FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

BÓB/ËL,~LA f. sh. ~LA, ~LAT 1. zool. (lat. Helix pomatia) Lloj kërmilli që del në pranverë, zakonisht pas shiut. Bobël deti. Bobël uji. Guaskë boble. Dolën boblat. Ecën si bobla. Breshka shan boblën e kungulli tall bucelën. (fj. u.).
2. muz. Vegël frymore prej briri të gjedhit ose prej një guaske të madhe të detit, që përdoret zakonisht për të dhënë një sinjal. Bobël briri. Zëri i boblës. Bariu i bie boblës. Binte bobla fshat më fshat.
3. Pemël. Djali im i vogël-o, / Sa një koqe bobël-o. (folk.).
4. Gështenjë e paqëruar.
5. Fijëz leshi e ngjeshur si topth, që bëhet gjatë tjerrjes; kokël, kokrrizë. Lesh me bobla.
♦ Bobla pas shiut mospërf. shih kërmij pas shiut mospërf.

BÓÇ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Burbuqe. Boçat e kumbullës. Boçe trëndafili. Çel boçe.
2. Fryti i disa bimëve (si pambuku, pisha etj.) në trajtë të rrumbullakët ose konike dhe me lëvore të fortë; bloçkë, boçël, rupizgë. Boçë pambuku. Boçë pishe (bredhi). Boça me fara. Boça të reja. Boçat e pjekura. Krimbi i boçës. Lidh (çel) boça. Pëlcasin boçat.
3. Lëvozhga e tultë që mbështjell frytin e disa bimëve (si arra, gështenja etj.); shark. Boça e gështenjës (e arrës). Qëroj boçat. Nxjerr kokrrën nga boça. Boça e kresë (anat.) kupa e kresë; rrabotë. I ra në boçë të kresë.
4. Send i rrumbullakët dhe i madh sa grushti, topth; qeskë e vogël dhe e rrumbullakët. Boçë dëbore. Boçë kandari. Boçat e syve.
5. Koçan misri, misërishte. Boçë kallamboqi. Ndez zjarrin me boça.
6. Masur i drunjtë, ku mbështjellim fillin e leshit të dredhur për të bërë spikun. Mbledh në boçe.
7. E verdha e vezës; vezë syze (për vezët e fërguara, kur e verdha mbetet e paprishur). E fërgoj vezën boçë.
8. Lule a zbukurim tjetër, që qëndiset në shami, në çorape, në bluzë etj. Shami me boça. End boça.
9. anat. Boçërr. Boça e fytit. Ia ngjiti thonjtë në boçë.
✱Sin.: burbuqe, gonxhe, bumbeskë, sumbull, shark, çaçanik, kablesh, guaskë, guall, gishtje, breshnizë, bramsh, topth, kokël, kokërr, tokël, koqe, bloçkë, misërishte, bokël, kacarrum, shushallë, shkokël, bërçuk, brolle, rrumb, masur, sovajkë, rodhan, fytëz, gurgur, mbështjellës, fikth, komb, boçërr, kikëz, gabzherr, guxhumar.
♦ E bëri *drithë e boça (dikush) keq. Bën *gardh me boça (dikush) tall. E ka syrin boçë (dikush) krahin. s’i trembet syri për shpenzimet që mund të ketë, nuk pyet.

BRAMSH,~I m. sh. ~A, ~AT 1. Lëmsh i vogël; topth, kokël, breshnizë. Bramsha sheqeri.
2. Fik i fryrë, por i papjekur mirë, muf. Kishin rënë përtokë gjithë bramshat.
3. Pjepër i vogël i pabërë; kombisht, kakaviç, bërbjek. Turshi bramshash.
4. fig. Fëmijë i vogël i parritur ende, camërdhok.
✱Sin.: camërdhok, vocërrak, vogëlush, picirruk, picërrak, rrëcok, rroç.

BREG,~U m. sh. BRÍGJE, BRÍGJET 1. Pjesë a rrip toke që kufizon në anë një rrjedhë uji, një det, një liqen etj., anë toke që ndodhet buzë një sipërfaqeje uji. Bregu i majtë (i djathtë). Breg shkëmbor (ranor). Breg i përthyer. Breg i rrëpirët. Breg më breg. Bregu i lumit (i liqenit, i detit). Brigjet e Adriatikut. Rri (dal) në breg. Shëtit gjatë bregut.
2. Vend i ngritur, kodër e vogël, kodrinë, bregore, bregale; grumbull a pirg dheu buzë një grope, një hendeku etj. Breg i lartë (i vogël). Fshat rrëzë bregut. Fushë me brigje. Në majë të bregut. Ngjitem në breg. Po s’u shemb një breg, s’mbushet një hendek. (fj. u.). Kur të thuash fjalën e keqe, mos u fshih pas bregut. (fj. u.). Kur s’merr vesh, dil në breg të gomerëve. (fj. u.). Llafazani është qyqe bregu nga goja. (fj. u.).
3. Buza e një sendi, caku ku mbaron diçka, anë, skaj; qenari i disa sendeve. Bregu i vatrës. Bregu i pyllit. Bregu i varkës. Bregu i arkës. Bregu i pëlhurës. Bregu i kudhrës.
4. bised. Ushqim i bërë tokël, pjesë ushqimi e ngjeshur si lëmsh, kokërr, tokël, bramsh. Një breg djathë (gjalpë, sheqer).
5. kryes. sh. Vende pranë detit, vende bregdetare. Në brigje të largëta. Në brigjet e jugut.
✱Sin.: kodrinë, bregore, bregalec, bregaluc, bregal, bregajë, bregale, bregaloç, bregël, pirg, sukë, tepe, tumbë, cabok, sop, ledh, topth, bramsh, breshnizë, gogël, kokël, kokërr, tokël, koqe, pupërr, boçë (boçe).
♦ As në *det e as në breg. (I bie) breg pas bregu (dikush) nuk i thotë gjërat hapur e drejtpërdrejt, por e sjell fjalën anës e anës, nuk flet troç, por tërthorazi; (flet) kodra pas bregut. E bëri sheshin breg (dikush) iron. vdiq, mbaroi; u varros; shkoi për të bërë vorba; shkoi për të bërë vegsha; i bëri këmbët baras; vajti me të shumtët. Breg më breg. 1. keq. Lart e poshtë, kudo, ku të mundë; kot më kot, pa një qëllim të caktuar; duke kapur njërin e tjetrin për një hall që ka; hu më hu. 2. Plot, i mbushur rrafsh; buzë më buzë; degë më degë; cip më cip. Dal në breg e kryej një punë të vështirë; shpëtoj nga rreziku, kapërcej një vështirësi; ia arrij qëllimit; ia dola mbanë. I duket bregu *shesh (dikujt). Fshihet pas bregut (dikush) përpiqet të mbulojë veprimet e tij (zakonisht të këqija), mbrohet me arsyetime të kota, e përligj veten me rrethana a shkaqe të dobëta; fshihet pas gishtit. *Gjahu në breg e qëllon në kodër (dikush). E kapërceu bregun (dikush) e kaloi masën e arsyeshme, e teproi për diçka; e kaloi (e kapërceu) kufirin. (Flet) *kodra pas bregut (dikush). E nxjerr në breg (dikë) e shpëtoj nga një rrezik a nga një fatkeqësi e madhe; e nxjerr nga një gjendje e vështirë, i siguroj një gjendje të mirë. Nuk nxjerr gjë në breg (dikush) nuk është i aftë për të kryer një punë, nuk ia del dot në krye një pune; nuk nxjerr gjë në krye.

BRESHNÍZ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Breshër i imët. Breshnizë bore. Bie breshnizë.
2. Shtrat bore. Ngjiti breshniza e mund të rrëshqasësh në ecje.
3. Kokrrizë. Breshnizë gjalpi (mjalti). I kanë dalë ca breshniza në lëkurë.
✱Sin.: breshër, breshërimë, breshërak, kokrrizë, bramsh, topth, kokël, kokërr, tokël, koqe, pupërr, boçë (boçe), breg.

BÚB/ËL,~LA f. sh. ~LA, ~LAT 1. Kokël e vogël nga fijet ose nga pushi i leshit të ngatërruar. Lesh me shumë bubla.
2. Gonxhe. Kishte lëshuar bubla.

►KOKLAVÍT/EM jovep., ~A (u) ~UR 1. vetv., vet. v. III Bëhet kokël, mplekset (floku, peri etj.). U koklavitën litarët (fijet).
2. fig., vetv. Ndërlikem, mpleksem a ngatërrohem keq në një punë, në një çështje etj. U koklavita edhe unë në atë punë.
3. pës. e KOKLAVÍT.
✱Sin.: ndërlikem, mplekset, ngatërrohem.

KOKLAVÍTJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Ngatërrim fijesh; mpleksje flokësh etj.
2. fig. Ngatërresë e madhe; lëmsh; kokël. Ndodhi një koklavitje.
✱Sin.: mpleksje, ndërlikje, ndërlikim, ngatërrim.

KOKLÍM, ~I m. sh. ~E, ~ET Shndërrim në kokël a në disa kokla; kokrrim. Koklimi i brumit.
✱Sin.: kokrrim, kokrrizim.

►KOKL/ÓHET jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR 1. vetv., vet. v. III Bëhet kokël a kokla-kokla; shndërrohet në disa kokla; kokrrohet.
2. pës. e KOKLÓJ.
✱Sin.: kokrrohet, kokrrizohet.

KÓK/ËL,~LA f. sh. ~LA, ~LAT 1. Topth prej dheu a prej balte, prej brumi të ngjeshur etj. Kokla brumi.
2. Bërthama ose fryti në trajtë kokrre i disa pemëve, perimeve etj.; kokërr.
3. Nyjë e lidhur dhe e shtrënguar fort; komb. Fije (litar) me kokla. U bë me kokla.
4. fig. Ngatërresë mjaft e madhe, saqë është e vështirë për t’u zgjidhur; punë e koklavitur; yçkël. Kokël e pazgjidhshme. Na nxori kokla.
5. si ndajf. Si një kokërr e fortë; si nyjë. U bë (u lidh) kokël.
6. si mb. Që është i ngjashëm me një topth, me bërthamën e disa frutave etj. U bë kokël.
✱Sin.: kokërr, komb, nyjë, yçkël.

KOKËRDHÓK,~U m. sh. ~Ë, ~ËT 1. anat. Rruzulli i bardhë dhe i lëvizshëm i syrit; kokrra e syrit. I kishin kërcyer të dy kokërdhokët.
2. si mb. I ngjashëm nga pamja e jashtme me këtë rruzull; i bardhë dhe i rrumbullakët. Gur kokërdhok.
3. si ndajf. Në trajtën e një kokrre a të një lëmshi; si kokël. U mblodh kokërdhok.
4. si ndajf., fig. Me shëndet të plotë; si kokrra e mollës. Është kokërdhok.
✱Sin.: kokël, lëmsh.
♦ Të dalçin kokërdhokët! mallk. vdeksh! Të ha kokërdhokun (e syrit) (dikush). 1. Nuk të lë të qetë sa të mbarojë punën e vet, e arrin qëllimin e vet me çdo mënyrë e me këmbëngulje; të bezdis tepër, nuk të ndahet. 2. S’të fal për diçka, hakmerret deri në fund, të mbyt. Ia nxori kokërdhokët (dikujt) e rrahu keq, e zhdëpi në dru; e bëri për qepë e kripë (dikë); ia bëri kurrizin më të butë se barkun.

KÓMB, ~I_II m. ~E, ~ET 1. Lidhje e fortë fijesh, penjsh etj.; nyjë. Nuk e zgjidh dot kombin.
2. Gdhe. Komb dege lisi.
3. anat. Fikthi i burrave.
4. fig. Pengesë që krijohet në grykë gjatë të folurit ose gjatë ngrënies së një ushqimi, e shoqëruar ndonjëherë edhe me një ndjenjë dhembjeje; kotkë, kokël në grykë. M’u bë një komb (në grykë) nuk mund të flas dot ose të ha.
5. edhe fig. Pikë e vogël uji, vere etj.; një çikë. S’kemi asnjë komb. S’ka mbetur asnjë komb s’ka mbetur as edhe një çikë.
✱Sin.: nyjë, gdhe, fikth, kotkë, çikë.
♦ M’u bë komb (*nyjë) (në grykë) (diçka). Iu lidh gjuha komb (nyjë) (dikujt) nuk mund të flasë dikush, nuk nxjerr dot asnjë fjalë nga goja (nga frika, nga mallëngjimi etj.); iu lidh (iu pre) gjuha.

KÓTK/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Kokërr e vogël.
2. Kokël; nyjë.
3. mjek. Mish ose dhjamë i tepërt që del shpesh si një bullungë e vogël mbi lëkurë; tumor mashkull dhe i parrezikshëm.
4. bot. Gdhe në trungun a në degën e një druri a peme.
✱Sin.: kokël, nyjë, gdhe.

LËMSH,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Një sasi penjsh të mbledhur si top; diçka e rrumbullakët si top a si gogël; rruzull. Lëmsh leshi (pambuku). Dy lëmshe spango. Lëmsh dheu (dëbore). Lëmsh gjalpi top gjalpi. Lëmshi i syrit. vjet. kokërdhoku. Lëmshet e topit. vjet. gjylet e topit. Lëmshet e gjakut. vjet. rruazat e kuqe e të bardha të gjakut. Lëmshet e njeriut. bised. herdhet. E mblodhi turrën lëmsh.
2. astr., gjeogr. Trup qiellor i rrumbullakët, rruzull. Lëmshi tokësor (diellor). Lëmsh i zjarrtë. Lëmshi i Tokës (i Diellit, i Hënës).
3. fig. Diçka që është pleksur në mënyrë të ngatërruar, pleksje, thurje, ndërlikim. Një lëmsh mendimesh (ndjenjash). Lëmsh intrigash (kontradiktash). U bë puna lëmsh u ngatërrua keq, u bë lesh e li.
4. fig. Shtrëngim që ndien njeriu në grykë kur tronditet ose kur hidhërohet shumë, saqë nuk flet dot e nuk përcillet lirisht; komb, nyjë. Kam një lëmsh në fyt. Ndien një lëmsh në grykë.
✱Sin.: top, topth, gogël, lëmak, kokël, xhumbë, boçe, bramsh, palmuç, rruazë, rruzull, pleksje, ndërlikim, shtrëngim, komb, shuk, bungë, nyjë, kruspull, kakrruk, topuz, rrëmujë, çorbë, përshesh, trumë, thes.
♦ Është bërë lëmsh. 1. (dikush) U mblodh (nga frika, nga të ftohtit etj.); u bë një dorë; u bë (një) grusht; u bë shuk; u bë gogël. 2. (diçka) Është ngatërruar keq; është pështjelluar; është bërë rrëmujë; është bërë lëmsh e lesh; është bërë lesh e li; është bërë lesh arapi. U bëfsh lëmsh! mallk. vdeksh!; e pësofsh keq e më keq! M’u bë (një) lëmsh (në grykë) u ngashëreva shumë; ndiej një dëshpërim a mallëngjim të thellë, sa më zihet fryma; m’u mblodh (një) lëmsh (në grykë); m’u bë nyjë (në grykë); m’u bë lak në fyt (në grykë). U bë lëmsh e lesh (diçka) shih është bërë lëmsh₂ (diçka). M’u bë mendja (koka) lëmsh shih m’u bë mendja (koka) dhallë. E bëri lëmsh (diçka) e ngatërroi keq (një punë, një çështje etj.), e pështjelloi; e bëri rrëmujë; e bëri lesh arapi; e bëri lesh e li; e bëri çorbë; s’ia gjen fillin (diçkaje); ia drodhi litarin (dikujt). E bëri lëmsh e lesh (diçka) shih e bëri lëmsh (diçka). E ka lëmsh në thes (dikë) shih e sjell (e luan) në majë të gishtit (majë gishtave) (dikë). Kam një lëmsh në zemër (në gjoks, në kraharor) më mundon a më shqetëson shumë diçka, kam diçka që më bën të vuaj shpirtërisht; kam një ankth; kam një gur në zemër. E kap lëmshin nga *peri (dikush). Nuk ia kap *perin lëmshit (dikush). E la lëmsh në vend (dikë) e vrau, e la të vdekur; e la top në vend; e la thes në vend. Lëmsh me nyje (diçka) shih udhë e përpjetë. I mbajnë *anën e lëmshit (njëri-tjetrit). Mbeti lëmsh në vend (dikush) ra e vdiq menjëherë; ra pa ndjenja; mbeti top (në vend); mbeti thes (në vend). Iu mblodh (iu mbështoll) lëmshi (dikujt) po i afrohet fundi; po i mbaron jeta, është shumë plak; po i vjen vdekja; iu mblodh litari; i ka ditët të numëruara (dikush); i ka vdekur ora; e hëngri çairin (dikush); i ka të paka bukët (dikush); iu mblodh (iu mbështoll) kapistalli tall. M’u mblodh (një) lëmsh (në grykë) më zuri një hidhërim a një ankth e më shtrëngon, më mundon sa më zë frymën; m’u bë (një) lëmsh (në grykë); m’u bë (m’u mblodh) nyjë (në grykë); m’u bë lak në fyt (në grykë). M’u mblodh zemra *lëmsh. U ngatërrua lëmshi shih u ngatërruan fijet. Ngatërron lëmshin (dikush) shih ngatërron fijet (dikush). Sillet si lëmshi në shoshë (dikush) sillet kot, vjen vërdallë pa bërë ndonjë punë të dobishme; sorollatet; sillet si kali në lëmë. E sjell si lëmshi në shoshë (dikë) e sorollat pa i mbaruar punë, e sjell poshtë e lart; e sjell vërdallë; e luan në litar; e luan (e sjell) në majë të gishtit (të gishtave). U shthur lëmshi u prish rregulli e disiplina, s’i mban dot më njerëzit ose nuk e ndal dot tatëpjetën e diçkaje; i iku filli; i iku llaca krahin.

NGATËRRÉS/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Punë a gjendje e vështirë dhe e ndërlikuar; punë e ngatërruar, pështjellim. Ngatërresë e madhe. E futi në një ngatërresë.
2. Pengesë që i del përpara dikujt në një punë, diçka që e ngatërron dhe i prish punën dikujt; telash. I nxorën ngatërresa. I dolën ca ngatërresa.
3. Gabim, kur merret diçka për një tjetër, ngatërrim. Ngatërresë emrash (adresash). Këtu ka një ngatërresë. Ngatërresë e pafajshme (e qëllimshme).
4. Grindje, zënie në mes të dy a më shumë vetave; përçarje, mosmarrëveshje. Fut ngatërresa. Kanë një ngatërresë në mes. Mbolli ngatërresa në të gjithë fshatin.
5. vet. sh. Trazira të brendshme me karakter shoqëror ose politik në një vend. Ngatërresa të rrezikshme (të rënda). Ngatërresa të brendshme.
✱Sin.: pështjellim, pengesë, shqetësim, ngatërri, rrëmujë, kokolëmsh, koklavitje, mbërtheckë, yçkël, kleçkë, xhungël, telash, ndërlikim, çarravi, kokël, bolbë, avaz, rrurëz, torrlë, ngalëz, paçaris, havale, dandalle, ngardhe, gabim, ngatërrim, grindje, zënie, përçarje, mosmarrëveshje, trazirë.

NÝJ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Lak në një litar ose në një fill, i tërhequr fort e i shtrënguar; vendi ku lidhen si xhungë dy skaje të një filli a të një rripi. Nyjë e litarit (e spangos, e perit). Nyjë e kravatës (e fjongos). Lidh nyjë. Bëj nyjë. Zgjidh nyjën.
2. bot. Vendi i fryrë i një dege a kërcelli prej nga shpërthejnë gjethet; pjesë e fryrë e trungut, nga ku dalin degët; gdhe në një dru a dërrasë. Nyja e gjethit. Nyjat e drurit (e pemës). Dërrasë me nyja.
3. anat. Vendi ku lidhen dy kocka njëra me tjetrën, kyç. Nyjat e duarve (e këmbëve). Sëmundjet e nyjave. Më dhëmbin nyjat.
4. anat. Lëmsh i vogël, që formohet nga grumbullimi a ndërthurja e shumë qelizave të një indi; gungë nga fryrja ose ngurtësimi i një ene, i një indi etj. Nyjë nervore. Nyjat limfatike. Duar gjithë nyja. Nyja e fytit fikthi, arra e fytit.
5. bot. Një lloj sëmundje e rrënjëve që karakterizohet nga fryrje dhe që shkaktohet nga disa specie krimbash parazitë.
6. Vendi a pika ku bashkohen e kryqëzohen shumë rrugë. Nyjë rrugore (hekurudhore). Nyjë detare. Nyjë ujore.
7. tek. Pjesë e një mekanizmi ose e një pajisjeje, e përbërë nga disa vegla më të thjeshta të lidhura ndërmjet tyre. Nyjat dhe mekanizmat e traktorit. Prodhimi (montimi) i nyjave. Zbërthimi i nyjës në pjesë. Nyjë elektrike pika ku bashkohen disa përcjellës në një qark elektrik.
8. Tërësi pajisjesh, mekanizmash etj. që lidhen midis tyre, që kryejnë një punë të përbashkët a që prodhojnë diçka për ta përhapur në pika të tjera. Nyjë betoni (llaçi, bitumi). Nyjë hidroteknike.
9. gjuh. Pjesëz që shërben për të treguar nëse një emër ose një fjalë tjetër e barasvlershme me të është në trajtën e shquar apo të pashquar (p.sh. mali, vajza, krahu, mishtë dhe një mal, një vajzë, një krah); pjesëz që vihet përpara një emri ose një fjale tjetër të barasvlershme me të për të formuar trajtën e rasës gjinore (p.sh. pragu i derës, dritaret e shkollës, vepra të dikujt); pjesëz që hyn në ndërtimin e një tipi të pasur mbiemrash të shqipes (i kuq – e kuqe – të kuq; i përditshëm – e përditshme etj.), në ndërtimin e disa përemrave dëftorë, lidhorë, pronorë e të pakufishëm (i tillë – e tillë, të tillë; i cili – e cila – të cilët; i tij – i saj; të gjithë etj.), në ndërtimin e numërorëve rreshtorë (i parë, e dytë etj.) e të disa emrave femërorë e asnjanës (e hënë, e martë..., e bukura, e mira..., të ngrënët, të hyrët etj.), duke u vendosur përpara temës së tyre pa u shkrirë me të. Nyjë e përparme (e prapme). Nyjë shquese (joshquese). Nyjë afrie.
10. fig. Diçka që shërben si lidhje midis dy njerëzve, dy palëve a dy dukurive, lidhje. Nyjë miqësore. Nyjë lidhëse midis dy epokave.
11. fig. Pika themelore e një çështjeje a pune të ndërlikuar, që kërkon zgjidhje; thelbi i diçkaje, pika e përqendrimit. Nyjë e ngatërruar (e ndërlikuar). Nyja e kontradiktave. Nyja e çështjes (e veprimit). Nyjë që duhet zgjidhur.
12. let. Ngjarja e parë që shënon fillimin e vargut të ngjarjeve kryesore të subjektit në një vepër letrare. Nyja e një romani. Nyja e parë e dramës.
13. vjet., drejt. Neni. Nyjat e kodit.
14. det. Njësi matjeje e shpejtësisë për anijet, e barabartë me 1852 metra në orë. Anija bënte 13 nyja në orë. Ka shpejtësinë 20 nyja.
✱Sin.: nyell, komb, lëmsh, shtrëngesë, shtrëngim, bungë, gllomkë, nyjëzim, lak, araqe, verigë, vjegë, lidhje, lidhmë, thelb, themelore, gdhe, gungë, xhungë, kokël, rozë, noçkë, pisk, kyç, sy, kryqëzim, nen.
♦ M’u bë nyjë (komb) në grykë (diçka) m’u zu fryma nga një ndjenjë e fortë, nga ngashërimi, nga hidhërimi etj.; u shqetësova a u mallëngjeva shumë, sa më duket sikur më është zënë fryma; m’u bë (një) lëmsh (në grykë); m’u bë drokth (në grykë); m’u bë xhumbë (në grykë); m’u bë lak në fyt (në grykë). *Dërrasë me nyjë (me gdhe) keq. *Lëmsh me nyja (diçka). E lidh paranë nyjë (dikush) e kursen shumë paranë; është shumë dorështrënguar; e mbledh dorën grusht. Iu lidh gjuha nyjë (*komb) (dikujt). M’u lidh nyjë (jeta) m’u bë jeta e rëndë dhe e padurueshme nga ndonjë fatkeqësi që më ka ngjarë a nga ndonjë vështirësi që nuk e kapërcej dot. Nyjë gordiane libr. çështje e ngatërruar dhe e vështirë për t’u zgjidhur.

PORSAMBÝLLUR (i, e) mb. Që porsa është mbyllur, që është mbyllur pak kohë më parë. Plagë e porsambyllur. Ktheu kokël vrikshëm nga dera e porsambyllur.
✱Sin.: i posambyllur, i sapombyllur.

SHKOKËLÍM,~I m. zakon. nj. 1. Veprimi kur shkokëloj misrin ose kur shkokëlohet; shkoqje. Makinë për shkokëlimin e misrit. Shkokëlimi i misrit.
2. Veprimi kur zgjidh një kokël. Shkokëlimi i plisave. Shkokëlimi i perit.
3. fig. Sqarimi i një çështjeje; shkoklavitje, çngatërrim; zbërthim në pjesët përbërëse më të vogla. Shkokëlimi i motiveve.
4. fig. Gajasje. Shkokëlim fëminor.
✱Sin.: shkoqje, thërrmim, zgjidhje, shkoklavitje, çngatërrim.

►SHKOKËL/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv., vet. v. III Bëhet kokrra-kokrra, shkoqet vetiu. Shkokëlohet gruri. Ky rrush shkokëlohet kur piqet.
2. vetv., vet. v. III Zgjidhet një kokël. Plisat nuk shkokëlohen lehtë.
3. vetv., vet. v. III, fig., bised. Gajasem së qeshuri, shqyhem gazit. U shkokëlua me lot.
4. pës. e SHKOKËLÓJ.
✱Sin.: shkokëlohet, shkoqet, shkokërrohet, çngatërrohet, thërrmohet, zgjidhet, gajasem.