FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

BÚTË (i, e) mb. 1. Që nuk të vret e nuk të gërvisht kur e prek, që nuk është i ashpër në sipërfaqe, që të lë ndjesi të këndshme në të prekur; që shtypet lehtë kur e prekim, që është si brumë; që përkulet a përpunohet lehtë (për metalet etj.); kund. i ashpër, i fortë. Lesh (stof) i butë. Flokë të butë. Dyshek i butë. Sustë e butë. Duar të buta. Lëkurë e butë. Miell i butë miell i bluar hollë. Dëborë e butë. Baltë e butë. Tokë e butë. Dhera të buta. Bukë e butë. Djathë i butë. Metale të buta. Sipërfaqe e butë. Tel i butë. I butë si pambuk (si dyllë, si push). Ujë i butë (i lehtë). Ferrë e butë (bot.). Kalbëzim i butë (bot.). Kulpër e butë (bot.). Lahutë (këngë) e butë (muz.). Qiellza e butë (anat.). E bëj të butë. Lapsat e butë shkruajnë trashë. Druja e butë ka më shumë lagështirë nga druja e fortë. Lima e butë të ha trutë. (fj. u.). Konopi (litari) i butë bren gurin e fortë. (fj. u.).
2. Që nuk të vret veshin a syrin, që është i ulët, i shtruar e i ëmbël, që të pëlqen ta shohësh a ta dëgjosh, i këndshëm; kund. i ashpër, i fortë, i vrazhdë. Dritë e butë. Ngjyrë e butë. Tingull i butë. Fjalë e butë. Zë i butë e përkëdhelës.
3. fig. Që preket shpejt, që ndikohet lehtë (për karakterin e njeriut, për sjelljen etj.); që është i urtë, i dashur, i shtruar e i afruar me të tjerët (për njerëzit e për kafshët); që nuk rrëmbehet, që bindet ose që dëgjon kur e këshillojnë; që shpreh dhembshuri e shpirtmirësi; kund. i egër, i ashpër, i vrazhdë. Njeri (prind, tip) i butë. Djalë i butë e i ëmbël. Qengj (qen, kalë) i butë. Me zemër (me shpirt) të butë. U bë (u tregua) i butë. Dele e butë në qafë të ujkut. (fj. u.).
4. fig. Që shpreh butësi, që s’është i ashpër; dashamirës; kund. i ashpër, i rëndë, i vrazhdë. Zë i butë. Fytyrë e butë. Qëndrim i butë. Sjellje e butë. Qortim (dënim) i butë. Kritikë e butë. Urdhër i butë. Mësues i butë.
5. Që s’ka pjerrësi a lartësi të madhe, që ka sipërfaqe jo shumë të thyer; që nuk ka male, fushor; kund. i thyer, i ashpër, i rreptë. Shpat i butë. Kodër e butë. E përpjetë (e tatëpjetë) e butë. Vende të buta. Pamje e butë dhe e bukur.
6. Që është zbutur, që mbahet e rritet nga njeriu në shtëpi a në kushte të tjera të përshtatshme për t’i shërbyer atij; kund. i egër. Kafshët e buta. Derr i butë. Lepur i butë. Pëllumb i butë. Bletë e butë. Mollë (dardhë, kumbull) e butë. Ulli i butë. Gështenjë e butë. Man i butë. Llojet e buta. Lisa të butë. Në gjendje të butë. Ecte rëndë, si ari i butë. Gjuante gjah të egër e gjah të butë. Fikut të butë ia hanë edhe bishtin. (fj. u.). Pema e butë s’bën të egra. (fj. u.).
7. I ngrohtë, i mirë, që s’ka të ftohtë (për kohën, për klimën etj.); kund. i ashpër, i ftohtë, i egër. Mot i butë. Kohë e butë. Dimër i butë. Stinë e butë. Ditë (mbrëmje) e butë. Net të buta. Vende të buta. Klimë e butë, jo e egër.
8. I një grade të ulët, që s’të djeg fytin, jo i fortë (për pijet alkoolike, për duhanin etj.); kund. i fortë. Raki (verë) e butë. Uthull e butë. Duhan i butë. Sapun i butë.
9. I imët, që bie shtruar e pa zhurmë (për shiun). Shi i butë. Shiu i butë të lag e të këput. (fj. u.).
10. I lagur pak, i patharë mirë. Fanella ishte e butë s'ishte tharë mirë. Duajt ishin të butë nga vesa.
11. tek. Që bëhet pa u përplasur, pa u goditur me forcë, që bëhet lehtë e ngadalë (për uljen e avionëve në Tokë, të anijeve kozmike në Hënë etj.). Ulje e butë.
✱Sin.: butak, butëlosh, i shkrifët, i zbutur, i zbrujtur, i squllët, i ndulkët, i brydhët, i ëmbël, i tultë, ajkë, shkumë, i ulët, i shtruar, i këndshëm, i urtë, i qetë, i bindur, i dëgjueshëm, babaxhan, kuvendshtruar, fjalështruar, dashamirës, i lehtë, i shkrifur, fushor, shtëpiak, i ngrohtë, i mirë, i dobët, i ngadalshëm, i imët, i lagur, i qullur, i patharë.
♦ Ia bëri *kurrizin (shpinën) më të butë se barkun (dikujt). *Ethe e butë keq. Me *gjak të butë. Ka shpirt (*zemër) të butë (dikush). E ka shpirtin (zemrën) *të butë (dikush). Ka *zemër (shpirt) të butë (dikush). E ka zemrën (shpirtin) të butë (dikush) është zemërbutë; ka zemër (shpirt) të butë. *Limë e butë. *Sëmundje e butë iron.

HAJDHÍSHT,~E mb., arb. 1. Që përkëdhel, që bën përkëdhelje, që ledhaton; ledhatues, përkëdhelës.
2. si ndajf. Me përkëdheli, përkëdhelshëm. I foli hajdhisht.
✱Sin.: përkëdhelës, ledhatues, përkëdhelshëm.

LAJKATÚES,~E mb. 1. keq. Që i bën lajka dikujt, që e lajkaton; që shpreh lajka. Njeri lajkatues. Me fjalë lajkatuese.
2. Që të përkëdhel a të ledhaton, që të merr me të mirë. Nënë lajkatuese. Me zë lajkatues.
✱Sin.: lajkatar, lajkitës, përkëdhelës, servil, puthador.

LAJKATÚES,~I m. sh. ~, ~IT 1. keq. Ai që i bën lajka dikujt, ai që e lajkaton; ai që shpreh lajka. Intriga lajkatuesish.
2. Ai që të përkëdhel a të ledhaton, ai që të merr me të mirë. Foli me lajkatuesin.
✱Sin.: lajkatar, lajkitës, përkëdhelës, servil, puthador.

LAJKAXHÉSH/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT bised., keq. Lajkëse. Ia gjeti llafin lajkaxheshës.
✱Sin.: lajkatar, lajkatues, lajkitës, përkëdhelës, servil, puthador.

LAJKÍTËS,~E mb. Lajkës, lajkatar. Njeri lajkitës.
✱Sin.: lajkatues, lajkabërës, lajkamadh, lajkaxhi, përkëdhelës, servil, puthador, lozonjar.

LAJKÍTËS,~I m. sh. ~, ~IT Lajkës, lajkatar. Lajkitësi nxjerr mjaltë nga goja.
✱Sin.: lajkatues, lajkabërës, lajkamadh, lajkaxhi, përkëdhelës, servil, puthador, lozonjar.

LÁJKËS,~E mb. keq. Lajkatar. Njeri lajkës. Grua lajkëse.
✱Sin.: lajkatar, lajkatues, lajkitës, përkëdhelës, servil, puthador.

LÁJKËS,~I m. sh. ~, ~IT keq. Lajkatar. Lajkësi të lan e të lyen. Lajkësi me gojë të lan e me dhëmbë të çan. (fj. u.).
✱Sin.: lajkatar, lajkatues, lajkitës, përkëdhelës, servil, puthador.

LAJMÍTËS,~E mb. Që bën lajmi, që lajkaton; që shpreh lajka, që përkëdhel dikë me interes. Ai është djalë lajmitës.
✱Sin.: lajkatues, lajkatar, lajkës, lajkabërës, lajkamadh, lajkaxhi, përkëdhelës, servil, puthador, lozonjar.

LAJMÍTËS,~I m. sh. ~, ~IT Ai që bën lajmi, ai që lajkaton; ai që shpreh lajka, ai që përkëdhel dikë me interes. Fjalët e lajmitësit nuk i bënë përshtypje.
✱Sin.: lajkatues, lajkatar, lajkës, lajkabërës, lajkamadh, lajkaxhi, përkëdhelës, servil, puthador, lozonjar.

LAZDRÚES,~E mb. Ledhatar, miklues, përkëdhelës. Fjalë lazdruese.

LEDHATÁR,~E mb. 1. Përkëdhelës, miklues, ledhatues. Njeri ledhatar. Me fjalë ledhatare. Me zë ledhatar. Buzëqeshje ledhatare.
2. Që e përkëdhelin më shumë se të tjerët, që e duan dhe e ledhatojnë shumë; që është më i përkëdheluri (kryesisht për fëmijët).
3. Që përkëdhelet e llastohet përpara të tjerëve, që ka shumë ledha. Fëmijë ledhatar. Vajzë ledhatare.
✱Sin.: përkëdhelës, miklues, ledhatues, i llastuar, lazdrak.

LEDHATÚES,~E mb. Që të ledhaton, përkëdhelës, miklues. Me fjalë ledhatuese. Me zë ledhatues. Vështrim ledhatues. Buzëqeshje ledhatuese.
✱Sin.: përkëdhelës, miklues, i ëmbël, tërheqës.

MIKLÚES,~E mb. 1. Përkëdhelës, ledhatues. Dorë mikluese. Fjalë (shprehje) mikluese. Buzëqeshje mikluese. Vështrim miklues. Përshëndetje mikluese.
2. Që të josh e të merr mendjen me fjalë të ëmbla e me lajka; prej lajkatari, lajkatues. Njeri miklues. Lavdërim miklues.
3. si em. m. e f. Sipas kuptimeve të mbiemrit.
✱Sin.: përkëdhelës, joshës, lajkatues, lajkatar.

NËNÓK/E,~JA f. sh. ~E, ~ET bised., përk. Emër përkëdhelës me të cilin i drejtohemi nënës. Nënokja ime e dashur!

PËRKËDHELÓR,~E mb. Përkëdhelës, ledhatues. Shikim (kujdes) përkëdhelor. Përdorim përkëdhelor i fjalëve.

PËRKËDHELTÁR,~I m. sh. ~Ë, ~ËT Përkëdhelës.

PËRKËDHELTÁR,~E mb. Përkëdhelës, dhelatar. Shikim përkëdheltar. Me fytyrë përkëdheltare. Momenti i ngazëllimit përkëdheltar. Valëzim përkëdheltar i detit.

PËRKËDHÉLËS,~E mb. 1. Që përkëdhel, që bën përkëdheljen, që ledhaton, ledhatues. Dora përkëdhelëse e nënës.
2. fig. Që shpreh dashuri a dashamirësi; që shpreh ëmbëlsi e butësi; i këndshëm, i pëlqyeshëm; ledhatues. Shikim (vështrim) përkëdhelës. Sy përkëdhelës. Fjalë të ngrohta e përkëdhelëse.
3. fig. Tepër i butë e zemërgjerë. Kritikë përkëdhelëse.
4. gjuh. Që ka një ngjyrim zbutës e mirëdashës; që me trajtën e vet shpreh përkëdhelje a zbunim. Me ngjyrim përkëdhelës e zvogëlues. Emër përkëdhelës. Fjalë përkëdhelëse. Prapashtesë përkëdhelëse.
✱Sin.: ledhatues, ledhatar, dhelatar, miklues, lajkatues, argëtues, dashamirës, i ëmbël, i butë, i këndshëm, i pëlqyeshëm, zbutës, i ngrohtë, zemërgjerë.