FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

FLÁKTË (i, e) mb. 1. Që ka shkëlqim dhe ndriçim verbues, që është si flakë; që të djeg shumë, i nxehtë; flakërues. Rreze të flakta. Ngjyrë e flaktë. Diell i flaktë.
2. fig. Që është dhënë me mish e me shpirt pas diçkaje, shumë i vendosur e luftarak, i zjarrtë. Përkrahës (tifoz) i flaktë.
3. fig. Që është tërë vrull dhe i papërmbajtshëm, shumë i gjallë, shumë i fortë; që shpreh ndjenja të fuqishme, shumë i ngrohtë, i zjarrtë. Patriotizëm i flaktë. Dëshirë (ndjenjë, dashuri) e flaktë. Fjalim i flaktë. Veprimtari e flaktë. Poezi e flaktë.
✱Sin.: i nxehtë, flakërues, i zjarrtë.

FLAKËRÚAR (i, e) mb. 1. Që është ndezur mirë e lëshon flakë, që digjet me flakë. Zjarre të flakëruara.
2. Shumë i nxehtë, që djeg si flakë. Thëngjill i flakëruar. U dogj nga rëra e flakëruar.
3. Që është skuqur si flakë, i përskuqur. Kishte duar të flakëruara (nga të ftohtët).
4. edhe fig. Që shkëlqen, që shndrit si flakë, vezullues, flakërues. Rreze të flakëruara. Ngjyrë e flakëruar.
5. fig. I zjarrtë, i flaktë; që shpreh një ndjenjë të flaktë. Dëshirë e flakëruar. Vështrim i flakëruar. Zemër e flakëruar.
✱Sin.: i ndezur, i ndeztë, i përskuqur, i skuqur, vezullues, flakërues, i zjarrtë, i flaktë.

FLAKËRÚES,~E mb. 1. Që djeg si flakë, që përvëlon; që shkakton zjarr; i flakëruar. Zjarr (diell) flakërues.
2. edhe fig. Që jep shkëlqim, që shndrit si flakë; vezullues, i flakëruar. Diell flakërues. Ngjyra flakëruese.
3. fig. I zjarrtë, i flaktë. Sy flakërues. Vështrime flakëruese.
4. fig. Shumë i ashpër, që djeg, që përvëlon (për një qortim etj.). Fjalë (kritikë) flakëruese.
✱Sin.: i flakëruar, i flaktë, i zjarrtë, vezullues, i përzjarrshëm, i përflaktë.

NDRÍTSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që lëshon dritë të fortë; që shkëlqen fort, që ndriçon, i shndritshëm. Diell i ndritshëm. Rruaza të ndritshme. Sy të ndritshëm.
2. fig. I ndritur, i dëgjuar, i përmendur. Emër i ndritshëm. Figurë e ndritshme e historisë.
✱Sin.: i shkëlqyeshëm, dritëmadh, shkëlqyes, bardhëllor, rrezatues, shndritës, i përndritshëm, rrëzëllues, rrëzëllor, verbues, flakërues, farfuritës, vezullues, i zdritshëm, i shndritshëm, i ndezur, i bardhë, bardhëllor, rruazë, xixë, shkëndijë, vetëtimë, i qelqtë, xham, i ndritur, i dëgjuar, zulmëmadh, i përmendur, i famshëm, i qartë, i qeshur, i lumtur, dritëmadh.

PËRFLÁKTË (i, e) mb. 1. Që digjet e bën flakë, i zjarrtë e shumë i ndritshëm. Dielli i përflaktë.
2. Që lëshon vezullime me një ngjyrë të kuqe të ndezur si të flakës, flakërues. Rrezet e përflakta.
3. I përflakur.
✱Sin.: i zjarrtë, flakërues, i flakëruar, i ndritshëm, vezullues, i përflakur.

PËRSKÚQUR (i, e) mb. Që ka marrë një ngjyrë të kuqërremtë, i skuqur paksa. Shtresë (sipërfaqe) e përskuqur.
✱Sin.: i skuqur, i kuqërremë, i përkuqur, i lëkuqur, i flakërimë, i flakëruar, flakërues, i përcëlluar.

PËRVËLÚES,~E mb. 1. Që ka një nxehtësi të madhe, që të djeg shumë dhe menjëherë. Rërë përvëluese. Rrezet përvëluese të diellit.
2. Që vjen me nxehtësi të madhe, që të sjell shumë të nxehtë a zjarrmi. Ethe përvëluese.
3. fig. Që të bën të vuash ose të digjesh përbrenda. Etje përvëluese. Dëshirë përvëluese. Mall përvëlues.
4. fig., libr. Që është tepër i rëndësishëm dhe kërkon një zgjidhje të shpejtë, që s’duron. Çështje përvëluese.
✱Sin.: përcëllues, zhuritës, djegës, valë, i flakëruar, flakërues.

PËRZJÁRRSH/ËM (i), ~ME (e) mb. 1. Që djeg si zjarr, i zjarrtë.
2. fig. I vrullshëm si zjarri, i zjarrtë, i flaktë.
✱Sin.: i zjarrtë, i djegur, i zhuritur, i përzjarrmuar, i përzjarruar, i përcëlluar, flakërues, i flaktë, i vrullshëm.

RRЁZЁLLÚES,~E mb. 1. Që ndrin qartë e fort, duke lëshuar rreze që dridhen. Dritë rrëzëlluese. Dëbora rrëzëlluese.
2. fig. Që shkëlqen shumë nga gëzimi ose nga një ndjenjë tjetër e brendshme. Sy rrëzëllues. Fytyrë rrëzëlluese.
✱Sin.: vezullues, vezullor, vetëtitës, shndritës, i shndritshëm, i ndritshëm, flakërues, xixëllues.

SHKËLQÝER (i, e) mb. 1. Që shkëlqen shumë, i shkëlqyeshëm. Dritë e shkëlqyer. Qiell i shkëlqyer.
2. Që ka shkëlqim, që ndriçon; i ndritshëm. Copë e shkëlqyer. Letër e shkëlqyer.
3. fig. Që është i shquar për merita e cilësi shumë të larta, që dallohet ndër të tjerët për vetitë dhe aftësitë e tij, i famshëm; i përkryer në llojin e vet; i shquar, i famshëm, i vlefshëm. Suksese (fitore, arritje) të shkëlqyera. Shembuj të shkëlqyer. Vepër (shfaqje artistike) e shkëlqyer. Film i shkëlqyer. Nxënës (student) i shkëlqyer. Organizim i shkëlqyer. Mendim (propozim) i shkëlqyer. Ide e shkëlqyer. Ka një martesë të shkëlqyer. Shembull i shkëlqyer i heroizmit. Njohës i shkëlqyer i historisë.
4. fig. Që është shumë i mirë në të gjitha drejtimet. Gjendje (atmosferë) e shkëlqyer. E nesërme e shkëlqyer. Ambient i shkëlqyer.
✱Sin.: i shkëlqyeshëm, i mrekullueshëm, i hatashëm, i shquar, i famshëm, i përkryer, i përsosur, i pandonjëtëmetë, i parë, i mprehtë, i thellë, i vlefshëm, i shëndoshë, i lumtur, i gëzuar, i ndritur, i ndritshëm, i përndritur, i praruar, vezullues, i shndritshëm, flakërues, llamburitës.

SHKËLZÝER (i, e) mb. Që shkëlqen, që ndriçon; i ndritshëm, vezullues. Diell i shkëlzyer. Yje të shkëlzyera.
✱Sin.: i ndritshëm, i përndritur, i praruar, vezullues, i shndritshëm, flakërues, i larë, llamburitës.

VERBÚES,~E mb. 1. Që të bën të mos shohësh qartë, që të vret a të vesh sytë, që të verbon. Shkëlqim verbues. Bardhësi verbuese. Dritë (flakë) verbuese. Diell verbues.
2. fig. Që të bën të paaftë për të kuptuar se ç'ndodh përreth a për të parë një të vërtetë që duket qartë; që të bën të paaftë për të arsyetuar e për të gjykuar në mënyrë të shëndoshë, që t'i merr mendtë. Fanatizëm verbues. Propagandë verbuese. Demagogji verbuese.
✱Sin.: i flaktë, flakërues, shndritës, i shndritur.

VEZULLÚES,~E mb. Që ndriçon me një dritë herë të fortë e herë të dobët; që shuhet e ndizet; që shndrit. Dritë (rreze) vezulluese. Flakë vezulluese. Ylli vezullues.
✱Sin.: vezullor, vetëtitës, shndritës, i shndritshëm, i ndritshëm, rrëzëllues, flakërues, xixëllues.

ZDRIT (ZDRIS) vep., ~A, ~UR 1. kal. E mbuloj me dritë e me shkëlqim, e ndriçoj. E zdriti dhomën (shtëpinë, vendin). Fishekzjarrët e zdritën qiellin. Zdritnin oborrin e gjelbër të larë prej vesës. Një hov flakërues ia zdriti fytyrën. Kurrë n’at’ bjeshkë hana mos zdrittë! (mallk.). Bukurinë, në e mbajtsh me nder, e zdrit përherë. (fj. u.).
2. jokal., vet. v. III Ndrit, shkëlqen. Zdriti mali (vendi). I zdrit ylli në ballë. Zdriti dielli. Nuk zdritnin pishat me kristal nën hënë. I zdrit gjaku i fytyrës.
3. jokal., vet. v. III Kalon drita nëpër të, përshkohet nga drita. Po ende nuk ka zdritur dita që të solli në jetë. Shëndeti i saj më në fund zdriti në fund të tunelit.
4. fig., kal. E bëj të qartë e të kuptueshme diçka, e sqaroj, e ndriçoj. E zdriti mendimin . E zdriti me shembuj (me të dhëna). Ua zdriti mendjen. - Zdrite çështjen! Këto dokumente shërbejnë me zdritë jetën e kombit tonë. Vërejtjet që bante zdritshin kuvendimin. Ta zdritim peshën e vlerën e fjalës së tij shqipe.
✱Sin.: ndriçon, shkëlqen, sqaron, qartëson, shpjegon.

ZJÁRRTË (i, e) mb. 1. Që ka nxehtësi shumë të madhe dhe ndriçim verbues, që të djeg si zjarr, që është si zjarr; që digjet si zjarr. Lëmsh i zjarrtë. Brumë i zjarrtë. Diell i zjarrtë. Rreze të zjarrta. Lumë i zjarrtë llave. Balli i zjarrtë ishte skuqur dhe ishte mbuluar me djersë.
2. Shumë i kuq (zakonisht në fytyrë), i prushtë, lulekuqe. I kishte faqet të zjarrta.
3. fig. Që është i pakapërcyeshëm a i pathyeshëm, që e vë dikë në një gjendje shumë të vështirë e pa shpresë shpëtimi. Darë (unazë) e zjarrtë. Rreth (zinxhir, rrethim) i zjarrtë. Mbrojtje e zjarrtë.
4. fig. Që ka dëshirë të madhe për diçka, i dhënë me mish e me shpirt pas diçkaje; që është shumë i vendosur e guximtar, që ka shpirt luftarak; i flaktë. Luftëtar (atdhetar) i zjarrtë. Mbrojtës (mbështetës) i zjarrtë. Rini e zjarrtë. Skuadër e zjarrtë. Me zemër (me shpirt) të zjarrtë. Pamja e zjarrtë e Dijes i futi dridhmën.
5. fig. Që bëhet me vrull dhe pa u përmbajtur, i fortë; që shpreh ndjenja të fuqishme, shumë i ngrohtë, i ndezur, i flaktë. Dashuri (dëshirë) e zjarrtë. Ndjenja të zjarrta. Përshëndetje (përgëzime, urime) të zjarrta. Përkrahje (pritje) e zjarrtë. Vështrim i zjarrtë. Lutje e zjarrtë. Shprehje e zjarrtë e miqësisë së ngushtë. Ndërkaq, nga autobusi fluturoi një këngë e zjarrtë, burrërore, e shoqëruar me thirrje të rinjsh. Me sytë e zjarrtë, të ndezur si nga një vetëtimë, shihte luftëtarët që hidheshin në sulm.
5. fig. Shumë i gjallë e i fuqishëm, që bëhet e zhvillohet me tërë forcën; që zien, që vlon, i flaktë (për diskutimet etj.). Betejë e zjarrtë. Ditët e zjarrta të luftës. Atmosferë e zjarrtë. Diskutim (fjalim) i zjarrtë. Mbledhje e zjarrtë. Fjala e tij e zjarrtë është shqiptuar madhështore dhe dhembshurore. Një debat i zjarrtë kishte shpërthyer ato ditë të dhjetorit.
✱Sin.: i përzjarrshëm, i përflaktë, i flaktë, i flakëruar, flakërues, i prushtë, i pashuar, i fortë, i ndeztë, zjarrmor, i gjallë, i fuqishëm, i vrullshëm, luftarak.
♦ Me *zemër (me shpirt) të zjarrtë.