Fjalori

Rezultate në përkufizime për “ndërtohem”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

BASHKËFINANCUES
BATIPAL

BATIPÁL,~I m. sh. ~Ë, ~ËT mek. Makineri e rëndëshërben për të ngulur shtylla betoni, druri ose çelikutokë kur ndërtohen rrugë, ura dhe strukturatjera, me qëllim që të sigurohet qëndrueshmëria e tyre. Batipal hidraulik. Zhuma e batipalit. Batipal modern. Me ndihmën e batipalit.

MINIUNAZË

MINIUNÁZ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT ndërt. Rrugë e vogël rrethorekalon në një qytet a në një pjesë të tij. Ndërtohen disa miniunazaqytet. Qarkullimi u kanalizua në një miniunazë përqark sheshit.

NDËRTOHEM

NDËRT/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv., vet. v. III Përbëhet prej pjesëshlidhura në një mënyrëcaktuar ndërmjet tyre, ka një ndërtimcaktuar.
2. vetv. Fejohem. Ndërtohen, martohen.
3. pës. e NDËRTÓJ. Ndërtesa u ndërtuakohë rekord.
Sin.: përbëhet, ngrihet, zmadhohet, ngallit, rritet.

OBJEKT

OBJÉKT,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Çdo gjë materiale, që mundkapet nga organet e shqisave si diçka me vete; send. Objekt i gjallë. Objektet e natyrës. Grup (grumbull) objektesh.
2. Send, mjet, përdorëse etj. që i hynpunë njeriut për të plotësuar nevojat dhe për të përmbushur kërkesat e tij; send i tillë me vlerë arkeologjike, etnografike etj. Objektet shkollore. Objekte me vlerë. Objektenevojshme (të domosdoshme). Objekte arkeologjike (etnografike). Objekte zbukurimi. Objekte prej bakri (prej ari).
3. Ndërtesë ku prodhohet diçka ose kryhet një veprimtari industriale, bujqësore etj., që ndërtohet për qëllimecaktuara. Objekte ekonomike. Objekt industrial (bujqësor, ushtarak). Objekte social-kulturore. Punohetpesë objekte njëkohësisht. Po ndërtohen shumë objektereja.
4. filoz. Bota materiale me sendet e dukuritë e saj, që ekziston jashtë nesh e pavarësisht nga ne, që nuk varet nga ndërgjegjja e që është parësore kundrejt saj dhe që i nënshtrohet veprimtarisë njohësenjeriut. Objekti i njohjes. Objekti dhe ideja.
5. Qenie, send a dukuri, ku përqendrohet vëmendja jonë ose që i nënshtrohet një studimi, një vëzhgimi, a një veprimi; ajo me të cilën merret shkenca, arti etj.; përmbajtja themelore e diçkaje; qëllimi ku synon një veprimtari, objektiv. Objekt studimi (vëzhgimesh, kërkimesh). Objekti i diskutimit (i mbledhjes). Objekti i një vepre (i një shkence). Objekti i filozofisë (i gjuhësisë, i pedagogjisë). E arriti objektin. Ka objektsajin muzeumologjinë dhe trashëgiminë kulturore.
Sin.: send, mjet, përdorëse, ndërtesë, vepër, objektiv.

PROJEKTUES
RI-

RI- fjalëform. Parashtesë, me të cilën ndërtohen fjalëtregojnë përsëritjen e një veprimi, kthimin përsëri të një gjendjeje a të një cilësie, pajisjen me diçka të re, organiziminmënyrë të re etj. (p. sh.: riaftësoj, ribashkoj, ribëj, riblej, ribotoj, rihap, rimëkëmb, ripushtoj, rishkruaj, rivendos etj.).

SI

SI lidh. 1. Përdoret për të lidhur një fjalivarur krahasore ose mënyrore me fjalinë drejtuese; lidh gjymtyrë fjalietregojnë mënyrën si bëhet diçka ose krahasim me diçka (shpesh e bashkëlidhurfjalinë drejtuese edhe me fjalënashtu”). Erdhikohë si vinte çdo ditë. Punonte si punonin më të mirët. Veproi ashtu si e donte puna. Nxitonte diku si ta ndiqte njeri. Edhe në atë rast u soll si e kishte zakon. Ishte bërë si i çmendur nga gëzimi. U vërsulën si të tërbuar. E zgjidhi çështjen si njeri me mend.
2. Përdoretnjësitë frazeologjikendërtohen me anëkrahasimit. Si pulë e lagur. Si në shtëpi të vet. Si në (mbi) gjemba. Si në pëllëmbëdorës. Si miuçark. Si sorkadhe. Si nuse me tela. Si bilbil. Si peshku pa ujë (në zall). Si kofini pas të vjeli. I shpejtë si rrufeja (si vetëtima).
3. Përdoret para një fjale a togfjalëshitregon punën, detyrën a rolinkryen dikush a diçka (me kuptimin “në cilësinë e...”). Punon si shkrirës çeliku (si mbikëqyrës, si përgjegjës ndërrese, si drejtor). Qëndronte si rojë. Morën pjesë si grup. Rinia, si pjesa më e gjallë e shoqërisë. Iu drejtova si shok. I foli si mik. E përdori si mashë. I shërbente si mbështetëse. Si më i moçëm, e mori fjalën i pari.
4. Përdoret e përsëritur ose në togje lidhëzore për të bashkuar gjymtyrë fjalish ose fjali të një fare (me kuptiminedhe”). Si njëri, si tjetri. Si nga numri, si nga cilësia. Si për ju, si për ne. Erdhën si mësuesit, si nxënësit. Si ata që erdhën, si ata që shkuan. Si ne, ashtu edhe ata. Skuadër e fortë si nga numri, si nga përgatitja. Vuanin si nga pushtuesit, si nga tradhtarët.
5. Përdoretkrye të një fjalievarur kohore, që tregon se veprimi i shprehur prej saj ka marrë fundparë se ai që shprehet nga fjalia kryesore (me kuptiminpasi, kur”). Si erdhëngjithë, filloi mbledhja. Si pushoi shiu, dolënrrugë. Si e shqyrtuan mirë çështjen, morën një vendimdrejtë.
6. Përdoret për të lidhur fjalivarurashprehin marrëdhënie shkakoreshoqëruara me ngjyrim kohor (me kuptiminmeqë, duke qenë se, me qenë se, kur”). Si s’pa njeri, u largua menjëherë. Si nuk gjeti mbështetje, nuk ngulikëmbë.
7. Përdoret për të lidhur fjali a gjymtyrë fjalie, që sqarojnë a zbërthejnë kuptimin e një fjalie a gjymtyre tjetër ose në një numërim a renditje. S’ka si të jetë e mundur. Kafshët shtëpiake si qeni, macja, lopa etj. Pemëndryshme si mollë, fiq, kumbulla etj. Si më poshtë (më sipër).
8. Përdoretkrye të një fjaliendërmjetme. Si duket, nesër do të jetë kohë e mirë. Si të thuash, e njohim dhe s’e njohim mirë gjendjen. Si do ta shohimposhtë, fryma e epokës së Skënderbeut mbeti e gjallë për shekuj. Si thamëlart, populli ynë është trim, liridashës e punëtor.
9. Përdoretdisa ndërtime me përsëritjefoljes, që kanë kuptim lejor a që tregojnë se për folësin njësoj është; sido që. jetë si të jetë. Ishte si ishte... Thonë si thonë. Bënë si bënë. U tha si u tha, s’ka më rëndësi tani.
10. Përdoretdisa shprehje ndajfoljorekryejnë funksionin e shkallës sipërore. Si jo më mirë. Si s’ka më mirë. Si mos më keq. Si asnjëherë tjetër. Si kurrë ndonjëherë tjetër.
11. Sikur. Si të mos i mjaftonin libratkishte, kërkoi edhe disatjerë.

STËR-

STËR- fjalëform. Parashtesë me të cilën ndërtohen fjalë të prejardhura: a) që tregojnë se diçka bëhet me tepri, ka madhësi a përmasajashtëzakonshme ose është jashtë asajduhet, p.sh.: i stërgjatë, stërholloj, i stërlashtë, stërlodhem, stërmadh, stërmundim, i stërplakur etj.; b) që shënojnë lidhje familjare me largësi përtej tre brezave, p.sh.: stërgjysh, stërnip.

SUPER-

SUPER- fjalëform., libr. Parashtesë me të cilën ndërtohen fjalëshënojnë diçkandodhet mbi diçka tjetër, diçkacilësisë më të lartë, diçka më të fundit, më të fuqishme ose diçka që i kalon caqet e zakonshme, të nevojshme a të lejueshme etj.; mbi; p.sh.: superfuqi, supermodern, superstrukturë etj.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.