FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

DENONCÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur denoncoj dikë a diçka; njoftim i organeve përkatëse për veprimtarinë e kundërligjshme të dikujt ose për diçka që kam gjetur, që kam zbuluar etj.; kallëzim. Denoncimi i krimit (i keqbërësve). Denoncimi i mallrave kondrabandë. Bëri denoncimin e vrasësit.
2. dipl. Shpallje si të pavlerë e të pafuqi e një traktati, e një marrëveshjeje etj. me një shtet a me disa shtete; njoftim botërisht i qëndrimit kundër një vendimi a një veprimi të dikujt; hedhje poshtë a dënim botërisht. Denoncimi i traktatit (i marrëveshjes). E bëri publik denoncimin e këtij akti.
✱Sin.: kallëzim, paditje, njoftim, shpallje, dënim, shfuqizim.

DHÉMBSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që të dhemb (për plagë etj.). Plagë e dhembshme. Dënim i dhembshëm.
2. Që të lëndon shumë, që të shqetëson, që të prek në zemër. Histori (ngjarje) e dhembshme. Letër e dhembshme. Realiteti është shumë i dhembshëm. E zbrazi mërzinë e vet me një vajtim të dhembshëm. Ka pritur një kallëzim të dhembshëm.
3. I dhembshur. Nënë (vajzë) e dhembshme. Baba i dhembshëm. Ishte i dhembshëm si çdo artist.
✱Sin.: i dhembshur, i dhembur, zemërbutë, i ndjeshëm, dhembjemadh.

DHJETËFÁQËSH,~E mb. Që ka dhjetë faqe ose anë. Tamburi dhjetëfaqësh. Kallëzim penal dhjetëfaqësh. Dy deklarata dhjetëfaqëshe.

DËFTÉS/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Shkresë, që i lëshojmë dikujt për të vërtetuar se i kemi marrë diçka ose për të vërtetuar se ai ka paguar a ka dhënë diçka; vërtetim. Dëftesë pagese. I jep (i lëshon, i merr) një dëftesë. Ia dha me dëftesë.
2. Dokument zyrtar që i lëshohet një nxënësi nga shkolla, ku shënohen klasa që ka kryer, notat që ka marrë në lëndët e ndryshme, vlerësimi për sjelljen e tij etj. Dëftesë lirimi dëftesë që i lëshohet nxënësit kur kryen shkollën nëntëvjeçare. Dëftesa e pjekurisë dëftesa që i lëshohet nxënësit kur kryen shkollën e mesme. Dëftesë shkollore. Dëftesë vjetore.
3. vjet. Dëshmi, dëftim, kallëzim para kuvendit a dikujt.

DËFTÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur dëftej diçka; tregim a rrëfim (me gisht, me shenja etj.). Dëftimi i ngjarjes.
2. vjet. Deklaratë; dëshmi; provë. Dëftim i rremë. Dëftim miqësie.
3. bised. Kallëzim. Bëj dëftim në polici.
✱Sin.: tregim, rrëfim, kallëzim, deklaratë, dëshmi, provë.

GOJËDHË́N/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Kallëzim popullor për një ngjarje të së kaluarës, për një figurë historike etj., që mund të ketë një bazë të vërtetë, por që është shtuar e zbukuruar nga fantazia e popullit dhe përcillet gojë më gojë nga njëri brez në tjetrin; legjendë. Gojëdhënë popullore. Sipas gojëdhënës. Mbledh gojëdhëna.

KALLËZÍM,~I_I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur kallëzoj dikë ose kur kallëzohet dikush.
2. edhe let. Tregim. Kallëzim i gjatë.
3. drejt. Dëshmi për një padi ose për një ndodhi a ngjarje me karakter penal; denoncim në organet përkatëse për një faj të dikujt; paditje, padi. Bëra një kallëzim në polici (në prokurori).
✱Sin.: tregim, të treguarit, rrëfim, denoncim, padi.

LAJMËRÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur lajmëroj dikë për diçka. Lajmërimi i rregullt është obligim i qeverisë. Lajmërimi i njerëzve.
2. Fletë ose shpallje e vogël që njofton për diçka dhe që shpërndahet a ngjitet diku. Lajmërim vdekjeje. Lajmërim për mbledhje. I shpërndanë lajmërimet. Ngjit (var) lajmërimin. E mori lajmërimin.
3. Lajmërim apo kallëzim i rremë (drejt.) vepër penale kundër administrimit të drejtësisë dhe administratës publike, që nënkupton lajmërimin e rremë te personi zyrtar i ngarkuar me detyrën për të hetuar apo ndjekur, se personi i caktuar ka kryer vepër penale e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare, duke e ditur se personi i tillë nuk është kryerësi.
✱Sin.: lajmim, njoftim, kumtim, zëdhënie, shpallje, lajmesë, botim.

MOSKALLËZÍM,~I m. Mungesë denoncimi, moskryerje e kallëzimit; veprimi dhe gjendja kur nuk e kallëzoj dikë a diçka ose kur nuk kallëzohem; mospaditje; kund. kallëzim; denoncim. U dënua për moskallëzim të krimit.

NGOJÍM,~I m. sh. ~E, ~ET Veprimi kur ngojoj dikë, ose kur ngojohem, përgojim. Ngojimi është ves i keq.
✱Sin.: përgojim, akuzim, akuzë, kallëzim.

NÝÇK/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Kallëzim; shpifje, trillim.

PËRSHKRÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur përshkruaj ose kur përshkruhet diçka. Përshkrimi i natyrës (i ngjarjeve).
2. Ajo që shprehim me shkrim a me gojë kur duam të japim pamjen e jashtme të një njeriu, të një sendi, të një vendi etj. ose të shtjellojmë si u zhvillua një dukuri a një ngjarje; tregim i hollësishëm për diçka. Përshkrim i plotë (i gjallë, i qartë). Bëri një përshkrim të mirë (të hollësishëm). E njohëm nga përshkrimi i tij.
3. let. Lloj tregimtar i prozës së shkurtër letrare a publicistike, në të cilin jepen, pa hyrë në analizën e lidhjeve të brendshme të gjërave, tiparet e një njeriu, të natyrës etj. ose përshkruhet një dukuri e jetës, një ngjarje etj. Përshkrim letrar. Përshkrim i shkurtër (i goditur). Botoi një përshkrim tërheqës.
✱Sin.: tregim, kallëzim, rrëfim, përvijim, skicim, skicë.

RAPORTÍM,~I m. sh. ~E, ~ET Veprimi kur raportoj; njoftim me shkrim ose me gojë ndaj një organi epror për plotësimin e një detyre ose për një çështje; vënie në dijeni. Raportimi për gjendjen. Raportimi për planin (për punimet).
✱Sin.: njoftim, kallëzim.

RRÉM/Ё (i), ~E (e) mb. 1. Që përmban një gënjeshtër, që shtrembëron të vërtetën, i gënjeshtërt; kund. i vërtetë. Lajm i rremë. Fjalë të rreme. Ruhu nga dëshmitë e rreme.
2. Që bëhet për të mashtruar; që paraqitet ose që bëhet si i vërtetë për të gënjyer; mashtrues, i gënjeshtërt. Be e rreme. Kallëzim i rremë. Prova të rreme. Paraqiti dokumente të rreme.
3. Që shtiret si i vërtetë, që nuk është ashtu siç duket; që nuk është i çiltër, i shtirë. Mik i rremë. Mos u beso buzëqeshjeve të rreme.
4. Që është bërë si diçka tjetër e vërtetë, natyrore dhe që përdoret në vend të saj; që ka vetëm tiparet e jashtme të njëjta me diçka të vërtetë. Flokë të rremë. Mjekër e rreme. Gur (diamant) i rremë. Gjellë e rreme. bised., mospërf. gjellë pa mish.
5. Që të gënjen, që vetëm të ngjall përshtypjen sikur është i vërtetë, që është pa bazë, i pathemeltë. Gëzim i rremë. Paqe e rreme. Shpresë e rreme.
6. biol. Përdoret në emërtimet e pathjeshta të disa bimëve, kafshëve, sëmundjeve etj., të cilat kanë tipare të ngjashme me llojin përkatës të vërtetë. Fryt i rremë. Brinjë e rreme. Këmbë të rreme. zool. zgjatime që u shërbejnë disa kafshëve të vogla në vend të këmbëve.
✱Sin.: i pavërtetë, artificial.
♦ *Alarm i rremë libr.

RRËFÉNJ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Tregim i shkurtër për një ndodhi të vërtetë ose të trilluar, zakonisht me shtjellim të thjeshtë. Rrëfenjë e vjetër. U tregonte fëmijëve rrëfenja interesante.
✱Sin.: rrëfim, përrallë, kallëzim, rrëfesë.

RRËFÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur rrëfej një ndodhi, një histori etj. Rrëfimi i një ngjarjeje. E dëgjoi gjithë rrëfimin për ndodhinë.
2. Tregim i shkurtër, rrëfenjë. Rrëfim lirik. Rrëfim i bukur. I dhuruan një libër me rrëfime.
3. fig. Pranimi i hapur i një të fshehte ose i të metave e i fajeve të veta, tregim i çiltër për veten. Rrëfim i çiltër. Bëri një rrëfim përpara shokëve.
4. fet. Rit i fesë së krishterë, sipas të cilit besimtari i rrëfehet priftit. Qela e rrëfimit. Rrëfimi ia lehtësoi shpirtin.
✱Sin.: kallëzim, nunosje, pendim, hapje.

SPIUNÍM,~I m. sh. ~E, ~ET përb. Veprimi kur spiunoj a spiunohem; kallëzim, njoftim fshehurazi për dikë. Spiunimi i shokëve nga një tradhtar.

TREGÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Kallëzim, rrëfim. Tregimi i një ngjarjeje.
2. Shfaqje, demonstrim, manifestim. Tregim force.
3. let. Vepër e shkurtër letrare në prozë, në të cilën përshkruhet një ngjarje reale ose imagjinare; rrëfenjë, kallëzim, histori e shkurtër. Tregim i gjatë (i shkurtër). Tregim historik (humoristik, fantastik). Tregim vizatimor. Tregim me figura (me fantazma). Tregime policore. Tregim ngjethës rrëfenjë (histori) rrëqethëse. Vëllim me tregime. Lexoj (shkruaj) një tregim. Tregim i vogël rrëfesë.
✱Sin.: dëftim, rrëfim, rrëfenjë, kallëzim, përshkrim, shfaqje, paraqitje, zbulim, nxjerrje, përfaqje, shpërfaqje, thënie, shtjellim.