Fjalori

Rezultate në përkufizime për “gjithashtu”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

AJO

AJÓ (ASÁJ tr. e shkurt. I; ATË pas parafj. , tr. e shkurt. E; ASÁJ, pas parafj. SAJ) përem. 1. vetor. Tregon një frymor a një send (të shënuar nga një emër i gjinisë femërore), për të cilin bëhet fjalë, por që nuk është i pranishëm; zëvendëson një emërgjinisë femërore (në numrin njëjës), që është përmendur pakparë ose që do të përmendet më pas. Ai dhe ajo. Ajo vetë pikërisht ajo. Ajo flet. I thashë asaj. E pashë atë. Rri me të. Jo ti, por ajo atje.
2. përd. em., libr. Përdoretvendemritpërveçëm të një protagonisteje ose të një personazhi në një vepër letrare.
3. dëft. Tregon një frymor a një send (të shënuar nga një emër i gjinisë femërore), që ndodhetlarg folësit se një frymor a një send tjetër i njëjtë; zëvendëson një emërgjinisë femërore (në numrin njëjës), që është përmendurparë se një tjetër; kund. kjo. Ajo atje. Ja ajo. Po ajo, e njëjta. Ajo vajzë (rrugë). Në atë mënyrë.
4. dëft. Tregon njërin prej dy frymorëve ose sendeve (të shënuar nga emragjinisë femërore), që krahasohen, përqasen a kundërvihen; kund. kjo. këtë ose në atë fushë. Nga kjo ose nga ajo anë. Në këtë ose në atë mënyrë.
5. dëft. Përdoret me një emër për të përcaktuarmirë kohën, që shënohet nga emri ose që është përmendurparë; kund. kjo. Atë ditë (natë). Atë dimër (pranverë). Atë mëngjes (mbrëmje). Atë kohë. Atë botë. Atë mbrëmje. Atë stinë.
6. dëft. Përdoret para një fjalievarur, e cila përcakton frymorin a sendintregon përemri (të shënuar nga një emër i gjinisë femërore) ose para një fjalie kryefjalore, e cila përcakton frymorin a sendin, që zëvendëson përemri. Ajo vinte e para. Ishte nëna ajosillte paqeshtëpinë tonë.
7. dëft., bised. Përdoret para një emrigjinisë femërorenumrin njëjës për të përforcuar një tipar a një vlerësim ose për të shprehur mospërfillje a përçmim. Ajo farë grua. Gjithë ajo dashuri. Deri në atë shkallë.
8. dëft. Përdoret për të treguarmënyrëpërgjithësuar një mendim, një gjendje a rrethanatpërmendenparë ose që plotësohen më pas. Ajondodhi. Atë që s'ta pret mendja. Atë që është thënë. Sa për atë lidhur me diçka, për sa i përket diçkaje. Përveç asaj përveç kësaj, gjithashtu.
9. dëft., libr. Përdoretvend të një emrigjinisë femërorenumrin njëjës për të mos u përsëritur emri.
10. dëft., euf. Përdoret për të zëvendësuar një emër (sëmundjeje etj.), që nuk dëshirojmë e që nuk e quajmëudhës ta zëmëgojë për shkak paragjykimesh a për arsyetjera. Ajo punë sëmundja e tokës. Ajo e fëmijëve (e tokës) sëmundja e tokës. Ato të grave zakonet, rregullat e grave. Ajo e gjellës kripë gjelle. Ajo qoftëlargia djallusha, dreqja.
Ajo *e botës euf. Ajo botë (jetë) bota tjetër sipas besimeve fetare. Në atë *brinjë fli! iron. Del (të nxjerr) po në atë (në një) *qafë (diçka). Ç’është ajo *fjalë! S’këndonajo *qyqe iron. Nuk e mban dot atë *këmborë (dikush). I ra në të (në fije, në fill) shih te FIJ/E,~A. E zuri ajo *punë (dikë).

DASHUROHEM

DASHUR/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Biedashuri me një njeri, më pushton dashuria për të; dashuroj dikë, që gjithashtudashuron, duhemi; kund. urrehem. U dashurua marrëzisht pas saj (pas tij, me të). Ata të dy dashurohen prej kohësh. U dashuruanpunë.
2. vetv. Dua me gjithë shpirt diçka që më tërheq e më pëlqen shumë, jepem shumë pas diçkaje. U dashurua pas punës. U dashurua pas muzikës.
3. pës. e DASHURÓJI.
Është dashuruar me *vetveten (dikush) keq.

DHE

DHEI lidh. 1. Përdoret për të lidhur dy elemente të të njëjtit lloj brenda një fjalie ose dy fjali të të njëjtit llojaspektin gramatikor; e. Burra dhe gra. Të rinj dhereja. Zonja dhe zotërinj. Ditë dhe natë. Është i ndershëm dhe fjalëpaktë. Punojnë dhe mësojnë. U ngrit shpejt dhe u nis për rrugë.
2. Shpreh kuptim përforcues kur përsëritet para fjalëve të të njëjtit lloj, para një grupi fjalësh të të njëjtit lloj a para fjalivegjithashtu kryejnënjëjtin funksion gramatikor, të cilat tregojnë kryesisht sende, dukuri a veprimenumërohen; edhe. Dhe i aftë, dhe i palodhur. Dhe për të sotmen, dhe për të nesërmen. Dhe për dimër, dhe për verë. Dhe punon, dhe mëson. I morigjithë me vete dhe fëmijët, dhe prindërit, dhe shokët. Dhe qeros, dhe fodull.
3. Gjithashtu, po ashtu, ashtu edhe, edhe. Si ai dhe ti. Si i ati dhe i biri. Sipas vendit dhe kuvendi. (fj. u.).
4. Përdoret për të kundërvënë dy elemente të të njëjtit lloj brenda një fjalie a për të përqasur dy fjali gjithashtu të të njëjtit lloj; e, edhe. Duhet punë dhe jo fjalë. Duhejshkonte me shokët dhe jo të rrinte.
5. Shpreh përsëritje, vijimësi a përforcim kur përdoret për të lidhur dy fjalëndryshme kuptimisht, por që kryejnënjëjtin funksion gramatikor ose dy trajta të së njëjtës fjalë. Mirë dhemirë. Vetëm dhe vetëm. Keq dhe mos më keq. Foli dhe foli sa u lodh. Kur zë dhe mburret, s'durohet.
6. Përdoret për të lidhur trajtat e njëjta të një foljeje (njëra e shoqëruar me pjesëz mohuese) kur veprimi a gjendja shprehen si jo të sigurt, jo të prerë etj. Dhe e bën, dhe s’e bën. Dhe e thotë, dhe s’e thotë. Dhe është, dhe s’është. Dhe vjen, dhe s’vjen.
7. Përdoretfillim të një fjalieplotëson a që sqaron një mendimshprehur nga një fjali tjetër para saj. Dhe atje nuk u mësua. □ E lan, e ushqen, ia bëngjitha gati. Dhe pastaj ka gojë e flet. □ Ia thuagjitha me mirëbesim. Dhe pastajtradhton. □ E shoqëron gjithë ditën. Dhe harron të të thotë faleminderit.
8. si ndajf. Në një shkallë më të lartë, më shumë, edhe, ca. Dhe më të mëdha. Dhe më i fortë (më i mirë...). Dhebukur (më shumë, më keq...).
9. Edhe pse..., megjithëse..., edhe kur...; edhe. Dhelodhur katër sy shohin prapëmirë se dy (fj.u.).
Sin.: e, edhe, gjithashtu, ca.

DHRIM

DHRIM,~I m. sh. ~E, ~ET etnogr. 1. Tri ditët e para dhe tri ditët e funditmarsit, plakat. dhrim nuk priten vreshtat. Gjatë ditëve të dhrimit nuk lanin rrobat dhe flokë.
2. Dymbëdhjetë ditët e paragushtit gjatëcilave këqyret moti për të parashikuar si do të jetë koha për të dymbëdhjetë muajt e vititardhshëm. Kur në dhrim binte shi, u bënin shoqeve shoqëri. Dita përmbyllëse e muajit mbyllte gjithashtu edhe ditët e dhrimit.

EDHE

EDHÉII lidh. 1. Përdoret për të lidhur dy përbërës të të njëjtit lloj në një fjali ose dy fjalibashkërenditura këpujore a shtuese; e, dhe. Nxënësit edhe mësuesit. Punojmë edhe mësojmë. Lexoj edhe dëgjoj muzikë. Ha edhe flet. Natën edhe ditën.
2. Gjithashtu, ashtu edhe. Si bleta edhe mjalti. (fj. u.). Sipas vendit edhe kuvendi. (fj. u.).
3. Përdoret për të lidhur dy fjalë të së njëjtës klasë (dy emra, dy folje, dy ndajfolje, dy mbiemra etj.) që tregojnë përsëritje ose vijimësi veprimi a gjendjeje, përforcimin e një tipari etj. (në lidhjet me bashkërenditje); e, dhe. Mirë edhemirë. Keq edhekeq.
4. Përdoret e përsëritur për të përforcuar kuptimin e dy mbiemrave, të dy emrave, të dy ndajfoljeve etj., zakonisht me kuptim shtues a kundërshtues; hem... hem. Edhe i aftë, edhe i ndershëm. Edhe sot, edhe nesër. Edhe për të sotmen, edhe për të ardhmen. Edhe për verë, edhe për dimër. Edheqorton, edhe të do. Edhe qeros, edhe fodull. (fj. u.). Edhe mishipiqet, edhe helli të mos digjet. (fj. u.).
5. Përdoret e përsëritur përpara emrave, mbiemrave, foljeve etj. që numërohen. I morigjithë me vete - edhe djalin, edhe çupat, edhe nënën, edhe gjyshin. Është e domosdoshme edhepunohet toka thellë, edhe të thërrmohen plisat.
6. Përdoret e përsëritur paranjëjtës foljegjithashtu përsëritet, për ta paraqitur veprimin a gjendjen si të pasigurt, të pavendosur etj. Edhe vjen, edhe s’vjen. Edhe e bën, edhe s’e bën.
7. Përdoret si pjesë e parë e shprehjeve lidhëzore lejorefjalitregojnë se diçka do të ndodhë, megjithëse ka rrethana penguese (edheqoftë se..., edhe po qe se..., edhe në..., edhe sikur..., edhe pse..., edhe sepse...). Tani nuk ka vlerë edheqoftë se vjen.
8. si kallëzues., mat. Shtojmë (kur mbledhim dy numra). Dhjetë edhe dy. Katër edhe katër bëjnë tetë.
9. si em. f. ~, ~JA f. sh. ~, ~bised., mat. Shenja e mbledhjes (+); plus.
Sin.: e, dhe, gjithashtu.

FORMALIZËM
ITEM

ÍTEM ndajf. Gjithashtu, veç kësaj.

KUPTOHEM

KUPT/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR 1. vetv. Merrem vesh mirë me dikë; kuptoj dikë dhe ai gjithashtukupton. Kuptohemi me njëri-tjetrin. Lekuptohemi!
2. vetv., vet. v. III Është e qartë, është e kuptueshme; ndihet diçka si e tillë. Kuptohet vetvetiu. Kuptohet se (që)…
3. pës. e KUPTÓJ.

MADHËSI

MADHËSÍ,~A f. sh. ~, ~TË 1. Përmasat fizike të një sendi (gjatësi, gjerësi ose lartësi), vëllimi; shtrirjahapësirë e një objekti. Madhësia e sheshit (e oborrit). Madhësia e fshatit (e qytetit, e rrethit, e krahinës, e shtetit). Madhësia e liqenit (e detit, e oqeanit, e lumit). Madhësia e një faqeje libri. Bashkoi gishtërinjtë e të dy duarve për të treguar madhësinë e kyçeve. Vija re me habi madhësinë e dhomave. Nxori dy shishebarabarta për nga madhësia. Hap gropavoglamadhësinë e këmbës. Shoh orë të madhësive dhengjyravendryshme.
2. Numri i pjesëve, frymorëve a sendevepërbërjediçkaje. Madhësia e familjes ndryshonvarësikulturës, të traditave dhezakoneve të një vendi. Madhësia e universiteteve është e ndryshme.
3. Shkalla e zhvillimit të një institucioni, sipërmarrjeje ose aktiviteti. Fermeri synonrritë madhësinë e fermës. Vlerësoj madhësinë dhe zhvillimin e ekonomisë.
4. Diçka e madhepërmasa, në rëndësi ose në ndikim. Prej këtu rezulton gjithashtu edhe madhësia e gabimitkëtyre dy gjenive. Ky veprim tregonte madhësinë e ambicies së saj. Prandaj e ftoi një herë për të parë vetë madhësinë e ligësisë së tij. U habit nga madhësia e paudhësisë së atij njeriu.
5. Forca e tërmetit, magnituda. Mat madhësinë e valëvetërmetit. Jap detaje për epiqendrën dhe madhësinë e tërmetit.
6. Njësi. Dituria është madhësi e pamatur.
7. spec. Veçorimundtregohet nga një numër. Gjej madhësinë e këndittrekëndëshit. Forca është madhësi fizikekarakterizon veprimin e një trupi mbi një trup tjetër.
Sin.: masë, përmasë, vëllim, shtrirje, magnitudë, njësi.

PASHPIRTSHMËRI

PASHPIRTSHMËRÍ,~A f., libr. qenët i pashpirtshëm; vetia e diçkajeështë e pashpirtshme; kund. shpirtshmëri. Krizat mundshkaktojnë dhembshuri, por ato gjithashtu mundngjallin pashpirtshmëri. Shprehte një pashpirtshmërihapur ndaj nënshtetasve të saj.

PO

PO pj. 1. Përdoret me vlerën e një fjalie, kur pranojmë ose kur miratojmë diçka, kur pajtohemi me atë që thuhet etj.; kund. jo. - Do të shkosh? - Po. - E kuptove? - Po. Disa po, disa jo. Thotë po e pranon, nuk kundërshton. S’thotë as po as jo nuk vendos.
2. Përdoret kur përforcojmë diçkaështë thënëparë, me kuptiminpatjetër, sigurisht, s’ka dyshim, vërtet”; kund. jo. Po, do të vijë. Po, do ta marr atë. Po, e mirë është. Po, s’ka dyshim që do ta bëjmë. Po, patjetër që do të nisemi.
3. Përdoret para a pas një fjale për të përforcuar kuptimin e saj duke e përsëritur urdhrin, përgjigjen, miratimin etj.; kund. jo. - E shikon atë majën e malit? - E shikoj, po. - Mua më kërkoi? - Ty, po. E gjeti, po. Po, nisu! Fol, po, ç’pret! E marrim, po, e marrim.
4. Përdoret kur tregojmë diçka, kur përfundojmë një bisedë a përmbyllim një mendim, me kuptiminkështu, pra, është e vërtetë”. Po ja, kështu ndodhi. Po, i tillë ishte ai. Po, çdo gjë kapërcehet.
5. Përdoret kur gjatëfolurit kujtojmë papritur atë që është thënëparë ose kur na kujtohet diçka tjetër. Po, tani m’u kujtua. Po me të vërtetë, ishin dy. Po, ashtu ishte. Ku e patëm fjalën? Ah po, te gazeta e sotme.
6. Përdoret zakonishtkryefjalisë për t’i tërhequr vëmendjen bashkëbiseduesit që ai të ndalet e të mendojëmirë për diçka. Po, ta thashë që ta shohësh edhe njëherë. Po, për të mirën tënde e kam.
7. Përdoret, edhe e shoqëruar me pasthirrmë, për të shprehur habi, mosbesim, mospërfillje, qesëndi, përçmim, pakënaqësi etj. Po more, e ditke ti! Po moj, vërtet thua?! Pooo, dashke edhe më! Pooo, s’i pëlqeka atij!
8. Përdoretfjalitë pyetëse kur duampërforcojmë e të mbështetim pyetjen. Po si je? Po ç’të bëjmë sipas teje? Po sa vetë ishin? Po kush ta tha?
9. bised. Përdoretfund të një fjalie pyetëse me ngjyrim dyshimi për të përsëritur pyetjen ose për të nxjerrë atë që kërkohet nëpërmjet përgjigjesbashkëbiseduesit, me kuptimin “apo jo?”. Ti do të vish, po? Do ta lexosh librin, po? Ti je me ne, po? Ai mbeti i kënaqur, po?
10. Përdoret për të theksuar se është fjala për të njëjtin njeri, send etj.; pikërisht; krejt; gjithashtu. Po ai njeri. Po ajo gjë. Gjithnjë po kështu. Po atë ditë erdhi dhe ai. Po në të njëjtën mënyrë. Bathë, bathë, po një kokërr njëjtën gjë përsërit, aty mbeti.
11. Përdoret përpara foljevekohën e tashme dhe në të pakryerën e mënyrës dëftore, nganjëherë edhe e mënyrës habitore, kur shprehim veprime që zgjatin, që janë duke u shtjelluarçastin e ligjërimit ose në të njëjtin çast me një veprim tjetër. Po shkruaj. Po bie shi. Po perëndonte dielli. Po dilte kur hyra unë. Po mbushet vitinga ajo ditë. Po i pëlqeka shumë. Po e merr me të qeshur.
Sin.: posi, sigurisht, patjetër, afërmendsh, natyrisht, doemos, domosdo, medoemos, gjithashtu, ëhë, ehe, pikërisht, krejt.

SALPETËR

SALPET/ËR,~RI m., min. Emri i zakonshëm i nitratit të potasit, formohet atje ku ka substanca organike të azotuara që janë duke u prishur. Taliacetë ndahen në tre rende: Pirosomidët, Doliolidët dhe Salpet, të cilët nuk paraqesin ndryshime. Azoti gjendet gjithashtudepozitat mineralenitrit ose salpetrit (nitrat kaliumi, KNO3)

SHKËMBEJ

SHKËMB/ÉJ vep., ~ÉVA, ~ÝER kal. 1. I jap dikujt diçkakëmbim të një gjëje tjetër; këmbej, ndërroj. E shkëmbej pallatinqytet me një hyrjebregdet. Shkëmbyen makinat. Shkëmbejnë pulla. Shkëmbyen cigare. Shkëmbyen flamurët. Shkëmbyen me lule. Shkëmbyen unazat (etnogr.) u fejuan.
2. I dërgoj dikujt letra, pako etj. dhe ai më dërgon gjithashtutilla. Shkëmbyen adresat. Shkëmbyen numrat e celularit. Shkëmbejnë kartolina (letra). Shkëmbyen dhurata për festat. Shkëmbyen mbretëreshat (ushtarët... - në lojën e shahut).
3. dipl. Këmbej dokumente me karakter diplomatik mes dy shtetesh. Shkëmbyen nota (dipl.) komunikim formal, i shkruar mes dy shteteve. Shkëmbyen përfaqësues diplomatikë. (dipl.) këmbim mes dy shteteshpërfaqësuesve zyrtarë (ambasadorë, konsuj).
3. Zëvendësoj një pjesëpërdorur a të dëmtuar të një mekanizmi me një pjesë tjetër të re, këmbej. I shkëmbeu gomat e makinës sepse ishin vjetruar.
3. Jap dhe marr informacione, ide, përvoja etj. me dikë; këmbej. Shkëmbyen urimet. Shkëmbyen vizita. Shkëmbyen zjarr. (usht.) Shkëmbyen batuta. Shkëmbyen shikimet. Shkëmbyen dy fjalëkëmbë. Shkëmbyen opinione. Shkëmbyen përvojën.
4. fig. E sjell në një gjendje tjetër situatën në të cilën ndodhem; ndryshoj, ndërroj. Shkëmbeu fytyrën. Shkëmbyen nja dy fjalë debatuan.
5. E ngatërroj një person a një send me dikë a diçka tjetër. I shkëmbejnë gjithnjë me njëri-tjetrin binjakët. Vajzat kishin shkëmbyer gabimisht palltot.
6. fin. Këmbej monedhat; jap një shumë parash për të marrë një shumë tjetër me po atë vlerë, por në një monedhë tjetër. Shkëmbej eurot me lekë. Shkëmbej paratë (të hollat).
Sin.: këmbej, ndërroj, ndryshoj, zëvendësoj, ngatërroj, ndërroj, ndryshoj, shkalloj, luaj.
Shkëmbej (këmbej) *fjalë (me dikë). Sa shkëmben *gjurmën (dikush).

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.