Fjalori

Rezultate në përkufizime për “pararendëse”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

AVANGARDISTE

AVANGARDÍST/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Ajo që është në ballë të ndryshimeve novatore dhe që sfidon normat dhe marrëveshjet ekzistuese në fusha të ndryshme, si art, kulturë, politikë, arkitekturë, teknologji etj. Avangardiste në arkitekturë. Avangardiste krijuese. Avangardiste e angazhuar politikisht. Avangardiste eksperimentuese. Punimet e disa avangardisteve.
✱Sin.: pararojë, nismëtare, prijatare, risimtare, pioniere, pararendëse, novatore.

BIOGJENEZË

BIOGJENÉZ/Ë,~A f. Parimi ose teoria sipas së cilës jeta mund të vijë vetëm nga një jetë tjetër, pra çdo qenie e gjallë lind nga një qenie e gjallë pararendëse dhe jo nga materia e pajetë. Biogjeneza lidhet ngushtë me qelizën. Teoria e biogjenezës.

ENKLIZË

ENKLÍZ/Ë,~A f., gjuh. Shqiptim i fjalës pa theksin e vet, por duke u bashkuar me fjalën pararendëse. Përemri vetvetor që i shtohet në enklizë trajtës veprore. Fjalë që kanë pësuar enklizë.

HELIOGRAFI

HELIOGRAFÍ,~A f. Proces historik i prodhimit të imazheve të qëndrueshme me dritën e Diellit; teknikë pararendëse e fotografisë, që krijon imazhe të përhershme me anë të dritës së Diellit.

PARARENDËS

PARARÉNDËS,~E mb. 1. Paraardhës. Letërsia pararendëse. Kulturat bujqësore pararendëse. Periudha pararendëse.
2. Që me punën e veprimtarinë e tij ka përgatitur rrugën e zhvillimin në një fushë të jetës shoqërore, shkencore etj., të një rryme të mendimit a të një lëvizjeje politike, kulturore etj. Shkrimtarët pararendës.

PREJVESHTARE

PREJVESHTÁR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Pararendëse.

PREKURSORE

PREKURSÓR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Pararendëse, paraardhëse.

PROTOINDOEUROPIAN

PROTOINDOEUROPIÁN,~E mb., gjuh. Që nuk është pararendëse e gjuhëve indoeuropiane. Gjuha protoindoevropiane.

SHEGË

SHÉG/Ë,~AI f. sh. ~Ë, ~ËT (lat. Punica granatum) 1. bot. Pemë frutore shkurrore deri në pesë-tetë metra e lartë, me degë shumë të dendura dhe me gjethe të vogla heshtore, me lule të mëdha në formë cilindrike dhe strukturë mishtake, me fruta të mëdha lëkurore, në brendësi të ndara në fole që mbushen me kokërrza me ngjyrë zakonisht të kuqe në vishnje, me shije të ëmbël në majhoshe ose të tharta; kokrra e kësaj peme me farat të cilat hahen kur piqen. Shegë e kuqe. Shegë e ëmbël (e thartë). Shegë e butë. Shegë devedishe. Shegë lëkurëkuqe. Lule shege. Lëngu i shegës. Ngjyrë shege e kuqe. Gjel shege (dhomëz shege) një pjesë e kokrrës së shegës, që i ka farat të mbledhura në një vend. I kuq si shegë. Ngjyej me lëkura shege. Me faqe si shegë e pjekur. Faqet i kishte të kuqe si shegë.

2. bot. Kumbull e papjekur që prishet në degë, rrëshegë. Kumbulla nuk mbajti, i bëri shegë.

3. fig. Ajo që gëzon shëndet të mirë. Me faqe si shegë e pjekur. Faqet i kishte të kuqe si shegë. Faqekuq si shegë.

4. bot. Pjesë e parë e emërtimeve të pathjeshta për lloje të ndryshme të kësaj bime ose bimë që kanë ngjashmëri me shegën. Shega e egër (lat. Punica granatum spontaneum) shkurre me degë me gjemba e me trung të përdredhur dhe lule të kuqe, me fryt të mbuluar me lëvozhgë të trashë, që ka fara të lëngshme, por të athëta. Shega Sokotran (lat. Punica protopunica) bimë endemike në një ishull afër Jemenit, me një lartësi prej 2-4 m, me lëvore kafe të kuqërremtë, gjethe të errëta e fryt sferik, e cila mendohet se është pararendëse e shegës së butë. Shegëza e ëmbël (lat. Passiflora edulis) fryti i pasionit, fryt tropikal në formë ovale, me një lëkurë të fortë dhe tul të butë të përbërë nga fara plot lëng. Shegëza e ndulkët (lat. Passiflora molissima, Tasconia mollissima) fryti i pasionit në formën e bananes, me ngjyrë të verdhë, që kultivohet gjerësisht në malësitë e Andeve dhe konsiderohet si lule zbukurimi dhe të cilit i hahen edhe frutat.

✱Sin.: krahnjerr, grathatë, grathatel, boshtër, shtogër, ulër.

♦ Sharton *thanën me shegë (dikush).

STËRGJYSHE

STËRGJÝSH/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Nëna e gjyshes ose e gjyshit. Nuk i kishte njohur stërgjyshet. Arriti të bëhej gjyshe e stërgjyshe. Ishte i lumtur që jetonte me stërgjyshen.
✱Sin.: gjyshstërgjyshe, katragjyshe, tregjyshe, paraardhëse, pararendëse, paranike.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.


© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 — Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.

www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë