FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

ALITERATÍV,~E mb., poet. 1. Që përsëritet; që përsërit tinguj ose rrokje në vargjet poetike; që ka të bëjë me aliteracionin, që i përket aliteracionit, i aliteracionit. Tinguj aliterativë. Vargje aliterative. Përsëritje aliterative.

ANADIPLÓZ/Ë,~A f. 1. mjek. Përsëritje ose dyfishim i sulmeve te një sëmundje (si te malaria etj.), që shoqërohen me ethe. E kishte zë anadiploza.
2. poet. Përsëritje e fjalëve në poezi, që krijohet duke filluar vargun pasues me fjalën ose shprehjen që ka përfunduar vargun paraprijës. Poeti ka përdorur shpesh anadiplozën.

AUTOINFEKSIÓN,~I m. sh. ~E, ~ET mjek. Infektimi i një organizmi nga mikrobet që tashmë gjenden në trup, si rrjedhojë e dobësimit të sistemit mbrojtës; infektim që bartet prej një pjese të trupit në pjesën tjetër të tij; vetinfektim. Autoinfeksion parazitar (virusal, bakteror). Përsëritje e autoinfeksionit. Parandalimi i autoinfeksionit.

BASHKËTINGËLLORIZÍM,~I m. 1. gjuh. Shqiptim i një tingulli të ngjashëm me një bashkëtingëllore. Bashkëtingëllorizim i tingujve.
2. Përsëritje e një tingulli brenda një fjale.

CIKLÍK,~E mb., libr. 1. Që përsëritet rregullisht sipas një radhe të caktuar brenda një kohe të caktuar; rrethor. Zhvillim ciklik. Lëvizje ciklike. Përsëritje ciklike. Ndryshime ciklike. Krizat ciklike. Organizimi ciklik i prodhimit. Grafik ciklik. Metoda ciklike. Në mënyrë ciklike.
2. let. Që përbën një të tërë të lidhur nga po ajo temë a nga po ai subjekt (për veprat artistike). Vepër muzikore ciklike. Suite ciklike vallesh.
3. kim. Që ka ndërtim unazor, që i ka atomet të vendosura në trajtë unazore. Përbërje ciklike. Grupi i elementeve ciklike.
✱Sin.: periodik, i herëpashershëm, përsëritës, rrethor.

DHE_I lidh. 1. Përdoret për të lidhur dy elemente të të njëjtit lloj brenda një fjalie ose dy fjali të të njëjtit lloj në aspektin gramatikor; e. Burra dhe gra. Të rinj dhe të reja. Zonja dhe zotërinj. Ditë dhe natë. Është i ndershëm dhe fjalëpaktë. Punojnë dhe mësojnë. U ngrit shpejt dhe u nis për rrugë.
2. Shpreh kuptim përforcues kur përsëritet para fjalëve të të njëjtit lloj, para një grupi fjalësh të të njëjtit lloj a para fjalive që gjithashtu kryejnë të njëjtin funksion gramatikor, të cilat tregojnë kryesisht sende, dukuri a veprime që numërohen; edhe. Dhe i aftë, dhe i palodhur. Dhe për të sotmen, dhe për të nesërmen. Dhe për dimër, dhe për verë. Dhe punon, dhe mëson. I mori të gjithë me vete — dhe fëmijët, dhe prindërit, dhe shokët. Dhe qeros, dhe fodull.
3. Gjithashtu, po ashtu, ashtu edhe, edhe. Si ai dhe ti. Si i ati dhe i biri. Sipas vendit dhe kuvendi. (fj. u.).
4. Përdoret për të kundërvënë dy elemente të të njëjtit lloj brenda një fjalie a për të përqasur dy fjali gjithashtu të të njëjtit lloj; e, edhe. Duhet punë dhe jo fjalë. Duhej të shkonte me shokët dhe jo të rrinte.
5. Shpreh përsëritje, vijimësi a përforcim kur përdoret për të lidhur dy fjalë të ndryshme kuptimisht, por që kryejnë të njëjtin funksion gramatikor ose dy trajta të së njëjtës fjalë. Mirë dhe më mirë. Vetëm dhe vetëm. Keq dhe mos më keq. Foli dhe foli sa u lodh. Kur zë dhe mburret, s'durohet.
6. Përdoret për të lidhur trajtat e njëjta të një foljeje (njëra e shoqëruar me pjesëz mohuese) kur veprimi a gjendja shprehen si jo të sigurt, jo të prerë etj. Dhe e bën, dhe s’e bën. Dhe e thotë, dhe s’e thotë. Dhe është, dhe s’është. Dhe vjen, dhe s’vjen.
7. Përdoret në fillim të një fjalie që plotëson a që sqaron një mendim të shprehur nga një fjali tjetër para saj. Dhe atje nuk u mësua. □ E lan, e ushqen, ia bën të gjitha gati. Dhe pastaj ka gojë e flet. □ Ia thua të gjitha me mirëbesim. Dhe pastaj të tradhton. □ E shoqëron gjithë ditën. Dhe harron të të thotë faleminderit.
8. si ndajf. Në një shkallë më të lartë, më shumë, edhe, ca. Dhe më të mëdha. Dhe më i fortë (më i mirë...). Dhe më bukur (më shumë, më keq...).
9. Edhe pse..., megjithëse..., edhe kur...; edhe. Dhe të lodhur katër sy shohin prapë më mirë se dy (fj.u.).
✱Sin.: e, edhe, gjithashtu, ca.

DREDHÚL/E,~JA_I f. sh. ~E, ~ET 1. meteor. Shtjellë.
2. muz. Përsëritje e shpejtë e të njëjtit ton ose e dy toneve njëri pas tjetrit, që jep dridhje; mënyrë të kënduari me dridhje të kontrolluara të zërit.
3. fig., shaka. Njeri dredharak.

E_IV lidh. 1. Përdoret për të lidhur dy përbërës të të njëjtit lloj në një fjali ose dy fjali të bashkërenditura këpujore; dhe. Të rinj e të reja. Bukë e kripë. Ha e pi. Shkoi e u kthye shpejt. Të ndalonte e të fliste me mirësjellje.
2. Përdoret për të lidhur dy fjalë të së njëjtës klasë (dy emra, dy folje, dy ndajfolje, dy mbiemra etj.) që tregojnë përsëritje ose vijimësi veprimi a gjendjeje, përforcimin e një tipari etj. (në lidhjet me bashkërenditje); dhe. Tani e tutje. Vetëm e vetëm që të fliste. Një herë e përgjithmonë. Rreth e rrotull. Për orë e orë të tëra. Keq e mos më keq. Mirë e më mirë. Ec e ec e s’ka të sosur. Bie e fle. Zë e gërhet.
3. Përdoret për të theksuar një fjalë, një grup fjalësh a një fjali që ka kuptim pak a shumë të kundërt me diçka që është thënë më parë; dhe, edhe. Duhet punë e jo fjalë. Duhej t’ia kishe thënë e jo të heshtje.
4. Përdoret për të treguar rezultatin e një veprimi; pastaj, atëherë. Hidhi ngjyrë të kuqe së verdhës e do ta shohësh çfarë do të ndodhë. Jepi një kitare e ai do të të habisë.
5. Përdoret në fillim të një fjalie për të dhënë një koment shtesë në lidhje me atë që është thënë pak më parë. E sot fshati duket si në festë. E u nis pastaj tërë gëzim.
6. Përdoret te numërorët e pathjeshtë për të lidhur dhjetëshet me njëshet, qindëshet me dhjetëshet, mijëshet me qindëshet e kështu me radhë. Dyzet e nëntë. Njëqind e shtatëdhjetë e pesë. Dy mijë e njëzet e pesë.
✱Sin.: dhe, edhe, pastaj, atëherë.

EDHÉ_II lidh. 1. Përdoret për të lidhur dy përbërës të të njëjtit lloj në një fjali ose dy fjali të bashkërenditura këpujore a shtuese; e, dhe. Nxënësit edhe mësuesit. Punojmë edhe mësojmë. Lexoj edhe dëgjoj muzikë. Ha edhe flet. Natën edhe ditën.
2. Gjithashtu, ashtu edhe. Si bleta edhe mjalti. (fj. u.). Sipas vendit edhe kuvendi. (fj. u.).
3. Përdoret për të lidhur dy fjalë të së njëjtës klasë (dy emra, dy folje, dy ndajfolje, dy mbiemra etj.) që tregojnë përsëritje ose vijimësi veprimi a gjendjeje, përforcimin e një tipari etj. (në lidhjet me bashkërenditje); e, dhe. Mirë edhe më mirë. Keq edhe më keq.
4. Përdoret e përsëritur për të përforcuar kuptimin e dy mbiemrave, të dy emrave, të dy ndajfoljeve etj., zakonisht me kuptim shtues a kundërshtues; hem... hem. Edhe i aftë, edhe i ndershëm. Edhe sot, edhe nesër. Edhe për të sotmen, edhe për të ardhmen. Edhe për verë, edhe për dimër. Edhe të qorton, edhe të do. Edhe qeros, edhe fodull. (fj. u.). Edhe mishi të piqet, edhe helli të mos digjet. (fj. u.).
5. Përdoret e përsëritur përpara emrave, mbiemrave, foljeve etj. që numërohen. I mori të gjithë me vete - edhe djalin, edhe çupat, edhe nënën, edhe gjyshin. Është e domosdoshme edhe të punohet toka thellë, edhe të thërrmohen plisat.
6. Përdoret e përsëritur para së njëjtës folje që gjithashtu përsëritet, për ta paraqitur veprimin a gjendjen si të pasigurt, të pavendosur etj. Edhe vjen, edhe s’vjen. Edhe e bën, edhe s’e bën.
7. Përdoret si pjesë e parë e shprehjeve lidhëzore lejore në fjali që tregojnë se diçka do të ndodhë, megjithëse ka rrethana penguese (edhe në qoftë se..., edhe po qe se..., edhe në..., edhe sikur..., edhe pse..., edhe sepse...). Tani nuk ka vlerë edhe në qoftë se vjen.
8. si kallëzues., mat. Shtojmë (kur mbledhim dy numra). Dhjetë edhe dy. Katër edhe katër bëjnë tetë.
9. si em. f. ~, ~JA f. sh. ~, ~TË bised., mat. Shenja e mbledhjes (+); plus.
✱Sin.: e, dhe, gjithashtu.

EKOLALÍ,~A f., psik. Përsëritje pa kuptim dhe e pavullnetshme e fjalëve të dëgjuara nga dikush; çrregullim psikik i të folurit. Ekolalia si pjesë e zhvillimit të fëmijës. Ekolali e vonuar. Ekolalia e mëvonshme do kujdes. Ekolalia si metodë komunikimi.

EMFÁZ/Ë,~A f. 1. let. Shprehësi e theksuar emocionuese në të folur a në të shkruar. Emfazë retorike. Emfazë e tepruar. Interpreton me emfazë. Metoda për të dhënë emfazë.
2. gjuh. Theksim i veçantë i një fjale a i disa fjalëve për ta bërë më të qartë a më të rëndësishëm kuptimin. Ku po na shpie vallë kjo emfazë mbi të drejtat e pronësisë. Shkrime të lexuara me emfazën e duhur. Ai bën përsëritje për emfazë.
3. Përdorim i tepruar i stilit të lartë në ligjërim. Shqiptoj me emfazë. Emfaza shfaqet kur duam t’u imponohemi të tjerëve. Nuk mund të përdorë vend e pa vend një emfazë.
✱Sin.: shprehësi, theksim.

EPIFÓR/Ë,~A f., let. Përsëritja e një fjale a një grupi fjalësh në fund të dy a më shumë vargjeve ose fjalive. Gjymtyra shërben si epiforë. Folja e tipit epiforë. Epifora është përsëritje e po atyre mjeteve gjuhësore.

INTONÚAR (i, e) mb. 1. Që është akorduar. Violinë (kitarë, piano) e intonuar.
2. Që shqiptohet në mënyrë harmonike me diçka tjetër, me përsëritje e me ritëm. Fjalim i intonuar.
3. I recituar si psalm. Varg i intonuar.
4. I shqiptuar me ton të mëshuar në fjalë të caktuara. Lexim i intonuar.

KADÉNC/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. muz. Kthesë në mbyllje të një fraze muzikore. Kadenca e këngës.
2. muz. Pjesë e luajtur nga një instrumentist pa u shoqëruar prej orkestrës.
3. let. Ritëm që përcaktohet nga mënyra e theksimit të vargjeve kryesisht në një poezi.
4. fig., libr. Përsëritje e zhurmave, e goditjeve etj., që vijnë rregullisht njëra pas tjetrës. Kadenca e hapave të dikujt.

LOGOKLONÍ,~A f., mjek. Përsëritje spazmatike dhe e pavullnetshme e rrokjeve të fundit të fjalëve, e cila mund të jetë e lidhur me çrregullime neurologjike. Pacienti vuante nga logoklonia, duke e bërë të vështirë për të përfunduar fjalitë normalisht.

LOGORÉ,~JA f., gjuh. Përdorimi i tepruar dhe i panevojshëm i fjalëve, shpesh pa koherencë dhe përsëritje. Logoreja ndodhte kur ai fliste pa pushim, duke u ngatërruar në fjalët e tij dhe duke mos arritur të shprehte idetë në mënyrë të qartë.

MOSPËRSËRÍTJ/E,~A f. Mungesë dëshire ose pamundësi për të përsëritur diçka; kund. përsëritje. Mospërsëritja e kontratës së punës për dikë. Kërkoi garanci për mospërsëritjen e sulmeve.

NDJÉKJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur ndjek dikë ose kur ndiqet dikush. Ndjekja e armikut. Në ndjekje nga policia. Ndjekja e mësimeve (e shkollës, e karrierës). Ndjekja e programeve. Ndjekja e problemit (e çështjes). Ndjekje në mënyrë rigoroze. Ndjekja në vazhdimësi e punës. Ndjekja e punimeve. Ndjekja e procedurave (e rregullave). Ndjekja e përparimit (e zhvillimit). Ndjekje në kohë reale. Ndjekje ligjore. Ndjekje me kohë të pjesshme e shkollës. Ndjekje gjyqësore (penale) (drejt.) veprim juridik kundër atij që ka shkelur ligjin. Forcat e ndjekjes.
2. Situatë a rast kur ndjek dikë a diçka ose kur ndiqem nga dikush.
3. Veprimet që bëhen kundër dikujt me mjetet e dhunës e të shtypjes që ka shteti për ta penguar të shprehë pikëpamjet përparimtare ose të luftojë për liri e për drejtësi shoqërore (në vendet me regjime shtypëse). Ndjekjet e punëtorëve. Ndjekjet kundër patriotëve. Ndjekjet e egra raciale. Ndjekjet e aktivistëve.
✱Sin.: hetim, gjurmim, ecje, pasim, shoqërim, frekuentim, përsëritje, shikim, dëgjim, mbikëqyrje, vëzhgim, kujdes, përgjim, synim, vijim, vazhdim, dëbim, shkrehje, përzënie, përndjekje.

NGA parafj. Përdoret me një emër në rasën emërore, për të treguar: 1. Vendin prej të cilit nis lëvizjen dikush a diçka ose prej ku vjen dikush a diçka; burimin prej ku del diçka; prej. Vjen nga qyteti (nga fshati, nga malësia). Erdhën nga Gjermania. Vinin nga larg. Zbritën nga malet. Buron nga liqeni (nga mali). Del nga toka.
2. Vendin drejt të cilit lëviz dikush a diçka, te. Shkuan nga ujëvara. Erdhi nga ne pas ceremonisë. U drejtuan nga tribuna. Nga e majta (nga e djathta).
3. Vendin nëpër të cilin kalon ose përshkohet diçka; nëpër. Hyri nga dera. Fluturoi nga dritarja. I ranë nga kopshti. Marr ilaçe nga goja.
4. Vendin ku gjendet dikush a diçka; në, te; vendin ku ndodhet njeriu a sendi veprues. Isha nga vëllai. Si jeni nga shtëpia? Kalonte ditën nga vreshtat. E pashë nga ballkoni.
5. Pikën a vendin mbi të cilin drejtohet një veprim. Vështroi nga deti (nga rruga). Hodhi sytë nga shtëpia. Vëzhgonte nga ajo anë (nga ai krah). Anon nga ne.
6. Vendin ose drejtimin prej ku vepron diçka mbi folësin a mbi një send. E rrethuan nga krahët. E goditi nga veriu. Goditja më erdhi nga s’e prisja.
7. Vendin ose sendin prej të cilit përcaktohet një largësi; së bashku me një emër tjetër me parafjalën «në» tregon largësinë që matet midis tyre; së bashku me një emër tjetër me parafjalën «në» tregon vendin, brenda caqeve të të cilit lëviz dikush a diçka. Dhjetë hapa nga bregu. Dyqind metra nga vendi i ngjarjes. Largësia nga Toka në Hënë. Bëri një udhëtim nga Veriu në Jug.
8. Sendin a vendin, prej sipërfaqes ose brendësisë së të cilit merret, largohet a hiqet diçka. E mori nga tryeza. E nxori nga xhepi. E hoqi nga koka (nga supet). E largoi nga rruga. Zbriti nga kali (nga makina, nga avioni).
9. Tërësinë, prej ku është hequr, ndarë, shkëputur ose është marrë një pjesë a njësi. Pjesë nga fjalimi. Vargje nga poema. Disa nga veprat. Një kapitull nga punimi. Dy punonjës nga kompania shkuan për specializim. Secili nga nxënësit.
10. Njeriun a sendin, të cilit i hiqet, i kërkohet a i merret diçka; prej. Këput frutat nga pema. Mbledh fletoret nga nxënësit. E kërkon nga ne. Kërkoi ndihma nga miqtë (nga komuniteti). E largoi nga familja. U nda nga prindërit.
11. Vendin e banimit, punën, veprimtarinë, marrëdhëniet etj., prej të cilave largohet dikush a diçka; prej. Vjen nga puna (nga pushimet). U kthye (u lirua) nga ushtria. Ra nga pozita.
12. Burimin prej nga nis diçka ose zë fill një mendim, një ndjenjë etj. Më doli nga mendja. Falënderoj nga zemra. Urimi i doli nga zemra.
13. Gjendjen, dukurinë a drejtimin, prej ku largohemi, shkëputemi a shmangemi. Shpëtoi nga rreziku. U zgjua nga gjumi. Hoqi dorë nga padrejtësitë. Nuk heq dorë nga synimet e tij. Dal (nxjerr) nga mjerimi. Nuk shmangem nga përgjegjësitë. Nuk shkëputemi nga jeta.
14. Prejardhjen ose zanafillën e dikujt a të diçkaje; mjedisin, grupin a kategorinë ku bën pjesë dikush a diçka; prej. Nga fshati Shëngjergj. Vjen nga një familje e thjeshtë. Nga shtresë e varfër (e ulët, e mesme). Me burim nga ilirishtja.
15. Lëndën a diçka që hiqet, largohet, pastrohet etj. Pastroj nga plehrat (nga njollat). E griu nga paratë. E zhveshën nga imuniteti.
16. Vendin ku kapet a zihet diçka; për. Zë nga krahu (nga mënga). Kap nga freri. E zuri macen nga bishti.
17. Kohën e përafërt, gjatë së cilës kryhet a bëhet diçka; kohën që merret si pikënisje. Nga vera (vjeshta, dimri). Nga fillimi i muajit shkon për botim. Nga fundi i korrikut merr lejen e zakonshme. Aty nga mesnata u dëgjua një e shtënë. Ka kaluar një çerek ore nga dhjeta.
18. Veprimin ose punën që nis. Filloi nga puna. Filluan nga të vjelat. Nisi nga përgatitjet. Nisi (zuri) nga avazi.
19. Shkakun e diçkaje a vepruesin. Nga dëshira (frika, zemërimi). Nga lodhja e tepërt. Nga e keqja (halli). I zgjedhur nga populli. Pema u rrëzua nga era. U dogj nga vapa. Gumëzhinte nga njerëzit. U dënua nga gjykata.
20. Diçka prej ku nisemi a ku mbështetemi për të vepruar. Nga parime universale. Nga baza të drejta. Nga prizmi politik. Nga pozitat e fituesit. Nga përvoja e shumë viteve në atë fushë.
21. Tiparin a anën që marrim si mbështetje për të përcaktuar a vlerësuar dikë a diçka. I vogël (i madh, i zhvilluar) nga trupi. I paktë nga shëndeti. I ri nga mosha. I dyti nga madhësia. E njoha nga rrobat. Nga ana morale. Nga pikëpamja strategjike.
22. Sendin ose njeriun me të cilin krahasohet diçka a dikush; se. Më i miri nga të tjerët. Më shumë nga sasia e parashikuar. Më i riu nga mosha në atë mjedis.
23. Sendin a njeriun sipas të cilit veprohet ose bëhet diçka. Marrin shembull nga mësuesi.
24. Njeriun me të cilin përcaktohet një lidhje afrie a gjaku. Kushëri nga babai. Nip nga motra. Vëlla nga nëna (nga babai).
25. Sasinë që i jepet secilit pjesëtar të një grupi; me një numëror të përsëritur tregon grupet e barabarta në të cilat ndahet një grumbull ose rendin e lëvizjes së këtyre grupeve njëri pas tjetrit. U dha nga pesë libra. U bie nga dyqind mijë lekë. U ndanë nga një palë rroba. Ecnin dy nga dy. Hynë tre nga tre. I mori një nga një në intervistë (në pyetje).
26. Përdoret në bashkëlidhje me parafjalët «në», «më» në ndërtime që tregojnë një periudhë kohe me caqet e fillimit e të mbarimit. Nga marsi deri në korrik. Nga shtatori në nëntor. Nga mëngjesi në drekë. Nga ora tetë deri në orën dhjetë. Aktiviteti do të bëhet nga data 7 deri më 10 maj.
27. Përdoret për të shënuar pikënisjen (në bashkëlidhje me parafjalën «në») në togje që kanë një gjymtyrë të përsëritur a përemrat «njëri... tjetri» dhe që tregojnë një shtrirje a një lëvizje të pandërprerë në hapësirë dhe në kohë ose një përsëritje të veprimit a të gjendjes. Nga mali në mal. Nga dera (dritarja) në derë (dritare). Nga dhoma në dhomë. Shtohet prodhimi nga viti në vit. Nga koha në kohë. Nga njëri skaj në tjetrin. Nga njëra javë në tjetrën.
28. Përdoret në disa togje me ndajfolje, që tregojnë vend, marrëdhënie në hapësirë ose sasi. Nga larg (afër). Nga poshtë (lart). Nga jashtë (brenda). Nga lart poshtë. Nga poshtë lart. Nga pak (shumë).
✱Sin.: prej, te, tek, nëpër, në, nën, për, me.

NË parafj. Përdoret me një emër në rasën kallëzore për të treguar: 1. Vendin ku ndodhet dikush a diçka, ku bëhet një veprim. Në qendër (në mes, në anë). Në shtëpi (në shkollë, në rrugë, në fushë). Në qytet (në fshat, në bjeshkë). Në rrjedhën e poshtme të lumit. Në veri të vendit. Në faqe (në ballë, në kraharor). I lënduar në dorë (në këmbë).
2. Vendin drejt të cilit lëviz dikush a diçka ose vendin ku futet a mbyllet diçka. Shkoj në Durrës. U ngjitën në majë (në mal). E mbylli në arkë (në dollap). E kyçi (e futi, e shtiu) në sirtar.
3. Një send a një frymor, me të cilin ndeshemi a takohemi gjatë lëvizjes, kërkimit etj. Ndeshi në një gur (në pengesa, në vështirësi). Rashë në gjurmë.
4. Një send, nëpërmjet të cilit kalon diçka a bëhet një veprim. Shkoj perin në gjilpërë. Shoh në teleskop. E pa në vrimën e çelësit. Foli në telefon. E dëgjoi në radio.
5. Një send, veprimit të të cilit i nënshtrohet diçka. E nxori në diell (në dritë). E la në ajër (në shi, në dëborë).
6. Gjendjen, në të cilën ndodhet dikush a diçka ose rrethanat, në të cilat kryhet diçka. Në shi (në tufan). Në inat e sipër. Në piskun e vapës. Është në nevojë. Jeton në varfëri. Është në qejf. Është në gjumë (në ethe). Jam në pritje. Është në dyshim. Është (ka rënë) në hall. S’është në vete. Rri në pritje. Ra në heshtje me dikë.
7. Mënyrën se si bëhet diçka. Eci në këmbë. Rri në gjunjë. Në këtë mënyrë.
8. Gjendjen e re, tek e cila kalon diçka. E ktheu në gaz (në ujë, në lëng). U shndërrua në një flutur të bukur.
9. Punën, veprimtarinë, grupin a organizatën, ku përfshihet ose është dikush a diçka. Punon në sektorin publik. Ishte në forcat paqeruajtëse. Është në një komision. Hyri në punë. Shkon në shkollë ndjek mësimet. Hyri në një organizatë jofitimprurëse u bë anëtar i organizatës.
10. Diçka që merret si bartëse e veprimtarisë mendore e shpirtërore ose shfaqje të ndryshme të kësaj veprimtarie. Në zemër. Në mendje. Në kujtesë. Në shpirt. Në vullnetin (dëshirën) tonë. I zhytur në mendime.
11. Kohën kur kryhet ose brenda së cilës kryhet një punë a një veprim. Në verë (në dimër). Në rini (në pleqëri). Në të gdhirë (në të ngrysur). Në vitin e kaluar. Në orën dy. Në tri javë. Në dy muaj.
12. Qëllimin përse bëhet diçka; për. Në shenjë kujtimi (nderimi, miqësie). Në dobi të dikujt a të diçkaje. Në përgjigje të thirrjes. Në luftë kundër trafikimit.
13. Sasinë e njësive nga të cilat përbëhet diçka ose në të cilat ndahet diçka. Komedi në dy akte. Histori e letërsisë në tre vëllime. Kolana në dhjetë vëllime e një autori. Pesha në kilogramë. Gjatësia në metra. E ndau në pesë pjesë ushqimin.
14. Sendin a dukurinë që shërben për të përcaktuar dikë a diçka. Në sasi (në cilësi). Në gjatësi (në gjerësi). Në numër. I kursyer në fjalë. I fortë në matematikë. I diplomuar në mjekësi. Kampion në futboll (në shah, në atletikë). Punime në pikturë (në skulpturë). Të ardhura në të holla.
15. Marrëdhënie me diçka. Në marrëveshje (në lidhje, në krahasim, në grindje, në kundërshtim) me një tjetër. Në gjak me dikë. Në sherr me komshiun.
16. Diçka të cilën e mbikëqyrim, e kemi nën kujdes etj.; nën. E ka në kujdestari. Është në mbikëqyrje.
17. Një ngjarje ku merr pjesë dikush a diçka. Në festën tonë. Në gëzime! urim në dolli. Në një dasmë (në një fejesë, në një vdekje).
18. Ngjyrën e diçkaje ose ngjyrën me të cilën ajo afrohet. Në ngjyrë trëndafili. E leu në të bardhë. Portokalli në të verdhë.
19. Petkun ose sendin me të cilin është veshur ose është mbështjellë dikush a diçka. I veshur në të bardha. I mbështjellë në letër. I paketuar në qese. Ishte vetëm në këmishë.
20. Ndër. Në të rinjtë. Në të sëmurët. Në të parët. Në më të mirët.
21. Përdoret me një emër në rasën kallëzore, i cili bën pjesë në një tog që ka kuptim foljor. Vë në dijeni njoftoj. Vë në dyshim dyshoj për diçka. Vë në lidhje lidh. Vë në zbatim zbatoj. Vë në lojë tallem me dikë. Lë në harresë harroj. Vë në plan planifikoj. Rri në pritje pres.
22. Përdoret në një varg togjesh me kuptim ndajfoljor. Në përgjithësi përgjithësisht. Në veçanti veçanërisht. Në krye. Në fund. Në kohë. Në kulm.
23. Përdoret në një varg shprehjesh, që luajnë rolin e parafjalëve. Në kundërshtim me... Në bashkëpunim me... Në krahasim me... Në lidhje me... Në drejtim të... Në sajë të... Në emër të... Në bazë të... Në mes të... Deri në... Që në...
24. Përdoret për të shënuar pikën e mbarimit (në, bashkëlidhje me parafjalën «nga») në togje që kanë një gjymtyrë të përsëritur a përemrat «njëri... tjetri» dhe që tregojnë një shtrirje a një lëvizje të pandërprerë në hapësirë dhe në kohë ose një përsëritje të veprimit a të gjendjes. Nga mali në mal. Nga fshati në fshat. Nga dita në ditë. Nga çasti në çast. Nga koha në kohë. Nga njëri breg në tjetrin. Nga njëri vit në tjetrin. Nga njëra ditë në tjetrën.
✱Sin.: më, për, nga, brenda, sipër, mbi, ndër, nëpër, nën.