës e të shoqërisë dhe për prodhimin e të mirave materiale; që bëhet duke marrë parasysh praktikën; që i përket praktikës, i praktikës. Veprimtari (punë) praktike. Të dhëna praktike. Trajtim praktik. Zgjidhje praktike.
2. Që ka të bëjë me mjedisin, në të cilin jeton e punon njeriu; që lidhet me jetën, me punën, me prodhimin, me kërkesat e mundësitë për të kryer diçka; që del nga praktika, që fitohet në praktikë. Nevoja (mundësi) praktike. Shprehi (përvojë) praktike. Këshilla praktike për nënat e reja.
3. Që lidhet me praktikën e një shkence ose me punën e organizuar të shkollës për të ngulitur e për të zbatuar njohuritë teorike, për të fituar shprehi të caktuara, për të rritur përvojën etj.; që ka për qëllim përgatitjen e njerëzve për një punë konkrete, përvetësimin e një mjeshtërie etj. Njohuri praktike. Lëndë praktike. Mekanika praktike. Kurs (mësim, seminar) praktik. Ushtrime praktike.
4. Që lidhet vetëm me praktikën e diçkaje; konkret. Ana praktike e një çështjeje. Mënyrë praktike.
5. Që përvetësohet, përdoret ose zbatohet lehtë në punë e në jetë për arsye të vetive e cilësive të mira që ka; i dobishëm, i volitshëm; doracak. Mjet praktik. Metodë praktike.
6. Që ka përvojë në jetë e në punë dhe është i aftë e i shkathët t’i zgjidhë mirë detyrat. Njeri praktik.
7. Që nuk merret me teorizime, që i sheh gjërat nga ana e dobisë konkrete. Është shumë praktik.
✱Sin.: i përshtatshëm, i volitshëm, i dobishëm, doracak, i shkathët.

PUNËTORÍ,~A f. sh. ~, ~TË libr. 1. Tërësia e punëtorëve të një ndërmarrjeje, të një vendi etj., punëtorët; klasa punëtore. Punëtoria shqiptare. Punëtoria e minierave. Përfaqësuesi i punëtorisë.

2. Repart pune në një ndërmarrje prodhimi (të veshjeve, të këpucëve etj.); punishte. Punëtoria ushtarake. Hyri në punëtori.

3. Seminar informues dhe edukues që mbështetet në diskutime dhe aktivitete ndërvepruese, zakonisht me një numër jo të madh njerëzish. Organizuan një punëtori për teknikat bazë të vizatimit.

✱Sin.: punishte, punëtore, repart, seminar.

SEMINÁR,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Mësim kryesisht në shkollat e larta, ku studentët diskutojnë rreth një teme a një vepre. Orët e seminarit. Nuk kishte folur fare në seminare. Tema do të trajtohej gjerësisht në orët e seminarit.
2. Mësime që zhvillohen me grupe në periudha të shkurtra për ngritjen profesionale ose për kualifikimin e mëtejshëm të punonjësve. Seminar dyditor. Seminar me mësuesit. Organizoi një seminar. Merr pjesë në një seminar.
3. Shkollë që përgatit priftërinj. Kishte mbaruar studimet në seminar. Ndoqi seminarin.

SEMINARÍST,~I m. sh. ~Ë, ~ËT 1. Ai që ndjek një seminar. Seminaristët ndiqnin me vëmendje trajnuesin. Në fund seminaristët morën certifikata. Ngjalli interesin e seminaristëve.
2. Nxënës i një seminari fetar. Uniforma e seminaristëve. Diplomimi i seminaristëve të rinj.

SEMINARÍST/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Ajo që ndjek një seminar. Seminaristet u bashkuan në oborr. Nuk kishte shumë seminariste.

TEORÍK,~E mb. 1. Që lidhet me përgjithësimin mendor të përvojës, me dijet e fituara nga praktika e nga jeta, që ka të bëjë me këtë përgjithësim; që i përket këtij përgjithësimi; i teorisë, që nuk ka të bëjë me praktikën. Ana teorike. Përgjithësim teorik. Njohje teorike.
2. Që lidhet me teorinë e një shkence, të një mjeshtërie, të një arti etj., që ka të bëjë me studimin e kësaj teorie, që bëhet sipas kësaj teorie; që lidhet me një teori të caktuar a që i përket kësaj teorie, që shpjegohet, bëhet a zbërthehet sipas kësaj teorie. Njohuri (bazë, përgatitje) teorike. Njohje (vlerë, rëndësi) teorike. Nivel i lartë (i ulët) teorik. Matematikë (fizikë) teorike. Trajtim (shpjegim) teorik. Përmbajtje teorike. Kuptim teorik. Zgjidhje teorike. Për nga ana teorike.
3. Që shpjegohet a që trajtohet vetëm në një plan të përgjithshëm abstrakt, që bëhet vetëm duke pasur parasysh teorinë dhe pa marrë parasysh praktikën; që ka a që përmban shumë teori, abstrakt; kund. praktik. Trajtim (shpjegim, arsyetim) teorik. Vetëm në aspektin teorik.
4. Që ka për qëllim njohjen e thelluar të teorisë së një shkence, të një mjeshtërie, të një arti etj. Kurs (mësim, seminar) teorik. Rrethe teorike. Përgatitje teorike.
✱Sin.: abstrakt, i përgjithshëm, i mundshëm, akademik, botëkuptimor, filozofik, hipotetik.

TREDITÓR,~E mb. Që përfshin një periudhë prej tri ditësh; që zgjat tri ditë. Seminar treditor. Udhëtim treditor. Konferencë treditore.

VLÉFSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që ka vlerë, që hyn në punë, i çmueshëm, i dobishëm. Punë (vepër) e vlefshme. Gjë e vlefshme. Mendim i vlefshëm. Është i vlefshëm.
2. Që vlen, që i plotëson kërkesat e duhura, që pranohet. Ndeshje e vlefshme për Kupën e Republikës. Seminar (konferencë) e vlefshme.
3. zyrt. Që është bërë e plotësuar sipas rregullave dhe kërkesave të duhura; që ka vlerë të plotë e që pranohet si i tillë sipas ligjeve e rregullave në fuqi. Dokument i vlefshëm. Çek i vlefshëm. Fletëvotime të vlefshme.
✱Sin.: i vlershëm, i vlertë, i vyer, i vyeshëm, i çmueshëm, flori, xhevahir, i dobishëm.

XHAKONÍ,~A f., fet. 1. Koha që kalon xhakoni në seminar a në shkollën fetare para se të bëhet prift. Koha e xhakonisë.
2. Titulli dhe puna e xhakonit.
3. përmb. Tërësia e xhakonëve, xhakonët.

ZGJERÚAR (i, e) mb. 1. Që është zgjeruar, që është bërë i gjerë a më i gjerë, që është hapur a është shtrirë më shumë; kund. i ngushtuar. Rrugë e zgjeruar. Kanale të zgjeruar. Rrjet i zgjeruar gazsjellësi. Enët e gjakut të zgjeruara bëjnë që tensioni të ulet, se gjaku nuk gjen pengesë. Vendi i zgjeruar shërbente më mirë për rrjedhën.
2. Që është shtrirë në një sipërfaqe më të madhe, që është hapur më shumë, i zmadhuar; kund. i ngushtuar. Dhomë e zgjeruar. Apartament i zgjeruar. Repart i zgjeruar.
3. Që është më i gjerë se zakonisht; ku, përveç anëtarëve të zakonshëm, marrin pjesë edhe të tjerë (të ftuar etj.). Mbledhje e zgjeruar. Takim (aktiv) i zgjeruar. Seminar (projekt, plan) i zgjeruar. Debat i zgjeruar.
4. Që është më i madh e më i plotë nga ç'ishte më parë, që ka një përbërje a një përmbajtje më të gjerë e më të plotë se zakonisht; që është shtuar e zgjeruar me pjesë të tjera. Program i zgjeruar i partneritetit. Ribotim (variant) i zgjeruar. Studim i zgjeruar. Riprodhim i zgjeruar. Reportazh i zgjeruar. Përmbledhje e zgjeruar. Togfjalësh i zgjeruar (gjuh.). Fjali (periudhë) e zgjeruar (gjuh.). Përpjesëtim i thjeshtë dhe i zgjeruar (mat.).
✱Sin.: i zmadhuar, i shtrirë, i hapur, i përhapur.