FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

AKÓRD,~I_I m. sh. ~E, ~ET muz. Harmonizim i tre ose më shumë tingujve që luhen njëkohësisht me lartësi të ndryshme; bashkim i tingujve të luajtur njëkohshëm që krijojnë harmoni muzikore. Akorde të thjeshta. Akorde me katër nota. Akorde të modifikuara. Akorde të hapura (të mbyllura). Luaj disa akorde. Përsërite akordin e parë. Akord tonik akord bazë në një tonalitet të caktuar. Vë në akord përshtat diçka për të arritur përputhje ose harmoni tingujsh. Në akord në përputhje me një tingull të caktuar.
✱Sin.: harmonizim, bashkim, përputhje, harmoni, pajtim, kombinim.

ASINKRÓN,~E mb., libr. Jo i njëkohshëm, që nuk ndodh në të njëjtën kohë, që nuk përputhet me kohën kur ndodh diçka, që nuk është i sinkronizuar; kund. sinkron. Zhvillim asinkron. Motor asinkron. Gjenerator asinkron. Numëruesit binarë asinkronë. Komunikim asinkron. Transmetim asinkron. Bartje asinkrone. Trajnim asinkron.

BARAKÓHSH/ËM (i), ~ME (e) mb. Që ndodh a që bëhet në të njëjtën kohë me diçka tjetër, i njëkohshëm, i njëhershëm, sinkronik.
✱Sin.: i njëkohshëm, i njëhershëm, sinkronik.

BASHKËSUNDÍM,~I m., libr. 1. Veprimi kur bashkësundoj dikë a diçka. Politika e bashkësundimit.
2. Sundimi i njëkohshëm i dy apo i disa sundimtarëve; koha e sundimit të tyre të përbashkët.

BASHKËVENDÓSJ/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Veprimi i njëkohshëm kur bashkëvendosim a kur bashkëvendoset për dikë a për diçka; vendim i marrë së bashku e njëkohësisht me dikë tjetër a me të tjerë. E drejta e bashkëvendosjes nga trupi gjykues. Procedurë bashkëvendosjeje. Parimi i bashkëvendosjes.

BASHKËZANÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. muz. Bashkim i harmonishëm i tre a më shumë tingujve të njëkohshëm me lartësi të ndryshme; akord. Bashkëzanim i veglave muzikore. Parimet muzikore me bashkëzanime.
2. fig. Përputhje e plotë a përshtatje me diçka tjetër. Në bashkëzanim të plotë për gjithçka.
3. gjuh. Afri, bashkëpërkim. Bashkëzanimi i tingujve.

DIKÚRSH/ËM (i),~ME (e) mb. Që ka qenë dikur, që ishte shumë kohë më parë, i qëmot-shëm; i hershëm; i mëparshëm; kund. i sotëm. Fshati i dikurshëm. Këneta e dikurshme. Veshjet e dikurshme. Jeta e dikurshme. Lavdia (fama) e dikurshme.
✱Sin.: i mëparshëm, i hershëm, i ngahershëm, i kahershëm, i lashtë, i njëhershëm, i njëkohshëm, i qëmotshëm, i qëkurshëm, i moçëm, i djeshëm, i kaluar.

DISONÁNC/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. muz. Tingëllim jo i harmonishëm i dy a më shumë tingujve të njëkohshëm ose të njëpasnjëshëm, që të vret veshin; grup tingujsh që nuk tingëllojnë bukur së bashku; prishja e harmonisë së tingujve; shtingëllim. Disonanca e tingujve. Ka (bën) disonancë.
2. let. Rimë jo e plotë e dy a më shumë vargjeve, asonancë. Disonancë e këndshme në vargjet e poezisë.
3. fig., libr. Mungesë harmonie; mospërputhje mendimesh, pikëpamjesh etj. Disonancë mendimesh. Disonancë ngjyrash. Disonancë konjitive midis trupit dhe mendjes.

HARMONÍ,~A f. 1. Lidhje e natyrshme dhe e përshtatshme ndërmjet pjesëve a elementeve të diçkaje, bashkim i qëlluar dhe i përpjesëtuar mirë i elementeve përbërëse të diçkaje dhe bashkërendimi i tyre në sinkroni; përputhje e rregullt, e plotë dhe e drejtë e dy sendeve ose e pjesëve përbërëse të një të tëre ose pajtim i plotë ndërmjet dy gjërave, përputhje. Harmoni e brendshme (e jashtme). Harmonia e ngjyrave. Harmonia e trupit. Harmonia e gjymtyrëve. Ka harmoni. I mungon harmonia.
2. fig. Pajtim në mendime e në qëndrime me dikë, të shkuar mirë e pa fërkime; marrëdhënie të mira miqësore e të ngrohta ndërmjet njerëzve ose palëve; mirëkuptim. Harmoni e plotë (e përgjithshme). Harmonia e interesave. Kanë harmoni. Veprojnë (punojnë) në harmoni.
3. muz. Grup tingujsh a zërash të njëkohshëm, që shkojnë njëri me tjetrin dhe na pëlqejnë kur i dëgjojmë; bashkëtingëllim i këndshëm zërash a tingujsh. Harmonia e tingujve (e zërave). Harmoni veglash muzikore.
4. muz. Pjesë e teorisë së muzikës, që studion akordet e zërave dhe të tingujve të veglave muzikore; tërësia e parimeve të këtyre akordeve. Ligjet e harmonisë. Studion për harmoni.
✱Sin.: përputhje, përshtatje, përpjesëtim, pajtim, mirëkuptim, bashkëtingëllim.

HARMONÍSH/ËM (i), ~ME (e) mb., libr. 1. Që vete mirë me diçka tjetër; që është në harmoni, që ka harmoni. Trup i harmonishëm. Fytyrë e harmonishme. Sistem i harmonishëm. Lidhje e harmonishme. Zhvillim i harmonishëm. Edukim i harmonishëm. Lojë e harmonishme. Në mënyrë të harmonishme. Marrëdhënie të harmonishme.
2. muz. Që tingëllon bukur a jep tingëllim të këndshëm (për tinguj e zëra të njëkohshëm); që është ndërtuar sipas parimeve dhe rregullave të harmonisë; që është harmonik a melodik. Zëra të harmonishëm. Tinguj të harmonishëm.
✱Sin.: harmonik, i pajtuar, i bashkërenduar.

JASHTËKÓHSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që është jashtë kohe. Ndërtesë me arkitekturë të jashtëkohshme. Shkrimtar i njëkohshëm dhe i jashtëkohshëm me brezin e vet.
2. si em. m. e f. Sipas kuptimit të mbiemrit. I jashtëkohshmi Dante Aligieri.

MENJËHÉRSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që bëhet në çast a aty për aty, që bëhet menjëherë, shpejt e shpejt, pa kaluar kohë. Masa të menjëhershme. Kthesë e menjëhershme. Largim i menjëhershëm. Kërkoi dorëheqjen e menjëhershme të tij. Përfshirja e saj do të jetë graduale dhe jo e menjëhershme.
2. Që bëhet në të njëjtën kohë me një tjetër; që bëhet bashkë me të, i përnjëhershëm. Nuk është përgatitur të bëjë lëvizje të tilla të menjëhershme. U bënë lëvizje (arrestime) të menjëhershme. U organizua një sulm i menjëhershëm nga të gjitha anët.
✱Sin.: i përnjëhershëm, i atypëratyshëm, i atëçastshëm, i njëkohshëm, i njëhopshëm, i pandërmjetshëm, i pandërmjetëm, i drejtpërdrejtë, i vetëtimtë, i vetëtimshëm, urgjent, i rrufeshëm.

NJË- fjalëform. 1. Pjesa e parë e disa fjalëve të përbëra, që i përgjigjet kuptimit të numërorit një (p.sh. i njëanshëm, njëlitërsh, njëngjyrësh, njëqelizor, njëvendësh, njëvjeçar etj.).
2. Pjesa e parë e disa fjalëve të përbëra, që i përgjigjet kuptimit të mbiemrit i njëjtë (p.sh. i njëkohshëm, i njëllojtë, i njëtrajtshëm etj.).

NJËHÉRSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. I dikurshëm, i moçëm; sipas mënyrës a sipas zakonit të lashtë. Lavdia e njëhershme. Shqipëria e njëhershme. Veshjet e njëhershme. Dasmat e njëhershme. Zakonet e njëhershme.
2. Që bëhet, që jepet ose që paguhet vetëm një herë. Shpërblim i njëhershëm. Kompensim i njëhershëm. Shpenzime të njëhershme. Ndihmë e njëhershme. Dozë e njëhershme.
3. Që kryhet në të njëjtën kohë, që kryhet njëherazi. Goditje të njëhershme. Mbirje e njëhershme.
✱Sin.: i dikurshëm, i njëkohshëm.

NJËKOHSHMËRÍ,~A f., libr. Të qenët i njëkohshëm; vetia e diçkaje që është e njëkohshme; njëkohësi.

NJËKÓHSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që bëhet a që ndodh në të njëjtën kohë me diçka tjetër; që bëhet a që ndodh njëherazi. Veprim i njëkohshëm. Sulme të njëkohshme. Lëvizje të njëkohshme. Përpjekje të njëkohshme.
2. I njëhershëm. Ngjarjet e njëkohshme.
✱Sin.: i njëhershëm, i menjëhershëm, sinkronik, i dikurshëm.

NJËKOHËSÍ,~A f. Të qenët i njëkohshëm; të ndodhurit në të njëjtën kohë. Njëkohësia e ngjarjeve. Raport njëkohësie (gjuh.). Ekziston njëkohësi në ekonomi, muzikë, fizikë, komunikim dhe matematikë.
✱Sin.: njëkohshmëri, sinkroni.

POLINEURÍT,~I m., mjek. Pezmatim i njëkohshëm i shumë nervave.

QÁSJ/E,~A_III f. sh. ~E, ~ET bised. 1. Trajtim i caktuar ndaj dikujt a diçkaje; mënyra se si e shohim dikë a diçka. Qasje e drejtë ndaj këtij argumenti. Qasje bibliografike. Qasje e drejtpërdrejtë. Qasje dytësore. Qasje e integruar. Qasje e kufizuar (në informacion). Qasje individuale. Qasje interaktive. Qasje e përgjithshme. Qasje e shumëfishtë. Qasje e vijueshme.
2. Pjesë e parë e emërtimeve të pathjeshta që përshkruajnë lloje të ndryshme të qasjes. Qasje në internet lidhja e një pajisjeje me rrjetin global. Qasje në distancë hyrja dhe përdorimi i sistemeve ose rrjeteve nga një vend tjetër. Qasje në linjë lidhja e drejtpërdrejtë me rrjetin. Qasje në rrjet lidhja e një pajisjeje me internetin ose rrjetin lokal për shkëmbim të dhënash dhe shërbimesh. Qasje në ueb lidhja me internetin për të përdorur faqe dhe shërbime online. Qasje paralele përpunimi i njëkohshëm i disa proceseve për shpejtësi dhe efikasitet. Qasje e njëkohshme. Qasje përmes indeksimit (në regjistrime). Qasje në katalog hyrja në një listë të organizuar për kërkim dhe përdorim. Qasje e koduar hyrja në të dhëna të mbrojtura përmes kodimit për siguri. Qasje në informacion hyrja dhe përdorimi i të dhënave nga burime të ndryshme.

RAKORDÍM,~I m. sh. ~E, ~ET libr. 1. Përafrim i gjërave ose i gjendjeve të ndryshme; pajtim; bashkërendim. Rakordim i qëndrimeve, i ideve.
2. Përqasje; kontroll i përputhshmërisë. Rakordimi i të dhënave (i inventarit, i të ardhurave). Rakordimet e shitjeve.
3. gjeom. Kalimi i rrjedhshëm nga një vijë në një vijë tjetër, me anë të vijave ndihmëse. Rakordimi i njëkohshëm i vijëdrejtës me dy rrathë.