FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

BOBÓL/E,~JA_I f. kryes. sh. ~E, ~ET 1. Kokrra misri të ziera e të fryra nga uji, që hahen zakonisht të ngrohta. Bobole me sheqer (me pekmez). Është fryrë si bobole.
2. Kokrra fasuleje, bathe, gruri etj., të paziera mirë dhe të fryra nga uji. Bobole bathësh. Bobole pa lëng. U bënë bobole.
3. Makarona të shkurtra e të fryra, rryla. Hodhi një qese me bobole në ujë të valë.
4. fig. Grua e shkurtër e topolake.

BRÚM/Ë,~I m. 1. Miell gruri i gatuar me ujë e i tharbëtuar, që përdoret si tharm për të zënë bukë. Brumë i thartë. Brumë i ardhur. Brumë i shurdhuar brumë që nuk ka ardhur dhe që nuk vlen si tharm. Kulaç me brumë. Zë me brumë.
2. Miell i njomur, i përzier a i ngjeshur, që gatuhet për bukë, për petë, për makarona etj. Brumë buke. Brumë makaronash. Brumë për petulla. Brumi i biskotave (i pastave). Gatuese brumi. Ngjesh brumin. Vjen brumi. Dita (nata) e brumit (etnogr.) e enjtja, dita kur zihet brumi për të gatuar bukët e dasmës. Kur merr petësin në duar, / Petët për t’i holluar, / Brumi të ngjitet në duar! (folk.). Si të jetë brumi, del edhe buka. (fj. u.). Kush zë brumë, do të gatuajë. (fj. u.). Pa brumë nuk bëhen kuleçtë. (fj. u.). Po gatove shumë brumë, mbeten kuleçtë pa bërë. (fj. u.).
3. sh. ~ËRA, ~ËRAT Ushqim i gatuar kryesisht me miell të njomur e të ngjeshur (bukë, makarona, petë, byrekë etj.). Brumërat të shëndoshin. I pëlqejnë brumërat.
4. Masë e trashë dhe e ngjeshur, që formohet nga përzierja e një lënde të fortë me një lëng; lëndë e squllët. Brumi i qelqit. Brumi i drurit. Brumi i gëlqeres (i çimentos). Brumi i gomës. Brumi i letrës (i kartonit). Brumi i shkrepëseve. Brumi i ullirit. Brumë thjerrëzash.
5. fig. Përmbajtje, formim mendor e shpirtëror, përgatitje shoqërore e morale; lëndë, përbërje; trupi a shëndeti i njeriut. Brumë i vjetër (i ri). Brumë i mirë. I gatuar nga tjetër brumë. Njerëz të një brumi. Vepër me brumë. S’ka brumë (për një shkrimtar të dobët).
6. fig. Lëndë me të cilën është bërë diçka, ajo që përbën diçka. Brumi i gjuhës amtare.
7. fig., shar. Njeri i qullët, që e heq kushdo për hunde. Çfarë brumi që është!
♦ U bë brumë. 1. (diçka). U zbut; u squll. 2. (dikush). Humbi vendosmërinë e qëndresën, nuk guxon të kundërshtojë, i nënshtrohet gjithkujt, mund të bëjnë të tjerët si të duan me të. Brumë i ardhur bised. shumë i shëndoshë; tul e dhjamë; për ta ndarë (për ta çarë) më katërsh; si top me dhjamë. Brumë i një mielli njerëz të njëllojtë, si njëri edhe tjetri, me të njëjtin formim, me të njëjtat mendime, virtyte a vese; buka e një mielli; një bathë e një kokërr; janë të një dore. Sipas brumit tharmin sipas njeriut gjejnë atë që i përshtatet; ashtu si është, ashtu e trajtojnë; sipas kokës (i vënë) festen. *Bukë pa brumë. *Gjumë e brumë keq. Janë të një brumi janë njësoj, nuk kanë dallim nga njëri-tjetri; janë shumë të ngjashëm me njëri-tjetrin, i përshtaten njëri-tjetrit (zakonisht për keq); janë të një sahani keq.; janë pe për një gëzof. I ka ngrënë macja (derri) brumin (dikujt) është shumë i mërzitur, i dëshpëruar e i zymtë, sikur i kanë bërë një të keqe padrejtësisht; sikur i ka ngrënë gomari bukën; sikur i ka vrarë demin. Vuri brumë (dikush) u pasurua, vuri pasuri a kapitale; vuri dhjamë. Zuri brumë (dikush) nisi një punë që të sigurojë një farë pasurie; nisi ta ndreqë gjendjen ekonomike; u mëkëmb; zuri cergë. Zë brumin natën e gatuan ditën (dikush) e nis çdo punë me rregull e me kohë, i del punës përpara. Zë *kuleçë pa brumë (dikush) iron.

DRÓQE,~T f. vet. sh., arb. Makarona shtëpie të prera në copa të shkurtra e të trasha; makarona që nuk janë në trajtë shufre, po në copa me trajta e përmasa të ndryshme.

ÉLBJE mb. 1. Që ngjan me një kokërr elbi. Makarona elbje.
2. Që piqet në një kohë me elbin (për një lloj dardhe). Dardhë elbje.

FIDHÉ,~TË f. kryes. sh. Makarona shumë të holla që përdoren zakonisht për supë. Supë me fidhe.

FISHÉK,~U m. sh. ~Ë, ~ËT 1. Gëzhojë prej metali a prej kartoni e mbushur me barut, me një kapsollë në fund e me një plumb në krye ose me saçma për të qëlluar me armë zjarri të lehta. Fishek pushke (mitralozi, çifteje, revolveri). Krehër (ballë) fishekësh. Heq fishekun. Fishek luftarak (mësimor). Foleja e fishekut. Gjerdani (kollani) i fishekëve.
2. Copë letre, e mbështjellë në trajtë koni me kokë poshtë, që përdoret për të futur në të pemë të vogla, kikirikë etj.; kaush. Një fishek me gështenja të pjekura.
3. Emërtim i përgjithshëm për sende e pjesë sendesh që kanë trajtën e gëzhojës a të një gypi të hollë e të gjatë. Fisheku i cigares. Një fishek makarona.
4. Organi seksual i mashkullit.
5. Bishtaja e fasules. Hoqi mënjanë fishekët e fasules.
6. Thithat e gjinjve të bagëtive. Lopa i kishte fishekët, të mbushur plot qumësht.
♦ Fishek pa barut njeri pa vlerë ose i parrezikshëm; frikacak; fishek i lagur. Fisheku i fundit i vetmi mjet a e vetmja mënyrë që i ka mbetur dikujt dhe që ka mundësi ta përdorë për të arritur diçka, mundësia e vetme dhe e fundit; guri i fundit. Fishekë në gjerdan njerëz të lidhur e të rreshtuar për një çështje të përbashkët; njerëz të bashkuar fort si në një radhë të ngjeshur; si gishtat e dorës; gjerdan fishekësh. Fishek hyri e fishek doli (dikush) keq. shih hyri shul e doli lloz (shkoi shul e erdhi lloz) (dikush) tall. Fishek i lagur njeri që nuk ka guxim e nuk vepron, që vetëm kanoset, por nuk bën dëm; njeri i parrezikshëm; fishek pa barut. Fishek që s’shkrep. 1. Njeri që s’të ndihmon dot, që s’ka aftësi a mundësi të të mbarojë një punë; njeri prej të cilit s’ke dobi. 2. Njeri frikacak që s’të bën dot gjë; njeri që s’guxon të flasë a të veprojë; fishek pa barut; fishek i lagur. *Gjerdan fishekësh. Është fishek (dikush) bised. 1. S’ka asnjë lek në xhep; s’ka fare para; mbeti fishek; është (ka mbetur) pa një dysh (në xhep); mbeti teneqe. 2. Është i papërgatitur për diçka (në mësim a në provim), nuk di gjë fare; është tapë (tapë topi) tall. Si fishekët në qese shumë ngushtë. Kam edhe një fishek më ka mbetur edhe një mundësi. Mbeta (jam) fishek bised. 1. Mbeta pa një lek në xhep; s’kam fare para; mbeta pa gjë; mbeta teneqe. 2. Mbeta pa njeri, mbeta fillikat, vetëm fare, pa fëmijë e pa farefis; mbeta kalli; mbeta qyqe (në ligjërimin e grave); mbeta kërcure (në ligjërimin e grave). Nuk i ndez *fisheku (dikujt) nuk i ecën, nuk ia arrin qëllimit; nuk i shkon fjala a përpjekja për diçka. E nxjerr fishek dikë. E nxjerr me gisht në gojë. Qes fishekët e mi bëj sa kam unë në dorë. I zbrazi (tërë) *fishekët (dikush) i përdori të gjitha arsyetimet e të gjitha mundësitë, s’la gjë pa bërë; i tha të tëra, i harxhoi të gjitha fjalët qortuese e sharëse, s’la gjë pa thënë.

GLUTÍN/Ë,~A f. Proteinë që gjendet te drithërat; gluten. Drithërat që nuk kanë glutinë. Makarona pa glutinë.

JÚNXHE,~T vet. sh. Petë, makarona të bëra në shtëpi; tumacë.

KRITHARÁQ,~I [KLITHARÁQ,~I] m. kryes. sh. ~E, ~ET gjell. Lloj dromcash a makaronash në trajtë kokrrash orizi; makarona elbje. Pulë (gjellë) me kritharaqe.

KULLÓR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Enë e posaçme me vrima të vogla për të kulluar lëngje të ndryshme; kulluese. Kullore për makarona.
✱Sin.: kulluese, kullesë, kullojsë.

LAZÁNJ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Makarona në trajtë petash të mëdha katrore; gjellë e përgatitur me këto peta, mish të grirë, salcë etj. dhe që piqet në furrë.

MAKARÓNA,~T f. vet. sh. 1. Prodhim ushqimor prej brumi të tharë në forma dhe madhësi të ndryshme (në trajtë gypash të hollë, rripash të ngushtë, tubash të shkurtër, yjesh etj.). Makarona me miell integral. Fabrikë makaronash. Makarona artizanale.
2. Gatesë e përgatitur me këtë lloj prodhimi ushqimor. Makarona të gjata (të holla, elbje, rryla). Gatuaj makarona me salcë (me kima, me gjalpë, me djathë, me mish). Porosit një pjatë makarona. Ha një supë me makarona. Kulloj makaronat.

NDRÓPKA,~T f. vet. sh. Makarona kokërrvogla që bëhen si zahire për dimër.

PAPËRVËLÚAR (i, e) mb. Që nuk është i përvëluar; që nuk është përvëluar; kund. i përvëluar. Bukë e papërvëluar. Bakllava e papërvëluar. Makarona të papërvëluara.

PASTÍÇO,~JA f. sh. ~, ~T gjell. Gjellë që përgatitet me makarona, me vezë, me qumësht e me djathë a me mish të grirë dhe që piqet në furrë.

RRYL,~I m. sh. ~A, ~AT 1. anat. Gabzherr, skërfyell. Rryli i fytit. I zuri rrylin.
2. vet. sh. Damarët e fytit. I dolën rrylat. E kapi për rrylash.
3. Grykë; lëfyt. Rryli i enës.
4. vet. sh. Makarona të vogla si guaska kërmilli, bobole. Gatuaj rryla.
5. Kalli misri i madh, i mbushur plot me kokrra. Rrylat e misrit. Zgjodhi rrylat më të mirë.
6. fig. Njeri me trup të gjatë e të madh, por zakonisht pak i trashë nga mendja. Rryl është nga mendja.
✱Sin.: gjataman, trashaman.
♦ Më doli rryli i fytit u çora duke thirrur a duke bërtitur ose duke folur me zë të lartë e gjatë.

SALSÍÇ/E,~JA f. sh. ~E, ~ET gjell. Zorrë të holla të ndara në copa të shkurtra, të mbushura me mish të grirë e me erëza, që hahen të skuqura ose të ziera. Salsiçe e pjekur. Gatuaj makarona me salsiçe. Salsiçe tradicionale.

SEMOLÍN/Ë,~A f. Miell i bluar trashë nga pjesa e mesme dhe e pastruar e grurit të fortë që përdoret veçanërisht për makarona. Hallvë me semolinë. Vlerat e semolinës për shëndetin e diabetikëve. Semolinën mund ta përfshini në gatimin e bukës, picës, biskotave dhe makaronave.

SHÁRR/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Vegël me një teh ose disk çeliku të dhëmbëzuar, që përdoret për prerjen e drurit, metalit ose materialeve të tjera të forta e që vihet në punë me forcën e krahut ose me energji elektrike; presa e kësaj vegle; zhake. Sharrë krasitëse. Tehu i sharrës. Dhëmbët e sharrës. Sharra që pret, shkëlqen edhe vetë (fj. u.) ai që mëson e ndihmon të tjerët, mëson e përfiton edhe vetë prej tyre.
2. Makinë për prerje që përdor një teh të dhëmbëzuar. Sharrë profesionale. Sharrë mekanike (elektrike). Sharrë prerëse. Sharrë dore (krahu). Sharrë vertikale. Sharrë disk. Sharrë me teh rrethor. Sharrë druri (hekuri). Sharrë mermeri. Tallash sharre. Dru i prerë me sharrë. Ky dru e do një sharrë.
3. Repart në pyll ose afër pyjeve, i pajisur me vegla të tilla, ku nxirren dërrasa, trarë etj. nga trungjet; stabiliment. Është hapur një sharrë e re. Sharrat e Pukës. Stacioni i sharrave. Punon në kompleksin e sharrave.
4. Vargmale me maja të thepisura që duken dhëmbë-dhëmbë; tokë e gërryer shkallë-shkallë nga rrëketë; vend me shkrepa e me gurë; grill. Alpinistët kishin nisur t’i ngjiteshin asaj sharre. I doli sharra tokës. As mushka nuk i kapërcente ato sharra.
5. gjeogr., det. Shkëmb a varg shkëmbinjsh të thepisur, që gjenden brenda në det dhe janë të rrezikshëm për anijet. Anija hasi në sharrë. Kapiteni u druhej sharrave në atë zonë.
6. anat. Shtylla kurrizore, peshku i kurrizit; kurrizi (zakonisht për kafshët e trasha). Qe me sharrë të bardhë. Kishte dëmtuar sharrën e kurrizit.
7. Koçan misri i përcëlluar në zjarr, që përdoret për të shkoqur misra. Sharrë për misër. E shkoqi misrin me sharrë.
8. Tokë gurishte që nuk prodhon (kodër, bregore a shpat mali); sharrishtë, bokërimë. Nuk mund të mbillte sharrën. Doli në sharrë.
9. mjek., veter. Sharrëza; sëmundja e tokës; epilepsi. I ra sharra. I rëntë sharra! (mallk.)
10. Një grup njerëzish sipas një tipari të përbashkët, të një niveli në shkollë, dije etj. Jemi të gjithë të një sharre.
11. Lartësi trupore, një gjatësi trupore. Djemtë kishin një sharrë. Ishte rritur gati një sharrë.
12. si mb. Që është dhëmbë-dhëmbë, shumë i mprehtë. Dhëmbë sharrë.
13. si mb. Që është bërë dhëmbë-dhëmbë e nuk pret. Teh si sharrë.
14. si mb. Që është me dhëmbëza, si sharrë; i valëzuar, i dredhur. Makarona sharrë.
15. si mb. Që është shkallë-shkallë e me thepa (për një vend); i valëzuar, i dredhur; shumë i mprehtë. Ishte truall sharrë.
16. bot. Pjesë e dytë e emërtimit të pathjeshtë për ndonjë bimë. Lule sharrë (lat. Epiphyllum) lloj kaktusi me gjethe të gjata, të tulta e me dhëmbëza anash, që çel lule të mëdha të bardha, ngjyrë trëndafili ose të kuqe dhe që mbillet për zbukurim; gjuhë vjehrre.
✱Sin.: zhake, koftër, limë, sharrishtë, grill, grillishtë, gurishtë, rreshpe, rripovinë, sharrëz, i dhëmbëzuar, i valëzuar, i mprehtë.
♦ Del si *lisi para sharrës (para sëpatës, para farkës) (dikush). I ha sharra (dikujt) i shkojnë mirë punët, nuk ka pengesa e vështirësi, i ecën çdo gjë mbarë. Janë të një sharre shih i ka prerë një sharrë. S’e kap as sharra e as lima (dikë) është shumë i varfër, është krejt i këputur; s’ke ç’i kërkon a ç’i merr, as gjënë më të vogël. I ngeci sharra në gdhe (dikujt) shih i ngeci sharra në gozhdë (dikujt). I ngeci sharra në gozhdë (dikujt) ndeshi në një pengesë të pakapërcyeshme e nuk shkon dot më tej për të bërë diçka, ngeci në vend papritmas; i ra sëpata në gur; i mbeti (i ngeci) kocka në fyt; i ngeci veza kryq; i mbeti luga në pilaf (iron.). I ka prerë një sharrë janë të tërë njësoj, ngjajnë si dy pika uji nga pamja, nga aftësitë, nga sjellja etj. I zuri sharra gdhenë (dikujt) shih i zuri sharra në gozhdë (dikujt). I zuri sharra në gozhdë (dikujt) i doli përpara një vështirësi e pakapërcyeshme dhe e paparashikuar; u ndal nga një pengesë, ngeci; i ngeci sharra në gozhdë; i ra sëpata në gur. Më ka zënë sharra *ndryshk.

SHTÍE vep., SHTÍVA, SHTËNË kal. 1. Hedh në një enë një lëng ose një lëndë tjetër, që është zakonisht si pluhur a në trajtë kokrrizash; i shtoj diçkaje një lëng a një lëndë tjetër; fut, hedh. Shtie ujë (verë, raki, qumësht, çaj) në gotë. I shtiu ujë verës. I shtie vaj (uthull) sallatës. I shtie kripë gjellës. I shtie sheqer qumështit. Nuk i shtie piper. I shtie edhe një gotë. Shtie grurin në thasë (në hambar). Shtie ullinjtë në kosh. Shtie rrushin në voza. I shtie dy filxhanë oriz supës. U shtie pleh luleve. Shtie duhan në çibuk. Gëlqeres i shtiem ujë (rërë).
2. I jap dikujt për të ngrënë, i hedh ushqim. U shtie fëmijëve të hanë. Shtjerna supën (gjellën). U shtie tagji kuajve. I shtie bar gomarit. U shtie pulave. Shtjeru qeve!
3. Hedh, fut a vë diçka brenda në një vend të mbyllur ose të rrethuar, në një enë, brenda diçkaje etj.; fut dikë a diçka në një vend; e përfshij brenda diçkaje, e vë a e shtoj diku; kund. nxjerr; vet. v. III e lejon të kalojë diçka, e lë të hyjë. Shtie bukët (tavat, byrekët) në furrë. Shtie plaçkat (rrobat, enët) në dollap. Shtie librat në çantë. Shtie shaminë (duart) në xhep. Shtie krahun në mëngë. I shtie dru sobës. Shtie patatet në dhe. E shtinë në burg. E shtinë në dhe e varrosën. E shtifsha në dhe! (mallk.) Mikun e shtien në odën e mirë. E shtinë në listë. Shtjere brenda! Shtie këmbët në yzengji. Çatia na shtie shi çatia pikon. Na shtie tym oxhaku.
4. Vë për të zier (për ushqimet që janë kokrra a kokrriza, për makaronat etj.). Sot kemi shtënë fasule (thjerrëza). Do të shtie ca makarona (ca petë).
5. Kaloj diçka nëpër diçka tjetër, shkoj, fut, vë. Shtie perin në gjilpërë. Shtie duhanin në varg. I shtie shulin derës. I kishte shtënë krahun. I shtiu stërkëmbësin dikujt. Kush ka nge, shtie rruaza në pe. (fj. u.).
6. Lëviz dorën a një gjë tjetër drejt diçkaje, e shpie në një drejtim për të rrokur diçka, e çoj me vrull. Shtiu dorën në kobure. I shtiu thonjtë në fyt.
7. Vë diçka mënjanë për ta ruajtur për një kohë tjetër, përgatit e ruaj për dimër, vë zahire; grumbulloj a mbledh diçka; fut. Shtie drutë e dimrit. Shtie bukën e re. Shtiu zahire. Shtie ushqim për bagëtinë. Shtie lekë në arkën e kursimit. Shtimë të gjithë nga dhjetë lekë. Kishte shtënë shumë gjë e mall. Ka shtënë shtatëqind ditë-punë sivjet.
8. E fut dikë në punë, në shkollë etj., e vë të punojë, të mësojë etj. Shtie djalin në shkollë. I shtinin djemtë në zanat. E shtinë në punë (në fabrikë). E shtinë si ndërtues.
9. Fut, vë; hedh (edhe fig.). E shtie në punë diçka e përdor për diçka. E shtie në qarkullim një mall (një libër, një fjalë të re). E shtie në harresë e lë në harresë, e harroj. 10. I shtoj diçkaje një pjesë duke e qepur, duke e mbërthyer a duke e ngjitur. I shtie çarçafin jorganit. U shtie gjysma këpucëve. I shtiu një arnë.
11. edhe fig. E bëj dikë që të ndiejë diçka, i fut diçka në shpirt, e shpie në një gjendje shpirtërore të caktuar (zakonisht jo të mirë); fut, kall (edhe në një varg njësish frazeologjike). I shtiu frikën (tmerrin, lemerinë, datën). Më shtiu krupën (të keqtë). I shtiu ethet. Na shtiu të zezat. I shtiu zilinë. I shtiu besim në shpirt. U shtiu (u hodhi) shpirt u dha guxim. E shtiu në merak (në bela). E shtiu në mendime. E shtiu në ngasje e tundoi. Ka shtënë dashuri ka rënë në dashuri. Më shtinë të besoj se... Mos i shtjer hidhërim vetes! mos u hidhëro!
12. Vë një njeri të bëjë diçka për mua, fut, kall; i ngarkoj a i besoj dikujt një punë. Shtinin dorëzënë. Shtinë ndërmjetës. Shtinë pleqtë. Shtiu dikë për ta vrarë. Shtinë ustallarët për të bërë shtëpinë.
13. kryes. jokal. Gjuaj me gurë, me shkop etj.; qëlloj me shkelm, me pëllëmbë etj.; qëlloj me armë, i bie me pushkë. Shtiu me gur (me shkop). Shtinte me shkelma (me pëllëmbë, me grushte). Ajo mushkë shtie (shkelma). Shtie me pushkë (me revole, me çifte, me mitraloz, me mortajë, me top). Shtinin me shigjeta. Shtinin pa pushim. Shtiu nga larg (nga afër). Shtie në erë. Kjo pushkë shtie mirë. Di të shtiesh? Mos shtini! Pse i shtie ?
14. jokal., vet. v. III Bie diku, godet, gjuan, qëllon (për rrufenë). Rrufeja shtie në pyje. Shtiu afër.
15. I drejtoj diku (për sytë). Shtinte sytë në të katër anët. Mos i shtjer sytë andej.
16. Ia ngarkoj dikujt, ia bëj përsipër, ia hedh (fajin etj.). Ia shtinë fajin atij.
17. edhe jokal., vet. v. III Pjell para kohe, dështon. Shtiu lopa. Shtinë dhentë (dhitë). Shtiu pela një mëz.
18. Hedh poshtë, rrëzoj përtokë; vras; vet. v. III nuk i mban kokrrat; i rrëzon gjethet (për pemët e drurët). Kjo mushkë të shtie. Breshri e shtiu fare grurin. E ka shtënë era. I shtiu fiku (molla) kokrrat. I shtiu përdhe. Shpardhi i shtie gjethet në vjeshtën e dytë.
19. vet. v. III Lëshon a nxjerr diçka nga vetja. Mani ka shtënë degë të reja. Me shi shtie rrënjë duhani.
20. krahin., jokal., vet. v. III Roit, luzmon, lëshon. Shtinë bletët.
21. Shkrif a shprish lesh. Shtie lesh. Shtie dyshekët (jastëkët).
22. Përdor fallin për të gjetur diçka (sipas besimeve të kota); përdor shortin a lotarinë për të vendosur ose për të fituar diçka. Shtinin fall. Shtinë short (shkurtën). Shtien çift a tek. Shtinte (në) lotari (me letra).
23. bised., jokal., kryes. v. III Ngjan, shëmbëllen, anon, merr. Djali shtie nga e ëma. Këto vende këtej nuk shtien me vendet tona.
24. Përdoret së bashku me emra, zakonisht prejfoljorë e të paraprirë nga një parafjalë, dhe formon me ta togfjalësha me kuptimin e foljeve që kanë lidhje fjalëformuese me këta emra (edhe në një varg njësish frazeologjike). E shtiu nën kontroll e kontrollon, e zotëron. E shtie në be e vë të betohet, e detyroj të bëjë be, e përbej.
♦E shtie në *amë. Ç’i shtie *bar! (dikujt) përb. Më shtiu *barkun (dikush a diçka) keq. Shtie me *bathë (dikush) tall. E shtie (e fut) në *bigë (dikë). Shtira (më ranë, m’u këputën) *brinjët. Të shtie (të kall, të jep) *datën (dikush a diçka). E shtiu (e vuri) në *dorë (dikëa diçka). I shtiu dridhmën (dikujt). I shtiu (i futi) të dridhurat (dikujt). I shtiu (i futi) *ethet (dikujt). Shtie (hedh) *fall (dikush). E shtiu (e futi) në *grackë (dikë). E shtiu (e vuri) në *gropë (dikë). Shtie *keq (dikush). Më shtiu (më shpiku) *të keqtë (dikush). Më shtiu *këmbët (dikush). E shtiu (e futi) në *kllapë (dikë). Më shtie (më ngjall, më kall) *krupën (dikush a diçka) përb. E shtiu (e futi) në *kurth (dikë). E shtiu (e futi) në *lak (dikë). E shtie (e çon) *marrja (diku) mospërf. Ia shtie (ia fut) në *mend (diçka). Ia shtie (ia fut) në *mendje (diçka). I shtiu (i futi) *mizat (dikujt). S’e shtie (s’e vë, s’e zë, s’e fut) në *numër (dikë). I shtie *pishat (dikujt). Më shtiu *pleshtat (dikush). E shtiu (e futi) në *rreth (dikë). E shtiu në *rrjetë (dikë). Nuk ia shtie (nuk ia hedh) *sytë (dikujt a diçkaje). Shtie *tek a çift. E shtiu (e futi) në *thes (dikë) keq. E shtiu (e vuri) në *varr (dikë). E shtiu (e futi) në *vathë (dikë). Më shtiu (më futi) *veremin (dikush a diçka) vjet. Ia shtiu (ia futi) në *vesh (dikujt). I shtiu (i futi) *xixat (dikujt). I shtiu (i futi) *zekthin (dikujt).