FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

ÁN/Ë,~A_I f. sh. ~Ë, ~ËT 1. Pjesa e një sendi ose e një vendi, që gjendet më larg nga mesi i tij; skaj, buzë, pjesa ku mbaron sendi a vendi; pjesa e majtë a e djathtë e një sendi, e një objekti ose e një vendi, krah. Ana e djathtë (e majtë). Ana e arës (e lumit). Ana e pëlhurës (e lakrorit). Anët e një barazimi (mat.). Në anën e rrugës (e tryezës). Në (nga) të gjitha anët. Sa nga një anë në tjetrën. Kthehem nga ana tjetër. Marr anët qethem anash. U morën anët u morën krahët, i rrethuan. Nxjerr në anë. Anë për anë buzë më buzë. Më një anë mënjanë.
2. Hapësira a trualli në një krah ose afër skajeve jashtë kufijve të një sendi a vendi; hapësira a vendi në një drejtim të caktuar, si edhe vetë ky drejtim. Në këtë anë të shtëpisë (të fshatit). Nga ana e malit. Katër anët e horizontit. Ana e shiut (e mesditës) jugu. Ana e borës veriu. Ana e diellit lindja. Ana e detit perëndimi. Më atë anë matanë. Anë e më anë anembanë. Në të katër anët kudo, në çdo vend. Nga të katër anët nga çdo vend, nga të gjitha drejtimet; në të gjitha vendet ose drejtimet. Anë e kënd (skaj, e cekë) anekënd.
3. E ndarë në një banese a në një shtëpi; dhomë, kthinë. Sa anë keni? Anë e vogël (e madhe). Fle në anën e gjyshes.
4. Faqe e një trupi, njëra nga sipërfaqet kufizuese të një sendi. Ana e mbarë (e prapme, e pasme). Ana e kundërt (e murit). Ana e sipërme (e poshtme). Ana tjetër. Anë mali. Ana e padukshme e Hënës. Anë më (për) anë tejpërtej, tejendanë.
5. Krahinë, vend, vis. Në (nga) anët tona. Në ato anë. Banorët e atyre anëve. Është nga ana jonë. Është i asaj ane.
6. Skaji më i largët i një vendi, i një hapësire; fundi, mbarimi i diçkaje. Në anë të dheut (të botës). S’ka anë. Pa anë e pa fund. Nuk i gjendet ana. Në anë të anës shumë larg. Nga ana e anës nga vise shumë të largëta.
7. Palë, njeri a grup njerëzish, që i kundërvihen një pale ose një njeriu a grupi tjetër. Anët kundërshtare. Ana paditëse. Ana e djalit (e vajzës). Ana jonë (e atyre). Në anën e popullit. Marr anën e dikujt radhitem përkrah një tjetri në mendime e veprime, bëhem me dikë.
8. Anësi, pajë, hatër. I mban anën dikujt ia ka hatërin. Mban anë. Kam anë më mbajnë pajë, më përkrahin, më mbështesin, më ndihmojnë.
9. Pjesë përbërëse e diçkaje, element i një çështjeje, i një vepre etj.; tipar, veçori që karakterizon diçka. Anët e mira (e dobëta, e këqija, e errëta). Ana praktike (formale, teorike). Ana politike (shoqërore, ekonomike, etike, morale.) Ana objektive (subjektive). Ana fizike (trupore, shpirtërore, mendore, ndjenjore). Ana tjetër e çështjes. Zëvendës për anën mësimore (shkencore, administrative).
10. Pikëpamje; kënd vështrimi. Nga ana e jashtme (e brendshme). Nga ana parimore (teknike). Nga ana sasiore. Nga çdo anë.
11. Gjysma e barrës së kafshës së ngarkuar, njëri krah i barrës së kafshës. Ana e mushkës. I ngre (i mbaj) anën. E ha ana i rëndon më shumë njëra gjysmë e barrës, i varet barra nga njëra anë.
♦ Anë më (për) anë tejpërtej, tejendanë; nga çdo anë. Në anë të anës shumë larg; s’dihet se ku; në fund të botës; në anë të dheut. Nga ana e anës nga vise shumë të largëta; nga të gjitha anët. Në atë anë fli! iron. mos e fli mendjen, nuk është ashtu si kujton ti; mbaj po deshe atë mendim a qëndrim e prit më kot; në atë krah fli! iron. Në anë të dheut shumë larg; diku shumë larg; në fund të botës; në anë të anës. Pa anë e pa fund (pa fund e pa anë) shumë i gjerë, që s’ka kufi, i pamatshëm; pa cak e pa anë. Ana e keqe euf. djalli; i paudhi. Pa anë e pa krye (diçka) shih pa anë e pa fund. Nga një anë të puth e nga tjetra të kafshon (dikush) keq. është njeri me dy faqe, që hiqet në sy sikur të do, kurse nga ana tjetër ta bën të keqen; të vret natën e të qan ditën; ditën të lëpin këmbët e natën të ngul dhëmbët. Në anën tjetër të barrikadës libr. në anën e kundërshtarit; në kampin e armikut. Ana tjetër (e kundërt) e medaljes libr. e kundërta e asaj që duket ose që njihet a që pranohet si e vërtetë; ana tjetër e çështjes; pjesa më e keqe a vetia më e dobët e diçkaje. Bluan mbi anët (dikush) keq. shih i tërheq (i heq) kërraba nga vetja (dikujt). Pa *cak e pa anë. Dal në anë shpëtoj nga një gjendje e keqe; kapërcej një vështirësi; dal në breg; ia dal në krye (diçkaje). S’do t’ia dijë (s’dëgjon) nga ajo anë (dikush) nuk i bën përshtypje a nuk i trembet fare diçkaje; nuk i intereson a nuk e shqetëson fare asgjë; nuk çan kokën. Dy anët e një medaljeje libr. dy njerëz të njëjtë a dy gjëra të njëllojta, të lidhur ngushtë, që s’mund t’i dallosh e s’mund t’i shkëputësh. Fut *ujë në të katër anët (diçka). Ia gjej anën (diçkaje). 1. Gjej mjetin a mënyrën për të zgjidhur diçka a për të mbaruar një punë; ia gjej veglën; ia gjej vjegën; ia gjej rrëfanën; ia bëj rrethin. 2. (dikujt). Gjej rastin për të kërkuar diçka prej një njeriu a për t’i bërë diçka atij; gjej mundësinë a kohën e përshtatshme. S’ia gjej (dot) anën (diçkaje) nuk di nga t’ia nis një pune; nuk ia dal dot mbanë, nuk e kryej dot një punë; s’ia gjej (dot) fillin. Nuk i gjendet ana. 1. (diçkaje). Është shumë e gjerë diçka, është e pakufishme, s’i duket fundi. 2. Nuk ke ku e kap; është bërë copë-copë (për rrobat etj.). 3. (dikujt). Nuk kuptohet dikush ç’është; nuk dihet ç’bën a ku ndodhet. Më ha ana (më dikë). 1. Prirem, anoj nga dikush; më heq ana (më dikë); i mbaj anën (dikujt). 2. Kam dyshim te dikush për diçka. Më heq ana (më dikë a më diçka) prirem, anoj nga dikush a nga diçka; më ha ana (më dikë); i mbaj anën (dikujt). Nuk ka anë e udhë (diçka) nuk gjen dot arsye për ta shpjeguar, nuk përligjet; nuk mund të pranohet, nuk ka kuptim; nuk ta rrok (nuk ta kap) mendja. S’ka anë e vend (dikush) e dua shumë, është shumë i shtrenjtë e i dashur për mua; e kam dritë në sy (dikë); e kam shpirt (dikë); e dua (e ruaj) si dritën e syrit (e syve) (dikë). Në të katër anët kudo, në çdo vend; gjithandej; te lind e te perëndon. Nga të katër anët nga çdo vend, nga të gjitha drejtimet; gjithandej. Në të katër anët e botës (e dheut) kudo, në çdo vis, në gjithë botën; te lind e te perëndon. Nga të katër anët e botës (e dheut) nga çdo vis, nga të gjitha vendet, nga gjithë bota. E kthen *pjatën nga të katër anët (dikush) keq. Marr anën (e dikujt) bëhem me dikë, radhitem përkrah tij, e përkrah, e ndihmoj a e mbroj; i mbaj anën (dikujt); i bëhem (i dal) krah (dikujt); mbaj (marr) krahun (e dikujt). Më merr ana. 1. Anohem padashur, përkulem anash gati për t’ u rrëzuar; më ha ana. 2. Bie nga shëndeti; plakem e rrëgjohem. I marr anët (dikujt) shih i marr krahët₂ (dikujt). Ia marr anën (diçkaje) shih ia marr dorën (diçkaje). E mori me anë (dikë) ia mbushi mendjen a e zbuti duke e marrë me të mirë e me lajka të vazhdueshme, ia ktheu mendjen urtë e butë, e bindi dhe e bëri për vete; e bëri që t’ia plotësojë dëshirën a kërkesën, të pranojë diçka, të ndryshojë në sjellje etj.; ia hëngri kokën_II (kryet) (dikujt); ia hëngri zemrën (shpirtin). I ka marrë *pisha nga të dy anët (dikujt a diçkaje). Mban anë (dikush) nuk është i paanshëm; nuk është njeri i drejtë, përkrah zakonisht pa të drejtë dikë; mban hatër; mban pajë. I mbaj anën (dikujt) e përkrah dikë, mbështet mendimet e veprimet e tij; e mbroj zakonisht pa të drejtë; marr anën (e dikujt); më heq ana (më dikë); i mbaj pajë; e mbaj me hatër (dikë). I mbajnë anën e lëmshit (njëri-tjetrit) iron. nuk ndahen nga njëri-tjetri, mbajnë shoku-shokun, përputhen e pajtohen njëri me tjetrin; i kanë pipëzat (pipat) bashkë; kanë lidhur pizgat (në një) mospërf. I është nxehur *masha në të dyja anët (dikujt). E nxjerr në anë. 1. (dikë a diçka). E shpëtoj nga një e keqe, e ndihmoj të kapërcejë vështirësitë. 2. (diçka). E përfundoj, e çoj deri në fund, e kryej me sukses. I pret *shpata (palla, kordha) nga të dyja anët (djathtas e majtas) (dikujt). Nuk i pret *tehu në asnjë anë (në asnjërën anë) (dikujt). I pret *thika (vetëm) në njërën anë (dikujt). S’pyet nga ajo anë (dikush) s’ka frikë a nuk do t’ia dijë fare për diçka; nuk i trembet asgjëje. Nuk shkon asaj ane (në atë anë) (dikush) nuk merret fare me diçka, nuk e cek fare, as nuk i vete mendja ta prekë a ta zërë në gojë; e anashkalon. Tërheq nga ana e vet (dikush) shih i tërheq (i heq) kërraba nga vetja (dikujt). S’më vajti as në një anë (një ushqim a pije) hëngra, por nuk u ngopa; hëngra pak, dua edhe më për të ngrënë; s’më vajti as në një vesh. E vuri kapuçin në një anë (dikush) shih e hedh (e vë) qeleshen (festen, kapelën, kësulën, takijen) mbi sy.

►ATROFIZ/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR vetv. 1. biol., mjek., vet. v. III Dobësohet, rrëgjohet, thahet dhe mpihet për shkak të mungesës së ushqimit, mosqarkullimit të gjakut, mosfunksionimit për një kohë të gjatë të një organi a të një indi të organizmit ose plakjes. Atrofizohen muskujt. Atrofizohet dora. Iu atrofizua truri.
2. fig., libr. Humb vetitë a cilësitë e mira, më dobësohen a më pakësohen aftësitë krijuese. I atrofizohet frymëzimi. Iu atrofizuan aftësitë.
✱Sin.: dobësohem, ligështohem, rrëgjohem, zvogëlohem, pakësohem, humbas, tkurrem, mpihem, venitem, vyshkem.

BURBUNJÓS/EM jovep., ~A (u), ~UR krahin., vetv. 1. vet. v. III Burbuqet. Burbunjoset plepi.
2. fig. Çelem e zbukurohem. U burbunjosën vajzat.
3. fig. Mblidhem e rrëgjohem nga të ftohtët, nga mundimi, nga ndonjë sëmundje etj. U burbunjos e u bë grusht. - Ç’ishte burbunjosur ashtu, i shkreti plak!
✱Sin.: mblidhem, rrëgjohem, rrëgjakem, vogëlohem, kruspullohem, mpakem, tkurrem.

►BËLTÚC/EM jovep., ~(u), ~UR 1. vetv., vet. v. III Zbutet shumë, shtypet e bëhet si qull a si pelte, squllet. U bëltucën dardhat.
2. vetv., vet. v. III Shtypet në një vend, bëhet gropë nga një goditje (për enët e metalta). U bëltuc kusia.
3. vetv. Bie nga shëndeti, më ka ikur fuqia (nga pleqëria, nga ndonjë sëmundje etj.), nuk më bëjnë gjunjët, rrëgjohem, plakem. Është bëltucur e tretur në fytyrë.
4. pës. e BËLTÚC.
✱Sin.: zbutet, butësohet, brumëzohet, baltet, zbrumohet, brydhet, mbrydhet, squllet, dyllëçitet, qullohet, tutëlohet, sqaqet.

►BËSHNJÁK/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Dobësohem shumë, ligem, tretem (për të vegjlit); kund. fuqizohem, forcohem. Janë bëshnjakur qengjat. Fëmijët bëshnjaken kur u pritet gjiri.
2. pës. e BËSHNJÁK.
✱Sin.: dobësohem, ligem, bjerrem, tretem, ligësohem, ligështohem, hollohem, hiqem, firoj, rrëgjohem, shkrehem, prishem, rrëgjakem, keqësohem, stërkeqem, sqaqem, zhabem, shkalafitem, flashkem.

►CËRRÚK/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Tkurrem ose mblidhem kruspull nga të ftohtët, frika etj., kruspullohem.
2. pës e CËRRUK.
✱Sin.: rrëgjohem, strukem, trysem.

►DÉH/ET jovep., ~ (u), ~UR vetv. 1. vet. v. III Shkrin me ngadalë e vende-vende (për borën); lirohet nga bora, kur shkrin (për tokën); ulet me ngadalë niveli i ujit (të një lumi, të një përroi etj.), bie.). U deh bora. U dehën fushat. U deh lumi.
2. vet. v. III Kthjellohet moti (sidomos pasi ka rënë borë). U deh moti.
3. fig. Ligështohem e rrëgjohem, tretem (nga ndonjë sëmundje, nga pleqëria etj.). U deha fare.
✱Sin.: shkrihet, ulet, ligështohet, rrëgjohet, tretet.

►DOBËS/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Bëhem i dobët ose më i dobët krahasur me gjendjen e mëparshme; ligështohem; kund. forcohem, fuqizohem. U dobësua shumë gjatë sëmundjes. I është dobësuar zemra. I janë dobësuar sytë (veshët, nervat). Nuk u dobësuan bagëtitë këtë dimër. Dobësohet kujtesa.
2. vetv., vet. v. III Bëhet e hollë dhe e brishtë, mbetet e pazhvilluar ose fishket; hollohet (bima); kund. zhvillohet. Janë dobësuar nga ngrica (nga thatësira) bimët.
3. vetv., v. III Bëhet më e dobët, sa mezi shihet, shquhet a ndihet (drita ose zëri); ulet; kund. forcohet. Zëri i tij herë dobësohej, herë forcohej. Janë dobësuar ngjyrat (shkëlqimi). Është dobësuar ndriçimi.
4. fig., vetv., vet. v. III Ulet forca a gjallëria, pakësohet vrulli etj.; ulet; kund. forcohet. Dobësohen dallgët. Dobësohet era (rryma). Dobësohen rreshjet. Dobësohet forca (fuqia). Dobësohen sulmet. Dobësohen marrëdhëniet (lidhjet, bashkëpunimi). Nuk iu dobësua vullneti (vëmendja, dëshira, dashuria, kujdesi, besnikëria). Nuk iu dobësuan shpresat. Dobësohet shteti. Dobësohet ekonomia. Kur dobësohen sytë e ballit, forcohen sytë e mendjes. (fj. u.).
5. vetv., vet. v. III Bëhet më pak i qëndrueshmëm në krahasim me çka qenë; kund. forcohet. Dobësohen themelet. Janë dobësuar ca shtylla (shkallët). Dobësohen muret mbajtëse.
6. gjuh., vetv., vet. v. III Rrëgjohet; mezi shqiptohet. Në të folur, fonema “rr” ka prirje të dobësohet.
7. pës. e DOBËSÓJ.
✱Sin.: ligem, ligështohem, hollohem, tretem, hiqem, fishkem, ulet, meket, tulatet, platitet, pakësohet, zbehet, rrëgjohem, rrëzohem, grymosem, prishem, shkoqem, thyhem, bëshnjakem.
♦ Më është dobësuar *zemra.

►LEHTËS/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Heq një pjesë të peshës që mbaj përsipër, e bëj më të lehtë ngarkesën; kund. rëndohem. U lehtësua ca nga plaçkat (nga barra, nga armatimet).
2. vetv. Bëhem më i lehtë në peshë, rëndoj më pak nga ç’kam qenë më parë; kund. rëndohem. Është lehtësuar në trup.
3. vet. v. III (zakon. me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore). Më zvogëlohet një barrë e rëndë, një detyrë a një përgjegjësi që kam, më pakësohen vështirësitë, më bëhet më e lehtë puna e jetesa; kund. rëndohet. Iu lehtësua puna (detyra, jetesa). U lehtësua kooperativa. Iu lehtësua përgjegjësia (faji).
4. vet. v. III Bëhet më i lehtë; vjen në një gjendje më të lehtë a më pak të vështirë, përmirësohet; kund. rëndohet, keqësohet. Iu lehtësua sëmundja. Iu lehtësuan dhimbjet. Është lehtësuar gjendja. Iu lehtësua jetesa.
5. vet. v. III (me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. dhanore). Bëhem më mirë (kur vuaj nga ndonjë sëmundje), më pakësohen dhimbjet a vuajtjet e shkaktuara nga një sëmundje. M’u lehtësuan veshët. M’u lehtësua koka. Iu lehtësuan dhimbjet (vuajtjet).
6. fig. Çlirohem në një farë mase nga një barrë a nga një ndjenjë e rëndë, nga një brengë, nga një ankth etj., qetësohem disi pas një fatkeqësie, më pakësohen vuajtjet shpirtërore. U lehtësua në zemër (në shpirt). U lehtësua kur mori vesh se i biri ishte gjallë. Kohët e fundit është lehtësuar mjaft.
7. fig. Bëhem i lehtë nga mendja, bëhem matuf, matufosem, rrëgjohem. U lehtësua shumë në pleqëri.
8. pës. e LEHTËSOJ.
✱Sin.: lenohem, çlirohem, shpëtoj, lirohem, humbas, zvogëlohet, thjeshtëzohet, thjeshtohet, përmirësohet, qetësohem, shkujdesem, matufosem, rrëgjohem.
♦ M’u lehtësuan *krahët. Është lehtësuar nga *mendja (dikush). M’u lehtësua *shpirti (zemra).

►MATUFÓS/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Bëhem matuf; sillem si matuf. Burri gjoja na qenka matufosur.
2. pës. e MATUFÓS. Është matufosur nga pleqëria.
✱Sin.: shushatem, rrëgjohem, currufjasem, ronitem.

►MBLÍDH/EM jovep., MBLÓDHA (u), MBLÉDHUR 1. vetv., zakon. sh. Grumbullohemi në një vend; afrohemi e bashkohemi diku; vet. v. III bëhet grumbull, tufë etj. U mblodhën shumë njerëz. U mblodhën te sheshi. U mblodh i gjithë fshati. Fëmijët u mblodhën kokë më kokë. U mblodhën pranë vatrës (rreth nënës, në qoshe). U mblodhën pulat (dhentë). Uji u mblodh nëpër gropa. U mblodh shumë dëborë para shtëpisë. Gjethet e rëna u mblodhën në cep. U derdh vaji, s’mblidhet më. (fj. u.). S’mblidhen pleshtat në grusht (s’futen pleshtat në thes). (fj. u.).
2. vetv., vet. v. III Bën mbledhje për të shqyrtuar diçka, për të zgjidhur një çështje etj. (për një organizatë, forum, organ drejtues, njësi prodhimi etj.); zakon. sh. për të gjitha vetat bashkohemi në një vend për një punë a veprimtari; grumbullohemi me rastin e një feste, të një gëzimi etj. U mblodh kongresi (konferenca). U mblodh kryesia (drejtoria). U mblodh kolektivi (klasa). Mblidhemi në klasë (në sallë, në fushë). Mblidhemi një herë në muaj. U mblodhën me rastin e ditëlindjes (e dasmës).
3. bised., vetv. Kthehem në shtëpi (zakonisht në mbrëmje); bashkohem me pjesëtarët e tjerë të familjes dhe rri me ta. Mezi mblidhet në shtëpi. Fëmijët mblidhen herët dhe bien të flenë. Me kë do të mblidhet kur të ikë i biri?
4. vetv. Mbledh gjymtyrët, trupin etj.; edhe fig. zvogëlohem, rrëgjohem, shtrëngohem e strukem (nga të ftohtët, nga sëmundja, nga frika etj.). U mblodh grusht (shuk, lëmsh, kruspull). U mblodh në një qoshe. U mblodh për t’u hedhur. U mblodh e u përmblodh u bë sa një grusht, s’dinte ku të futej, u struk (nga frika etj.).
5. vetv., vet. v. III Tkurret, hyn (për një plaçkë kur laget ose kur lahet). Mblidhet doku (basma, këmisha) nga të larët. Mblidhet shumë (pak). Nuk mblidhet fare.
6. vetv. Mbështillem me diçka, mbulohem nga të gjitha anët me një rrobë etj. U mblodh me pallto. U mblodh me shall.
7. fig., vetv. Bëhem i urtë, shtrohem. Djali (vajza) është mbledhur mjaft. Duke u rritur e duke u mbledhur.
8. fig., vetv. Më përqendrohet në një vend, më bëhet si lëmsh e më shtrëngon, më zë frymën, më mundon (përdoret me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në rasën dhanore). M’u mblodh lëmsh (nyjë) diçka. M’u mblodh (diçka) në grykë (në fyt, në zemër). Iu mblodh inati (zemërimi, mëria, urrejtja).
9. pës. e MBLEDH. Kallinjtë u mblodhën nga makineria.
✱Sin.: grumbullohem, bashkohem, tubohem, përqendrohem, mbështillem, rrudhem, ngushtohet, zvogëlohem, tkurret, hyn, paloset, rrëgjohem, kruspullohem, urtësohem, shtrohem, përmblidhem, bëhem.
♦ M’u mblodh (m’u mbështoll) në *grykë. Iu mblodh (iu mbështoll) *kapistalli (dikujt). Iu mblodhën *këmbët (dikujt). Iu mblodh *laku (dikujt). Iu mblodh (iu mbështoll) *lëmshi (dikujt). Iu mblodh *litari (dikujt).

►PÁK/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. 1. Zvogëlohem e rrëgjohem nga pleqëria a nga një sëmundje.
2. Mpakem. U pak nga gazi. Iu pak zemra.
✱Sin.: mpakem, vogëlohem, zvogëlohem, rrëgjohem, tkurrem, thahem, dobësohem, fishkem.

►PAK/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Pakësohem.
2. vetv. Bëhem më i paktë nga trupi, rrëgjohem, ligështohem. Është pakuar shumë.
3. pës. e PAKÓJ. Plaku u pakua nga fatkeqësia që i ra.

►PARALIZ/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. mjek., vetv. Humbas aftësinë për të lëvizur gjymtyrët a një pjesë të trupit; vet. v. III e zë paraliza një gjymtyrë a një organ, ngrin. Iu paralizua krahu (këmba). I është paralizuar gjysma e trupit.
2. fig., vetv., vet. v. III Ndërpret veprimtarinë e gjallë e zhvillimin, ngec në vend. U paralizua puna. U paralizua ekonomia. U paralizua jeta e vendit.
3. fig., vetv. Humbas mundësinë të veproj lirisht, mbërthehem keq. U paralizuan krejt.
4. pës. e PARALIZÓJ.
✱Sin.: galacohem, mpihem, gozhdohem, bllokohem, pikohem, damllosem, shitohem, shuplakem, shkelem, thahem, rrëgjohem, rëndohem, ngecem, mbërthehem.

►PICËRR/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Bëhem më i vogël duke u tkurrur, zvogëlohem, rrëgjohem. Picërrohet pula kur piqet.
2. pës. e PICËRRÓJ.
✱Sin.: rrudhem, rrëgjohem, zvogëlohem, vogëlohem.

►PULÍT/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. 1. vet. v. III Mbyllen e hapen me shpejtësi disa herë sytë; ulen qepallat gati sa mbyllen krejt; kapulitem. Iu pulitën sytë. I puliteshin qepallat.
2. Mblidhem kruspull; zë pusi duke u tulatur, tulatem; strukem. U pulit pas një trungu.
3. vet. v. III Zë të shuhet, nuk digjet më me forcën e mëparshme, ulet, zvogëlohet, tulatet.
4. vet. v. III Nuk duket mirë, zbehet. Flaka e qiririt (zjarri) u pulit. Yjet (dritat) u pulitën.
✱Sin.: kapulitem, kruspullohem, platitem, ulem, përvdirem, mblidhem, tulatem, strukem, kruspullosem, zvogëlohem, rrëgjohem, shtrëngohem, zbehem.

►PUPURRÍQ/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Më bëhen mornica në trup (nga të ftohtët, nga frika etj.); puprrohem. Iu pupurriq mishi (kurrizi).
2. vetv. Mblidhem, rrudhem (nga të ftohtët, nga frika etj.); rrëgjohem. Iu pupurriq trupi. U pupurriq nga tmerri.
3. pës. e PUPURRÍQ. U pupurriq nga thëllimi.
✱Sin.: pupurriqem, mornicem, rrëqethem, rrëgjohem.

►PUTRR/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR vetv. Rrëgjohem.

RRËGJÁK/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. 1. Rrëgjohem. Ishte rrëgjakur nga puna e rëndë.
2. Dobësohem, bëhem i pagjak. U rrëgjak sepse nuk ushqehej mirë.
✱Sin.: zvogëlohem, ligem.

SILDÍS/EM jovep., ~A (u), ~UR vetv. Matufosem. Ishte sildisur krejt e s’po bënte gjë.
✱Sin.: currufjasem, shushatem, rrallohem, ronitem, rrëgjohem, shapakotem, shkundem, meshnohem.