Fjalë që fillojnë me...
Fjalë me të njëjtat parashtesa ose tema fjalëformuese.
Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor
AMBERÍNK,~U m. sh. ~Ë, ~ËT 1. Unazë, karficë zbukurimi, rruazë etj. e bërë nga një rrëshirë e fortë dhe tejdukshme fosilesh, me ngjyrë të verdhë në të kafenjtë. I bleva dhuratë një amberink.
2. Rreth; unazë. Amberink ari (argjendi, platini etj.). Amberink me gur të çmueshëm. Amberink me vulë. Amberink mbrojtës.
✱Sin.: unazë, karficë, kapëse, shnjollë.
GJILPË́R/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Fill i hollë çeliku me majë të mprehtë e me vrimë në fund, që përdoret për të qepur. Gjilpërë e hollë. Gjilpërë qepëse. Qep me gjilpërë. Shkoj perin në gjilpërë. Gjilpërë dyshekësh gjilpërë e trashë dhe e gjatë për të qepur buzët e dyshekëve dhe për t’u vënë pullat. Gjilpërë e makinës qepëse gjilpërë që çon fijen e rrotullës te mëqiku, ku dhe formon tegelin. Gjilpërë leshi gjilpërë për të qepur me fije leshi. Ku futet gjilpëra do futet edhe peri (fj. u.) ku është njëri, do të jetë patjetër edhe tjetri. Nuk humbi pazari për gjilpëra (fj. u.) nuk është gjë që s'e gjen dot. Për një pe, për një gjilpërë, shkoi dëm një gunë e tërë (fj. u.) për pak punë, për pak mundim ose për diçka fare të vogël, shkoi dëm një gjë e madhe.
2. Diçka e ngjashme me këtë fill çeliku; shigjetë treguese në një aparat matës; akrep. Gjilpërë e gramafonit pjesë metalike në fund të krahut të gramafonit, që përcjell tingujt nga pllaka në tubin e zërit. Gjilpërë e busullës gjilpërë, maja magnetike e së cilës tregon veriun magnetik. Gjilpërë me kokë gjilpërë pa vrimë e me një kokë të rrumbullakët në fund. Gjilpërë flamuri. Gjilpërë kravate kapëse metalike me sustë, që kap kravatën me buzën e gjoksit të këmishës. Gjilpërë e pushkës gjilpërë me kokë të rrumbullakët që godet ndezësin e fishekut. Gjilpërë e thatë (art.) gjilpërë çeliku me majë shumë të mprehtë, me të cilën punohet sipërfaqja e metalit ku do të bëhet gravura.
3. Tel i tillë pa vrimë, që përdoret për t’u ngulur. Ngul gjilpërën. Shpim me gjilpërë (mjek.) akupunkturë.
4. Gyp shumë i hollë metalik me majë të mprehtë që vihet në shiringë e ngulet në trup për të futur një bar të lëngshëm për mjekim; bised. bari që futet në trup me këtë mënyrë. Gjilpërë në damar. Gjilpërë kundër tetanosit. Bëri një gjilpërë. Ziej gjilpërat. Thith me gjilpërë. Gjilpëra e shiringës (mjek.) gjilpërë si gyp, që vihet në shiringë e që ngulet në trup për të futur bar të lëngshëm për mjekim.
5. Shufër çeliku e hollë dhe me majë në një mekanizëm, e cila shërben për qëllime të ndryshme. Gjilpëra e topit. Gjilpëra e kompasit. Gjilpëra e sahatit. Susta e gjilpërës. I heq gjilpërën. Gjilpërë kapëse karficë.
6. bised. Gjethe e hollë e pishës dhe e drurëve të tjerë halorë, halë. Gjilpërat e drurëve.
7. bised. Zgjatim i hollë në trupin e disa kafshëve; gjemb. Gjilpërat e iriqit.
8. Diçka e hollë e me majë. Gjilpëra akulli.
9. Secili nga dy direkët e derës ose të dritares, ku mbërthehen kanatet ose fletët. Gjilpëra e derës. Gjilpëra e dritares.
10. fig., keq. Njeri dinak e keqbërës që të bën një të keqe prapa krahëve pa e marrë vesh. -Mos i beso shumë, është gjilpërë!
✱Sin.: arnojsë, spicë, thumb, dinak.
♦ I bie nëpër *vesh të gjilpërës (dikush). Çan *pishën me gjilpërë (dikush). I fërkon *majat e gjilpërave (dikush). I fut gjilpërat (dikujt) shih i fut spicat (dikujt). Të fut në *vrimë të gjilpërës (dikush). Futet (hyn) në *vrimë të gjilpërës (dikush). Gjilpërë pa majë shih mulli pa mokra mospërf. (Humbi) si gjilpëra në fund të bunarit (dikush a diçka) shih (humbi) si gjilpëra në kashtë (dikush a diçka). (Humbi) si gjilpëra në kashtë (dikush a diçka) humbi pa asnjë gjurmë, u zhduk e s’e shohim më, s’e dimë ku është, s’gjendet dot; u shkri (u tret, humbi) si kripa në ujë (diçka). (Humbi) si gjilpëra pa pe (dikush a diçka) shih (humbi) si gjilpëra në kashtë (dikush a diçka). S’humbi *pazari për gjilpëra! iron. Më sa hyn *bualli në veshin (në vrimën) e gjilpërës! Është e *gërshërës dhe e gjilpërës (dikush). (Janë) si gjilpërat majë më majë nuk shkojnë hiç mirë, zihen e grinden vazhdimisht; nuk i lëshojnë udhë njëri-tjetrit; (janë) majë më majë. (S’të jep) një *majë gjilpëre (dikush). S’të jep as një *pe gjilpëre (dikush). Kalon (shkon) nëpër *vesh të gjilpërës (dikush). E kalon (e shkon) në *vesh të gjilpërës (dikë a diçka). Kalon (shkon) nëpër *vrimë të gjilpërës (dikush). E kalon (e shkon) nëpër *vrimë të gjilpërës (dikë a diçka). S’ke ku të futësh *majën e gjilpërës (diku). I kanë (i kanë vënë, i shpunë, i ngritën) gjilpërat *majë më majë. E ka gjuhën gjilpërë (majë gjilpëre) (dikush) të thumbon e të ther me fjalë; është gjuhustër; e ka gjuhën të mprehtë. Kërkon gjilpërën në kashtë (në mullar) (dikush) përpiqet më kot duke kërkuar diçka që nuk mund të gjendet; përpiqet të bëjë të pamundurën. Lyp gjilpërën në sanë (dikush) shih kërkon gjilpërën në kashtë (në mullar) (dikush). Mbush *pusin me gjilpëra (me pështymë) (dikush) tall. Mësa mbushet *pusi me gjilpëra! E ndërroi gjilpërën (dikush) keq. dredhoi në bisedë; e kthehu pllakën. Me *pe e me gjilpërë (në pe e në gjilpërë). Qep me dyzet gjilpëra (dikush) është shumë i zoti e i shkathët; ka aftësi të shumta, bën çdo punë. Qep edhe pa gjilpërë (dikush) shih qep me dyzet (me njëqind) gjilpëra (dikush). Qëron (pastron) pusin me gjilpëra (dikush) shih e korr livadhin me gërshërë (dikush). Rri mbi gjilpëra shih rri mbi gjemba. (Shpëtoi) për një *majë gjilpëre (dikush). Vetë *kutin e vetë gjilpërën (dikush).
GREP,~I m. sh. ~A, ~AT 1. Copëz teli e kthyer si grremç, që lidhet me një fill dhe përdoret për të zënë peshk. Peshkoj me grep.
2. bised. Çengel, kanxhë. Grepi i kandarit. Grepi i mishit. U bë (si) grep (fig.) u dobësua shumë.
3. Shtizë e hollë me majë të kthyer për të thurur dantella etj.
4. fig., keq. Vjedhës xhepash; zhvatës.
✱Sin.: bizë, cimb, cimbil, shtizë, çengel, kanxhë, karficë, reze, bisk, lastar, vjedhës, zhvatës, rrodhe, koprrac, zhuzhingë.
♦ U bë grep (dikush). 1. shih u bë kockë e lëkurë (dikush). 2. shih e bëri dorën grusht (dikush). M’u bë grep (dikush) shih m’u bë rrodhe (dikush). Ra në grep (dikush) u mashtrua nga ato që tha a që i kërkoi dikush, u gënjye prej tij dhe e pësoi; ra në kurth; ra në grackë. I hedh grepin (grepat) (dikujt a diçkaje) ia vë syrin mirë dikujt dhe përpiqet ta shjerë në dorë; e miklon për ta bërë për vete; ia vë syrin diçkaje dhe përpiqet të nxjerrë përfitime prej saj; i hedh karremin; i hedh çengelin; hedh skortin të zërë troftën (dikush). Jam (rri) në (ndër) grepa kam një hall të madh që më mundon vazhdimisht e që nuk më lë të qetë; nuk jam i qetë e nuk rri dot në një vend; rri (si) mbi gjemba; rri (si) mbi gozhdë. Nuk i kap grepi (dikujt) është jashtë mundësive e forcave të tij diçka, nuk ka mundësi të bëjë një punë, një detyrë etj., nuk ka sukses; nuk arrin dot atë që do a që kërkon. Iu këput grepi (dikujt) nuk i eci puna mbarë, i ngeci puna, nuk ia arriti qëllimit; nuk pati sukses, i vajti kot mundimi, dështoi; nuk i doli diçka ashtu siç e mendonte a e dëshironte; nuk iu plotësuan shpresat; iu këput balçi i torbës; iu thye çerepi; ashtu i vajti filli; nuk i ndezi masati. Ia nxjerr me grep (me grepa) (dikujt) ia nxjerr me shumë vështirësi fjalën ose diçka tjetër, ngaqë nuk dëshiron ta thotë ose ngaqë nuk do që ta japë, ia nxjerr me zor; ia nxjerr me darë.
KAP vep., ~A, ~UR kal. 1. Zë, prek dikë a diçka me dorë ose me një mjet; e rrok dhe e shtrëngoj diçka për t’u mbajtur, për të mos u rrëzuar etj.; prek; kund. lëshoj. Kap me dorë (me mashë). Kap dikë për këmbe (për mënge, për jake, për flokësh). Kap kalin për freri.
2. E zë përposh dikë dhe e lëndoj; i bie diçka papritur dikujt përsipër dhe e lag, e shtyp etj.; e kapërthej. Ia kapi dera gishtin. Rrota ma kapi këmbën. Na kapi shiu (bora) kur ishim në udhëtim dhe u qullëm.
3. Mezi arrij të takoj një njeri, një kafshë etj., që është duke ecur shpejt a duke vrapuar; e zë dhe përpiqem ta mbaj me qëllim që të mos më ikë a të mos largohet. E kapa qenin (zogun, lepurin). E kapa trenin (autobusin) e arrita trenin (autobusin) pa u nisur. E kapën të arratisurin. E kapën të gjallë (rob). E kapi me grackë (në kurth). Kapi një gjarpër (një peshk).
4. Mbërthej a lidh diçka me një tjetër, duke e qepur me pe, duke e ngjitur me zamkë etj. Kap flokët me karficë. E kap me pe (me gjilpërë, me gozhdë).
5. edhe fig. Arrij të zbuloj dhe të ndaloj dikë që ka kryer një faj, që shkel normat morale; zë një kafshë shtëpiake duke bërë dëme ose diçka të keqe. E kapi duke vjedhur. E kapi mësuesi duke kopjuar. I kapën duke shkelur ligjet (duke kryer korrupsion). Kapi bagëtinë duke dëmtuar të mbjellat.
6. vet. v. III Arrin; përbën. Kap shifrën100. Shpenzimet kapin 5% të buxhetit.
7. edhe fig., kryes. v. III (me një trajtë të shkurtër përemërore). Më zë papritur diçka e padëshiruar dhe pa qenë i përgatitur (një sëmundje, një fatkeqësi, një fiksim etj.); më kapërthen. Na kapi dimri në befasi. E kapi gripi (lia, rrufa, kolla). E kapën të dridhurat (ethet). E kapi dhembja. Bimët i kapi ngrica (bryma). Më kapi frika (tmerri). E kishte kapur uria (etja).
8. edhe jokal., kryes. v. III Ndesh në diçka; prek. Kapi tavanin me kokë u rrit, hodhi shtat menjëherë. Dora i kapi diçka të butë. I kapi koka në tra.
9. edhe fig., kal. Marr a zë një vend të privilegjuar në një klasifikim a në një garë; arrij të fitoj diçka që nuk kisha mundur ta fitoja më përpara. Kap një vend (pozicion) kyç (në punë). Kapi kreun e listës. Kap një post të lartë (në qeveri). Kapi majat e pushtetit.
10. fig. Arrij të kuptoj a kam aftësinë të mësoj shpejt, të përvetësoj diçka ose të zgjidh një problem, një çështje etj. Nxënësi e kapi mësimin (problemin). E kap diçka nga themeli (nga rrënjët). Kapi atë që është më e rëndësishme. Nuk e kapi dot atë që i thashë.
11. dhe jokal. Filloj, nis. Dimri ka kapur me të egër. Nuk dinte nga ta kapte s’dinte nga të fillonte.
12. vet. v. III E përfshin diçka (për një ligj, ndarje administrative etj.). E kapi ligji (amnistia). Atë fshat e kap rrethi (qarku) i Tiranës.
✱Sin.: zë, rrok, ndesh, prek, mbaj, ngërthej, mbërthej, kapërthej, arrij, kuptoj, nis, filloj, përfshin.
♦ E kanë kapur *dallgët (dikë). E kap për *degësh (diçka). Kapet pas *degëve (dikush). I kap (i zë) *dora (dikujt). S’e kap (s’e zë) me *dorë (diçka). E kapën *dridhmat (dikë). S’ka ku ta kapë *ferra (dikë). Ia kap (ia zë) *fillin (diçkaje). S’ia kap (s’ia pret) *fiqiri (dikujt). E kap për *flokësh (diçka). E kapi (e zuri, e mbërtheu) për *fyti (dikë). Nuk i kap *grepi (dikujt). E kapi (e zuri, e mbërtheu) për *gryke (dikë). Ma kap (ma zë, ma ndien, ma heq) *hunda (diçka). E kapi (e zuri) për *jake (dikë). E kapi (e zuri) *kalemi (dikë). Kap çfarë të kapësh përfito nga rasti a nga rrethanat, bëj a merr ç’të mundësh shpejt e shpejt. E kapi (e zuri për *këmishe) (dikë). E kapi (e zuri) ndër *lakra (dikë). S’ia kap (s’ia rrok, s’ia pret *mendja (dikujt). Të kap (të zë) për *mënge (dikush). E kapi (e zuri) për *palltoje (dikë). Nuk ia kap (nuk ia rrok) *pëllëmba (diçka). E kapën ata të *përroit (dikë). S’ka ku ta kapë (ku ta zërë *qeni) (dikë). E kap nga *rrënjët (diçka). S’ma kap (s’ma rrok) *syri (dikë a diçka). Sa të kap (sa të zë, sa të rrok) *syri. E kapi për *sysh (dikë). E kap (e marr) për *veshi (dikë). Më kap (më zë) *veshi (diçka). E kapi (e zuri) nga (për) *veshi (dikë). Kërkon të kapë *erën (dikush). E kapi për *zverku (dikë) shpërf.
KARFÓS vep., ~A, ~UR kal. 1. Zë flokët me karficë, zë a mbërthej diçka me karficë. Karfos flokët (jakën e këmishës).
2. Kap me kopsë dy anët e një petku a të një veshjeje; kopsit. Karfos xhaketën (këmishën).
3. kal. Qep rrallë e rrallë me pe; ildis. Karfos dyshekun.
4. Puq a puthit diçka me një gjë tjetër; ngjit fort diçka. Karfos dërrasat e dyshemesë.
5. Kap dikë për fyti dhe përpiqem t’i marr frymën ose ta mbyt, duke e shtrënguar me gishtat e duarve; kacambyt. E karfosi dhe për pak i mori frymën.
6. edhe fig. E shtrij dikë dhe e vë poshtë, e mund dhe e nënshtroj; e mbërthej fort, nuk e lë të flasë; e bëj të më bindet. I karfosëm gjithë kundërshtarët (gjithë armiqtë).
7. fig., edhe jokal., vet. v. III (kryes. me trajtë të shkurtër përemërore). Më pushton, më mbërthen, më pllakos a më ngërthen (një sëmundje, një ndjenjë etj.). Më karfosi gjumi. Më karfosi sëmundja (tmerri, frika).
✱Sin.: kopsit, mbërthej, kacambyt, ildis, ngërthej, kap, puq, puthit, kacambyt, pllakos.
►KARFÓS/EM jovep., ~A (u), ~UR 1. vetv. Zë a kap me karficë flokët, dy anët e një veshjeje etj.
2. vetv. Kopsitem. Vesh pallton dhe karfosem.
3. vetv. Kapem, puqem ose ngjitem pas dikujt a pas diçkaje. Karfosem pas murit (pas pemës).
4. vetv. Kacambytem a përleshem me dikë. U karfosën keq ata të dy.
5. Bie a rrëzohem përdhe.
6. fig., vetv. Më karfos një shqetësim i madh; mbërthehem nga një ndjenjë e fortë etj., e cila më mundon shpirtërisht.
7. pës. e KARFÓS.
✱Sin.: mbërthehem, kopsitem, kacambytem, kapem, puqem, pllakosem.
KARFÓSJ/E,~A f. 1. Mbërthim i flokëve me karficë (zakonisht për gratë e vajzat).
2. Kapja e një veshjeje me karficë; kopsitje. Karfosja e xhaketës.
3. Puqje a ngjitje pas dikujt a pas diçkaje.
4. Kacambytje.
5. edhe fig. Ngërthim; mundim a shtrëngim shpirtëror.
✱Sin.: mbërthim, kapje, kacambytje, kopsitje, puqje, ngërthim.
MBËRTH/ÉJ vep., ~ÉVA, ~ÝER kal. 1. Fut kopsën në ilik; kap e bashkoj me kopsa, me karficë etj. dy anët e një veshjeje, të një rrobe etj.; kund. zbërthej. Mbërthej kopsat (sustat). Mbërthej zinxhirin. Mbërthej këmishën (pallton, pantallonat). Mbërthej çantën. Mbërthej me kopsë (me karficë).
2. Ngul gozhdë në një dërrasë etj. për ta ngulitur mbi diçka, ngallmoj. Mbërthej me gozhdë. Mbërthej me çekiç. Mbërthej dërrasat (trarët). Mbërthej arkën (derën, dyshemenë). Mbërthej këpucët (takat) me thumba. E mbërtheu në mur.
3. Var a kap një gjë diku me gjilpërë, me karficë, me tel etj., i vendos, i ngjesh. Mbërtheu dekoratat në gjoks. Mbërtheu shpatën në brez. Mbërtheu fluturat në album. Mbërtheu vëthët në vesh.
4. E rrok mirë dikë a diçka me duar ose me ndonjë mjet tjetër dhe e shtrëngoj fort që të mos më shpëtojë; e kap, e zë, e shtrëngoj fort (edhe fig.). E mbërtheu për fyti (për gryke, për flokësh, për beli, për mënge). E mbërtheu me krahë. E mbërtheu timonin me të dyja duart. Mbërtheu çekiçin e nisi të punonte. Mbërtheu dhëmbët e s’e hapi gojën. E mbërthyen kur po kapërcente kufirin.
5. Vë kaun në zgjedhë, mbreh; lidh kalin në karrocë; kund. zbërthej. Mbërtheu qetë në parmendë.
6. Bashkoj pjesët e veçanta të një mekanizmi në një të tërë, duke e vënë secilën në vendin e vet; kund. zbërthej. Mbërthej mitralozin (topin). Mbërthej bajonetën në pushkë. Mbërthej vidhat.
7. fig. E bëj dikë të qëndrojë në një vend pa lëvizur ose për një kohë të gjatë; e vë në një gjendje të tillë sa që s’ka nga luan, e zë ngushtë; ia mbledh keq. E mbërtheu në vend me një vështrim. E mbërtheu mirë me fjalë. S’e mbërthen dot atë.
8. vet. v. III Më kap keq, më zë mirë e s’më lëshon (sëmundja, frika etj.); më pllakos (edhe fig.) (përdoret zakonisht me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në rasën kallëzore). E ka mbërthyer sëmundja (gripi, përdhesi). E mbërthyen ethet. E mbërtheu gjumi. E mbërtheu frika. E mbërtheu rakia e zuri keq rakia, u deh. Na mbërtheu shiu (bora, të ftohtët). Kriza ka mbërthyer gjithë vendin.
9. fig. Ngul fort (sytë, vështrimin) mbi dikë a mbi diçka dhe nuk ia heq. Ia mbërtheu shikimin (vështrimin). I mbërtheu sytë me habi.
10. bised. E mbush plot. E mbërtheu shtëpinë me të mira.
✱Sin.: kap, kopsit, qep, përtheksoj, karfos, ngallmoj, montoj, var, vendos, ngjesh, zë, citos, ngul, gozhdoj, qapoj, përlaj, kapërthen, zatet, pllakos, përfshij, pushton, zapton, mbreh, përqendroj, ngjesh, ngushtoj.
♦ E mbërtheu (e zuri, e kapi) për *fyti (dikë). E mbërtheu (e kyçi, e mbylli, e qepi) *gojën (dikush). E mbërtheu me *gozhdë (diçka a dikë). E mbërtheu (e zuri, e kapi) për *gryke (dikë). E mbërthej (e mbaj, e gozhdoj) në *vend (dikë).
NGUJÓJS/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Mbërtheckë, paramanë, karficë. E kapi me ngujojsë.
© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 —
Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.
www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë