Fjalori

Rezultate në përkufizime për “latin”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

ALFABET

ALFABÉT,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Tërësia e shkronjave të një gjuhe, të radhitura sipas një rendi të caktuar. Alfabeti i gjuhës shqipe. Alfabeti latin (grek). Shkronjat e alfabetit. Rendi sipas alfabetit.
2. Emërtim i përgjithshëm për sistemin e shenjave shkrimore. Alfabeti telegrafik (mors) sistemi i shenjave me pika e vija, që përdoren në telegrafi për të dhënë shkronjat. Alfabeti braj alfabeti për të verbërit.

DIGRAM

DIGRÁM,~I m. sh. ~E, ~ET gjuh. Çift njësish të ngjitura në një varg shenjash, të cilat zakonisht janë shkronja, rrokje ose fjalë; dyshkronjësh; dyrrokësh; dyfjalësh; bigram. Është i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame.

IKS

IKS,~I m. sh. ~E, ~ET 1. mat. Emërtim i shkronjës x të alfabetit latin, e cila përdoret si shenjë e një madhësie të panjohur ose e një madhësie të ndryshueshme në varësi nga një tjetër. Iksi dhe ipsiloni.
2. fiz. Shkronja x si simbol i një lloji rrezesh a grimcash. Rrezet iks. Kostum kundër rrezeve x.
3. libr. Përdoret, zakonisht para emrave, për të treguar në mënyrë të papërcaktuar dhe të përgjithësuar një njeri, një send, një vend etj., kur ai është i panjohur ose kur s’është nevoja a nuk dëshirojmë t’ia zëmë emrin në gojë; akëcili, aksh. Iks njeri. Iks vepër (roman, pjesë). Në iks fshat (qytet, vend). Në iks klasë (shkollë, sipërmarrje).

JOLATIN

JOLATÍN,~E mb. Që nuk është latin; kund. latin.

LADINO

LADÍNO,~JA f. vet. nj. Gjuhë me bazë nga spanjishtja mesjetare, e folur kryesisht nga hebrenjtë sefardë, me ndikime nga hebraishtja, arabishtja, turqishtja, greqishtja e gjuhë të tjera të rajoneve ku u shpërngulën pas dëbimit nga Spanja më 1492, e njohur ndryshe si judeo-spanjishtja, shkruhet me alfabet hebraik ose latin. Alfabeti i Ladinos. Letërsi e shkruar në ladino. Ladinoja është përdorur gjerësisht për letërsi, këngë popullore dhe dokumente juridike në komunitetet sefarde.

LATIN

LATÍN,~E mb. 1. Që lidhet me romakët, me gjuhën e me kulturën e tyre, i romakëve; që është karakteristike për romakët ose që është krijuar prej tyre. Gjuha latine. Alfabeti latin. Fjalë latine.
2. Që e ka prejardhjen nga romakët; që ka qenë i populluar së pari prej tyre; që ka dalë nga asimilimi i popullsisë vendëse prej romakëve ose prej pasardhësve të tyre a prej popujve të romanizuar. Bota latine. Popullsi latine. Vendet latine. Amerika Latine.

LATINIST

LATINÍST,~I m. sh. ~Ë, ~ËT Njohës dhe studiues i gjuhës, letërsisë dhe qytetërimit latin; ekspert i latinishtes. Mua si latinist më lejohet të them një shprehje të tillë.

LATINISTE

LATINÍST/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Njohëse dhe studiuese e gjuhës, letërsisë dhe qytetërimit latin; eksperte e latinishtes. Latinistja e institutit.

LATINITET

LATINITÉT,~I m. Karakter latin, prejardhje latine, karakteristikë e trashëgimisë kulturore dhe gjuhësore të periudhës romake.

LATINIZOJ

LATINIZ/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal., libr. 1. E bëj më të latinizuar, i jap ngjyrim latin, përdor fjalë e shprehje latine.
2. gjuh. E bëj një gjuhë të afërt me latinishten, përmes një procesi të gjatë huazimesh e përshtatjesh gramatikore.

LATINIZUAR

LATINIZÚAR (i, e) mb. Që është latinizuar, që ka karakter latin, që i është nënshtruar ndikimit latin. Mendimi i tij më duket i latinizuar.

MAMBO

MÁMBO,~JA f. Kërcim amerikano-latin që për nga ritmi i ngjan rumbës. Ata kërcyen një mambo.

TASTIERË

TASTIÉR/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. muz. Tërësia e tasteve të një vegle muzikore (pianos, fizarmonikës etj.); pjesa me tastet e disa veglave muzikore mbi të cilat mëshohet ritmikisht me gishtërinj për të nxjerrë tinguj. Tastiera e pianos (e fizarmonikës). Tastierë fildishi (abanozi). Mbylli tastierën e pianos.
2. tek. Tërësia e tasteve në një makinë shkrimi a tipografike; tërësia e tasteve të një aparati, të një pajisjeje elektronike etj. Tastiera e linotipit. Radio me tastierë. Tastiera e makinës së shkrimit. Tastiera e kompjuterit. Tastierë me alfabet latin. Tastierë me prekje (e një telefoni, e një tablete).

TAUTONIM

TAUTONÍM,~I m. sh. ~E, ~ET gjuh. Binom i formuar nga përsëritja e një emri të gjinisë për të përcaktuar llojin; emër shkencor i një lloji, tek i cili të dyja (të tria) pjesët e emërtimit latin janë të njëjta (p.sh.: Rattus rattus, Oriolus oriolus, Bison bison bison.)

TEJSHKRONJËZOJ

TEJSHKRONJËZ/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. Shkruaj me alfabetin e një gjuhe një tekst të shkruar në një alfabet tjetër (p.sh. emrat me alfabet cirilik mund të shkruhen siç shqiptohen në alfabetin latin); tejshkruaj shkronjë për shkronjë në një alfabet tjetër; transliteroj, transkriptoj.
✱Sin.: transliteroj, transkriptoj, tejshkruaj.

TEJSHKRONJËZUAR

TEJSHKRONJËZÚAR (i, e) mb. Që është shkruar a kthyer nga një alfabet në një tjetër; i tejshkruar shkronjë për shkronjë në një alfabet tjetër; i transliteruar, i transkriptuar. Emra sllavë (kinezë, grekë) të tejshkronjëzuar në alfabetin latin.
✱Sin.: i transliteruar, i transkriptuar, i tejshkruar.

TURQISHTE

TURQÍSHT/E,~JA f. Gjuhë e familjes turanike që flitet kryesisht në Turqi, gjuha turke. Turqishtja shkruhet me alfabetin latin.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.


© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 — Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.

www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë