FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

AMEND/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR drejt., kal. Ndryshoj ose plotësoj, zakonisht me shtesa ose me korrigjime, një ligj, një projektligj, një vendim, një dokument, një rregullore, një statut etj.; i bëj ose i shtoj një amendament një ligji, një vendimi, një rregulloreje etj. Amendoj një ligj. Amendoi Ligjin për mbrojtjen e pasurive natyrore. Deputetët propozuan të amendojnë nenin 5 të projektligjit.
✱Sin.: ndryshoj, plotësoj, shtoj, rishikoj.

KRÉH vep., ~A, ~UR 1. Drejtoj, rregulloj, shpleks a shkrif flokët me krehër. Kreh flokët (kaçurrelat).
2. Kashais një kafshë, pastroj lëkurën dhe rregulloj qimet e një kafshe me kashai. Kreh kalin.
3. Shkoj leshin a pambukun në krehër ose në një makinë për ta shprishur, gërhanoj. Kreh leshin.
4. edhe fig. Verifikoj dhe pastroj udhën e dikujt ose mjedisin ku ai duhet të kalojë, duke bërë të gjitha shërbimet e duhura. Krehu rrugën ku do të kalojë pararoja.
5. fig. Rishikoj, korrigjoj edhe një herë tjetër një tekst a shkrim se mos ka shpëtuar ndonjë gabim gjuhësor a shkencor; rikorrigjoj, lëmoj. Kreh artikullin para botimit.
✱Sin.: gërhanoj, lënur, shkriftoj, shpleks, kashais, rikorrigjoj, lëmoj.
♦ I kreh *bishtin (dikujt) keq. Nuk ka *krehër që e kreh (dikë).

REVIZION/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. 1. Shqyrtoj dhe kontrolloj veprimtarinë ekonomike e financiare të një ndërmarrjeje ose të një punonjësi për të gjetur dhe për të mënjanuar të metat. Revizionoj llogarinë. Revizionoj ndërmarrjen.
2. Rishikoj diçka për të bërë ndryshimet ose ndreqjet e nevojshme. Revizionoj normat. Revizionuan vijën e kufirit.
3. Rishikoj parimet ose tezat themelore të një teorie ose të një rryme filozofike e politiko-shoqërore për të bërë ndryshime, të cilat prekin këto parime e teza themelore. Revizionojnë teorinë (parimet).
4. tek. Zbërthej pjesërisht ose tërësisht një makinë a një motor për ta ndrequr e për t’i zëvendësuar pjesët e dëmtuara. Revizionoj një kamion. Revizionoj motorin.

RISHIK/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. Shqyrtoj sërish diçka për të gjetur të metat a gabimet dhe për ta ndrequr ose për ta ndryshuar; e shikoj përsëri për ta ndryshuar. E rishikoi çështjen. Rishikuan buxhetin. Rishikoj një punim. E rishikuan ligjin. E rishikoi qëndrimin ndaj detyrës (ndaj shokëve). I rishikoi pikëpamjet e veta. Rishikoj mundësinë e... Rishikoj me sy kritik.
✱Sin.: revizionoj, rishqyrtoj.

RISHQYRT/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. Shqyrtoj përsëri; e marr përsëri në shqyrtim për ta ndryshuar; rishikoj. Rishqyrtojmë të dhënat. E rishqyrtoi kërkesën (çështjen). E rishqyrtuan projektin.

TËRHÉQ vep., ~HÓQA, ~HÉQUR kal. 1. Kap dikë a diçka dhe e lëviz me forcë nga vetja ose pas vetes pa e ngritur peshë; heq; zvarrit; kund. shtyj. Qetë tërheqin qerren. Lokomotiva tërheq vagonët. Tërheq varkën në breg. Tërheq sirtarin e tryezës. E tërhoqi pas derën e dhomës e mbylli derën. Tërhiqte këmbët zvarrë. E tërhoqi pas vetes. Tërhoqi këmbëzën e pushkës e shkrehu. E tërhoqi zvarrë. E tërhoqi për dore (për krahu, për mënge). E tërhoqi për veshi (për flokësh, për gërsheti, për bishti). E tërhiqte për kapistre (për litari). Mos më tërhiq kështu! E tërhoqi mënjanë. Tërheq si traktor.
2. Kap diçka në një skaj ose nga të dy skajet dhe e tendos me forcë për ta shtrirë, për ta drejtuar, për ta zgjatur a për ta zgjeruar; tendos. Tërheq fijet e pëlhurës. Tërheq litarin (telin). Tërhiqte llastikun. Tërhoqi mëngët poshtë. Tërhoqi çorapet. Tërhoqi jorganin (batanijen, çarçafin).
3. Kap dhe e nxjerr diçka nga vendi ku është futur, e shkul; e nxjerr, e marr. Tërhoqi shpatën nga milli. Tërhoqi një shkop (kur hidhet short). Tërhoqi një letër (në lojën me letra). Tërhoqi një biletë lotarie.
4. vet. v. III Ka fuqi të sjellë diçka drejt vetes, e lëviz ose mund ta lëvizë diçka drejt vetes me anë të forcës së rëndesës ose të forcës magnetike. Toka tërheq çdo trup që bie mbi të. Trupat qiellorë tërheqin njëri-tjetrin. Magneti tërheq gozhdët.
5. Pi a thith diçka; e fut në mushkëri, e shkoj poshtë; e heq. Tërhoqi burnot (tabak). Tërheq një lëng me gyp (me zorrë, me pompë) nga një enë a nga një vend.
6. vet. v. III E kërkon, e heq nga vetja; e thith; lëviz lirisht diçka në të, heq; fig. kërkon, ndjell. Pylli tërheq lagështi. Pema e lartë tërheq rrufenë. Oxhaku tërheq tymin. Kanali e tërheq mirë ujin. Tërheq gota gotën (në pije).
7. Marr një shumë të hollash nga arka e kursimit a nga banka; kund. depozitoj. Tërhoqi ca të holla.
8. Marr diçka prej diku; nuk e lë më atje në bazë të një leje a protokolli. Tërhoqi një libër nga biblioteka. Tërhoqi ca materiale nga magazina. E tërhoqën drithin nga magazina. Tërhoqën të plagosurit (të vrarët) nga fusha e betejës. E tërhoqi nga tregu (nga shitja, nga qarkullimi).
9. Mbledh dhe e vë në një vend tjetër. Tërheq prodhimin nga ara.
10. Marr rastësisht nga një tërësi një biletë a një numër. Tërheq tezën e provimit. Tërheq një biletë provimi. Tërheq një biletë bingoje. Tërheq një numër pritjeje.
11. usht., sport. Zhvendos trupat në mënyrë të organizuar nga një vijë më e përparuar në një vijë më prapa për t’i ruajtur nga kundërshtari ose për qëllime të tjera taktike. Tërhoqi skuadrën (kompaninë). I tërhoqi përkohësisht. Trajneri tërhoqi një sulmues në mbrojtje.
12. fig., vet. v. III më bën për vete diçka, me pëlqen shumë, më josh, më pushton me tërë forcën; më thith. Më tërheq muzika (kënga, piktura, sporti). I tërhiqte me bukurinë (me mençurinë) e saj. I tërhoqi me fjalët e zjarrta. Më tërheq natyra (deti, mali, pylli). Libër (roman, film) që të tërheq. S’të tërheq fare.
13. fig. I mbush mendjen dikujt dhe e bëj të më ndjekë në një punë, në një çështje, në një veprimtari etj.; e bëj që të marrë pjesë a të punojë diku. Shkollat profesionale po tërheqin gjithnjë e më shumë nxënës.
14. I mbush mendjen dikujt a e detyroj që të largohet nga diku a nga një nismë e ndërmarrë. I tërhoqi anëtarët e vet nga shoqata u mbushi mendjen të largohen. E tërhoqi nga kandidatura për ministër e detyroi a i mbushi mendjen që të hiqte dorë.
15. fig. Zgjoj interes te dikush. Romani i tij tërhoqi vëmendjen e kritikës.
16. edhe fig. Marr përsëri diçka që kam dhënë; e rishikoj diçka që kam thënë a kam vendosur më parë, e heq. E tërhoqi padinë (akuzën). E tërhoqi urdhrin (vendimin). Mos e tërhiq fjalën. E tërhoqi kërkesën (propozimin, lutjen).
17. Bëj një vijë a një shenjë mbi diçka, heq. Tërheq një vijë (një drejtëz).
18. Marr a nxjerr dikë nga vendi ku është. Tërheq kufomën e dikujt nga kufomorja (morgu). Tërheqin viktimat (të plagosurit).
19. I tendos një pjesë trupi a një gjymtyrë dhe i shkaktoj dhimbje. I tërheq flokun (veshin).
20. Shkrep (një armë zjarri). Tërhoqi këmbëzën e revoles.
21. Marr mbrapsht. Kompania tërhoqi menjëherë nga tregu mallrat në prag skadimi.
✱Sin.: heq, zvarrit, tendos, nduk, ndej, shkul, nxjerr, marr, pi, thith, kërkon, ndjell, josh, mbrapshtoj, prapësoj, praps, prapakthej, zhvendos.
♦ Një tërhiq e një shty (diku) është rrëmujë e madhe, s’kupton dot ku je, me kë je e çfarë bëhet; s’e njeh qeni të zotin; nuk e merr vesh (nuk e njeh) i pari të dytin. E tërhoqi në *baltë (dikë). E tërheq për *gjuhe (dikë). E tërheq (e heq) për *hunde (për hundësh) (dikë). E tërheq për kapistalli (për *kapistre) (dikë) keq. E tërheq për *kapistre (për kapistalli) (dikë) keq. Tërhiq (*hiq) e mos e këput. I tërheq (i heq) *kërraba nga vetja (dikujt). Tërheq *mënjanë (dikush). E tërhoqi (e hoqi) nga *palltoja (dikë). Tërheq (thith) *rrufe (dikush). E tërheq (e heq) për *veshi (dikë). Më tërhoqi *vëmendjen (dikush a diçka.

ÇËSHTJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Anë ose pikë e një pune a e një dukurie që ka nevojë të shqyrtohet për ta zgjidhur; temë a aspekt për të cilin ka diskutime, mosmarrëveshje a dyshime. Çështje e rëndësishme. Çështje e mprehtë. Çështje kyç. Çështjet kryesore. Çështje e diskutueshme (e pazgjidhshme). Çështje e veçantë. Çështje e hapur. Çështja kombëtare. Çështja e kufijve. Çështjet e ditës. Thelbi i çështjes. Shqyrtoj një çështje. Ngre (shtroj, zgjidh) një çështje.
2. Vështirësi, shqetësim, problem. Çështja në fjalë. Zgjidhja e një çështjeje. Më del një çështje. Çështja shtrohet kështu. Kjo është çështja. U grindëm për çështje paraje. E bëri çështje e ngriti me të madhe; tërhoqi vëmendjen e të gjithëve.
3. vet. nj. Një punë e madhe ose një qëllim i rëndësishëm që përpiqet të arrijë dikush; tërësia e interesave dhe e kërkesave që përkrahen; kauzë. Çështje e drejtë. Çështja e përbashkët. Çështje fisnike. Luftoj për një çështje. I shërbej një çështjeje.
4. Situatë a punë që i përket dikujt dhe i takon atij ta zgjidhë. Çështje e vështirë (e ndërlikuar, e errët). Çështje zemre. Çështje nderi. Çështje lavdie. Çështje jete a vdekjeje. - Për se është çështja? për se është fjala? si është puna? Është çështje kohe do të kryhet sapo të plotësohet koha e nevojshme.
5. zyrt. Ngjarje a fakt që shqyrtohet nga ana gjyqësore ose administrative; dokumentet për këtë ngjarje dhe për njeriun që lidhet me to. Çështje penale. Çështja e shpërdorimeve. Dosja e çështjes. Shqyrtoj (gjykoj, hetoj, ndjek) një çështje. Rishikoj çështjen.
✱Sin.: problem, vështirësi, shqetësim, kauzë, rrethanë.