Fjalori

Rezultate në përkufizime për “flak”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

BALTË

BÁLT/Ë,~A f. 1. Dhe i përzier me ujë, tokë e qullët zakonishtfushë, nëpër udhë etj.; llucë, ledh, lym, tinë. Baltë e kuqe (e zezë). Baltë e bardhë deltinë e bardhemepërdoret për të larë kokën. Baltë shtambash deltinë e kuqe për të bërë enë balte. Baltë e madhe. Baltë vjeshte. Ngjyrë balte. Vend me baltë. Këpucë me baltë. Bëhet baltë. Bëhem me baltë. Zë baltë (udha). Lyej me baltë. Eci nëpër baltë. Bie (ngec) në baltë. Fshij baltën. E squllët si baltë. Fusha na bën baltë, mali bën furtunë, / Pritmë djalo, pritmë, sa të rritem unë. (folk.). Kali i huaj të lë në baltë. (fj. u.). Nuk i bie vlera floririt se hidhetbaltë. (fj. u.). I zoti e nxjerr gomarin nga balta. (fj. u.). Kur të bie gomaribaltë, lloj-lloj rrugëshkallëzojnë. (fj. u.). Sa ka kosherja mjaltë, të gjithëbëhen baltë. (fj. u.).
2. edhe sh. ~A, ~AT; ~ËRA, ~ËRAT Vend me dhèpërzier me ujë; copë dheu e njomur ose stërpikë uji e përzier me dhè. Pastroj baltërat. Heq baltat. Shkoq baltën.
3. Dhe (zakonisht deltinë) i përzier me ujë, i ngjeshur e i mbrujtur për të bërë enë, tulla etj., ose për të lyer murin. Baltë e pjekur. Baltë shtambash. Enë (poçe, tas) balte. Kandil balte. Mur me baltë. Kasolle prej balte. Gatuaj (përziej) baltën. Lyej me baltë.
4. Tokëpërgjithësi; truall, dhè; poet. toka mëmë, atdheu. Balta jonë. Balta arbërore. Ka lindurkëtë baltë.
5. Lëndë e butë si brumëpërdoret për punëndryshme; lënda me të cilën është bërë një gjë; fig. brumë. Baltë xhamash lëndë si brumë për të zënë anët e xhamave. Baltë dylli dyllë i zbuturpërdoret për të bërë qirinj. Unazë me baltëkeqe.
6. Lymi i disa ujërave mineralepërdoret si mjet kurimi. Baltë llixhe. Banjë me baltë.
7. edhe sh. ~ËRA, ~ËRAT Mbeturina të një lëngukullojnëfund; fundërri, llum, llurbë; papastërti që zë diçka, zgjyrë. Baltë kafeje. Baltë vaji. Baltë duhani. Balta e kokës. Baltë veshi. Baltë dhëmbësh. Balta e dyfekut. I pastroj baltën çibukut (llullës).
8. fig. Formimi a përbërja e dikujt, brumë. Është nga e njëjta baltë.
9. fig., keq. Send a njeri pa vlerë; diçkakushton fare lirë. U baltë dikush a diçka.
10. edhe sh. ~ËRA, ~ËRAT fig., keq. Diçka e ndyrë, ndyrësi, diçka e pandershme. Baltërat e shekujve. Balta e turpit. Pastroi baltërat.
Sin.: llucë, llum, lym, lyshtër, ledh, lerë, lëtyrë, llubatë, llapërçinë, lloç, llome, llomështi, llurbë, llurbëtirë, muzgë, tinë, fundërrinë, fundërri, zgjyrë.
Ai *mur atë baltë do përçm. Ajo baltë për atë mur është përçm. ka gjetur shoku-shokun, janë të një brumi, si njëri, si tjetri; gjeti tenxherja kapakun; sipas kokës edhe festen. Baltë e dobët. 1. Njeri i dobët nga trupi, që nuk u qëndron dot sëmundjeve, lodhet shpejt etj. 2. keq. Njeri i pakarakter; njeri i paqëndrueshëm, që thyhet shpejt; njeri i lëkundshëm. Baltë e ngjitur keq. njeri i mërzitshëm, që të ngjitet nga pas e nuk të shqitet. Baltë e vjetër njeri me përvojëmadhepunë dhe i rrahur nga jeta; ka pirë ujë në shumë burime (kroje); (është) ujk i vjetër (plak). Baltë e Zotit (e Perëndisë) njeri i thjeshtë, si gjithëtjerët, dikush që nuk ka asgjëveçantë ngatjerët; njeriu me të mirat dhemetat që ka. U baltë (dikush). 1. shih u dhè (dikush). 2. I ra vlera fare; u llucë. Iu baltë (dikujt) iu përul shumë, i vete pas i nënshtruar e i poshtëruar; i lëpihet; u baltë (e pluhur); iu lepitkë; iu opingë; iu bajgë bised.; i lëpin (i puth) këmbët. U baltë e bardhë (dikush) shih u baltëfytyrë (dikush). I bëhet balta *flori (dikujt). U baltëfytyrë (dikush) u zverdh, u zbeh shumë (nga frika, nga tronditja); u dhè (dikush); i ra çehrja e vdekjes (dikujt); iu zbardh buza (dikujt). Iu baltë pas këpuce (dikujt) keq. iu ngjit shumë dikujt sa e mërziti, nuk i ndahet fare, i shkon gjithnjë pas; iu bajgë pas opinge bised.; iu baltë; iu lepitkë; i lëpin (i puth) këmbët. Bëhem baltë e pluhur shkatërrohem krejt; shpartallohem; përulem përpara dikujt, i nënshtrohem tërësisht, bëj çdo gjë që do ai pa asnjë kundërshtim; i bëhem urë (e vig) (dikujt). Bën baltë (dikush) tall. rri kot, rri pa punë ose merret me diçkapadobishme; trazon baltën me shkop; tund (luan) derën; numëron qimet e postiqes; vret (numëron) miza. E bëri baltë (diku) ka shkuar dendur te dikush, e ka tepruar me hyrje-daljeshpeshta; e bëri kalldrëm përçm. S’të bën baltë (diçka) është e nevojshme, duhet, s’të prish punë po ta kesh a të ruash. E bëri baltë e pluhur (dikë a diçka) e shkatërroi; e shpartalloi; e bëri pluhur (e hi). Bën baltë pa shi (dikush) tall. krijon probleme e shqetësime edhe kur s’ka shkak ose arsye, grindet kotkoti. Bën baltën e nuk bën vorba (dikush) nuk e çon derifund një punë, e lë diçka në mes; mbjell e nuk korr. E bën mjaltin baltë (dikush) është i keq nga shpirti e të prish çdo gjë, gëzimin, jetën e mirë, nderin, të vërtetën etj.; e bënbardhënzezë. E bëra rrugën baltë shkoj e vij tutje-tëhu për të mbaruar një punë, veteshumë vende për të njëjtën gjë; sillem rrotull sa andej-këtej për të zgjidhur diçka, sorollatem varavinga; bëj çap e jak; hip e zbrit. Ra në baltë (dikush). 1. U fut padashur në një gjendjekeqe, ra në rrethanavështira, ka ngecur në një punë. 2. I ra vlera; nuk ka forca e mundësi për diçka; ra në llum; ra në batak; ra në moçal; kund. doli (u ngrit) nga balta. Çan baltën për të tjerët (dikush) punon me gjithë fuqitë, derdh djersë e mundohet për botën; i vë gjoksin (diçkaje). Doli (u ngrit) nga balta (dikush) doli nga një gjendje e vështirë, e prapambetur ose poshtëruese; shpëtoi nga një hall, nga një vështirësi a nga një e keqe; doli nga bataku; kund. ra në baltë. *Floribaltë (në pleh). Hëngri baltë (dikush) përçm. 1. Është munduar shumëjetë; ka rrojtur me të keq, ka vuajturvarfëri; u rropat. 2. mospërf. Vdiq; hëngri dhè; kafshoi (zuri, hëngri) gjuhën. Ha baltë me dhëmbë (dikush) vuan shumë, heq keq, u rraskapit (në jetë a në një punë); heq pikën e zezë; heq gurin e gjakut. Hedh baltë (mbi dikë a mbi diçka) e poshtëron duke shpifur, e përlyen, e njollos, ia nxin emrin e mirë; i hedh lerë (dikujt a diçkaje); i hedh gurë (dikujt); i lë hijezezë (dikujt a diçkaje). E hedhbaltë (diçka) keq. e hedh poshtë si diçka pa vlerë, e flak; e shkel me këmbë. S’është baltë për tjegulla (dikush) mospërf. nuk ka fuqi a zotësi për të bërë diçka, nuk ka vlera për diçkamirë. E kam gojën baltë kam një shijekeqegojë; më është pështirosur goja. Me *këmbë balte (argjile). E la në baltë (dikë). 1. E la në vështirësi kur duhej ta ndihmonte, nuk i dha ndihmënpriste; i doli i pabesë dhe e braktisirrethanavështira; e la në llucë; e la në batak; kund. e nxori (e ngriti) nga balta. 2. Ia kaloi një tjetri, ishte më i aftë, më i zoti a më i fuqishëm se ai; qëndron shumëlart se një tjetër. Nuk i la baltë nën thua (dikujt) ia zbuloigjithametat, veset, hilet, gabimet etj.; s’i la gjë pa ia thënë; ia nxoripalarat (në shesh). U lëshon baltë varreve (dikush) përçm. është njeri shumë i lig, nuk i lë të qetë edhevdekurit; nxjerrvdekurin nga varri; ia ka shitur shpirtin shejtanit keq. Nuk mban baltëvesh (dikush) është shumë i ndërgjegjshëm e i çiltër, nuk duron dot dyshimekota mbi vete; e thotë hapurvërtetën. Mbeti (ngeci) në baltë (dikush) ka mbetur në një gjendjekeqe, nuk i kapërcen dot vështirësitë e pengesat, nuk del dot nga gjendja e vështirë; mbeti (ngeci) në llucë; mbeti (ngeci) në moçal; mbetizall. Mbuloi balta baltën përb. thuhet kur vdes një njeri i keq, i pavlerë a i poshtër, që ka bërë shumëliga (në kuptiminmirë bërivdiq!”). E nxori (e ngriti) nga balta (dikë) e ndihmoi që të dilte nga gjendja e vështirë, e shpëtoi nga një vështirësi, nga një hall a nga një e keqe; e nxori (e ngriti) nga lluca; e nxori nga bataku; kund. e la në baltë. Nuk e nxjerr *gomarin nga balta (dikush). I qëroi baltën e thoit (dikujt) ia nxoripalarat; s’i la gjë pa thënë e pa bërë; ia numëroi një e për një të gjithakëqijat. Trazon baltën me shkop (dikush) nuk ka punë e rri kot ose bën diçkapadobishme; bën baltë; tund (luan) derën; vret (numëron) miza; numëron qimet e postiqes; kërcet gishtërinjtë. I zuri thoi baltë (dikujt) filloi ta marrë veten nga ana ekonomike, nisidalë nga gjendja e keqe; doli mbi ujë1 (dikush); dolisipërfaqe (dikush).

CERGË

CÉRG/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Qilim ose mbulesë e ashpërështë punuar zakonisht me lesh dhie. Cergë e dhirtë. Shtroj cergën. Hedh një cergë. Mbuloj me cergë.
2. Pëlhurë merimange. Cergë merimange. End cergën. Zë cerga. Fshij cergat.
3. Cipë e hollë; pëlhurë e hollë, tis. Cergë e mëndafshtë.
4. kryes. sh. Rreckavjetra, rrobagrisura e të bëra zhele, lecka. Vishej me ca cerga. Mori cergatkrahë. Mblodhi cergat. U fare cergë. Flak (hedh) si një cergë.
5. vjet. Shatorre e bërë me cohëhollë; tendë. Cerga e stanit. Ngre (prish) cergën.
Sin.: shkorsë, merimangë, cerimangë, pezhishkë, endëz, shtrat, shtrap, brimajë, makë, pëlhurë, tis, cergurinë, lecka, rrecka, zhele, tendë.
U cergë (dikush); u leckë (dikush). I bëhet cergë (dikujt) iu ngjit dikujt, iu qep, s’i ndahet; i veteshtëpi tjetrit e rri për një kohëgjatë, pa ia kuptuar a pa ia përfillur dëshirën, sa bëhet i mërzitshëm; i zë derën. Cergë e re krahin. njerisapo ka krijuar familjevete. I hodhi cergën (dikujt) keq. e turpëroi keq, e bëri me turp; i vuri njollëkeqe; ia nxiu faqen; ia nxiu fytyrën; i la hijen e marres; kund. ia zbardhi faqen. Mblodhi (ngriti) cergat (dikush) mospërf.; ngriti (mblodhi) leckat (dikush) mospërf. Zuri cergë (dikush); zuri brumë (dikush). Ka zënë cerga (dikush a diçka) është shumë i ndotur ngaqë nuk është pastruar prej kohësh. I kanë vënë (i kanë zënë) sytë cergë (dikujt) nuk e sheh qartë gjendjen rreth e rrotull, është verbuar e nuk i kupton gjërat siç janë; i janë veshur sytë; i kanë vënë (i kanë zënë) sytë perde.

CERTIFIKATOMANI

CERTIFIKATOMANÍ,~A f., keq. Mani administrativembivlerëson shkresat ose dhënien e certifikatave. Vendimflak tej certifikatomaninë.

DEGDIS

DEGDÍS vep., ~A, ~UR bised. 1. kal. E dërgoj një njeri diku larg, zakonisht pa dëshirën e tij; e çoj larg diçka duke e dhënë dorëdorë; e flak, e përplas a e hedh diku; i jap arratinë, e shporr, e dërgoj (e çoj) prapa diellit. E degdisën kampet e përqendrimit. E degdisën në një fshathumbur. E degdisën matanë kufirit. E degdisi larg. E degdisën në një vend tjetër.
2. jokal. Shkoj larg, arrij në një vendlargët; shtegtoj, migroj. - Si degdisi gjer atje? - Ç’të ka degdisur këtu?
Sin.: dëboj, përzë, shpor, largoj, shpërngul, flak, përplas, batis, bakaris, migroj, shtegtoj.

DERDH

DERDH vep., ~A, ~UR kal. 1. Zbraz një lëng a diçkaimët nga një enë, nga një thes etj., duke e kthyer enën përmbys ose duke e shkundur me forcëmënyrëlëngu a lënda tjetërbjerë vetë; hedh a flak diku atë ç'ka brenda një enë; zbraz; kund. mbush. Derdhi vajin (ujin, qumështin, verën, rakinë). Derdh betonin (llaçin). Derdh miellin (sheqerin, grurin, orizin). Derdh plehrat. E derdhi shishen (pjatën, kovën, gotën). Derdh thesin (koshin, shportën). E derdhi përtokë (në dysheme). - Ngadalë, mos e derdhësh! Mil e mil e derdh me këmbë. (fj. u.). Mbaj ujë me shoshë e derdh me kosh. (fj. u.).
2. vet. v. III Shkarkon, hedh; lëshon atë që përmban (kryesisht ujin). Lumi e derdh ujinliqen. Derdh pesë metra kub në sekondë. Retë derdhën shiun (borën). Lumenjtë kudo që të venë, në det do të derdhen (fj.u.).
3. Nxjerr nga brenda (nga sytë etj.) zakonisht diçkalëngshme, qit jashtë; e bëjrrjedhë jashtë. Derdh lot qaj me lot. Njeriu që nuk derdh djersë, nuk di çfarë shije ka buka. (fj. u.).
4. I var poshtë e i përhap, i lëshoj lirshëm; ia sjell sipas trupit, ia bëjderdhur. I derdhi flokët mbi supe. Ia ka derdhur fustanin.
5. edhe fig. Hedh me vrull e me shumicë mbi dikë a mbi diçka, i lëshoj diçka; përhap rreth e rrotull. Derdhi dritë mbi shesh. Trëndafilat derdhnin një erë të këndshme. Derdhën plumba mbi armikun. Derdhi vështrimin (shikimin) mbi të. E derdhi si lumë.
6. fig. Nxjerr ç’kam brenda, shpreh me vrull dhe pa u përmbajtur një ndjenjë; zbraz. E derdhi tërë gëzimin (dashurinë). E derdhi urrejtjen (zemërimin). E derdhi tërë vrerin (helmin). Derdhi një rrëke të sharash (mallkimesh). Derdhi një lumë fjalësh.
7. fig. Vë të gjitha forcat e mundësitë e mia dhe nuk kursej asgjë për të bërë diçka a për të arritur një qëllim, shkrij. Derdh aftësitë (talentin). Derdhi mundin. Derdhi tërë artin e tij.
8. tek. Hedhkallëp një metal a një lëndë tjetërshkrirë për t'i dhënë një formëcaktuar; bëj një detal, një statujë etj., duke hedhur lëndëshkrirë në një kallëpparapërgatitur. Derdh gizë. Derdh një unazë. Derdh shkronja. Derdhnin armë. Derdhën pjesë këmbimi. E derdhën bustin (monumentin). E derdhënbronz.
9. fin. Vë një shumëhollashbankëemrin tim a të dikujt tjetër, paguaj. Derdh një shumëbankë. Derdhi para në fondin e shkollës. Derdhën ndihmat e tyre.
10. bised. Shpenzoj pa kursim, harxhoj shumë, e lëshoj dorën, nuk kursej (kryesisht për para). Ka derdhur paramadhe. E derdhte paranë lumë (me të dyja duart). E derdhidasmën e vajzës.
11. bised., vet. v. III Shkrifëron (për tokën). Ngrica e derdh tokën.
12. bised. Kaloj një sëmundje nga ato që zakonisht u bien fëmijëve. E ka derdhur linë (fruthin, kollën e mirë).
Sin.: zbraz, hedh, flak, shkarkoj, lëshoj, nxjerr, qit, përhap, shkrij, paguaj, shpenzoj, harxhoj, shkrifëron, kaloj.
I derdhi (i vuri) *balsam (dikujt). Derdh *gjak. Derdh *gjakun (për dikë a për diçka). E derdhi *kupën (dikush). Derdh *lot (për dikë a për diçka). Derdh *trutë. Ia derdhi (ia zbrazi) *trutë (dikujt) bised. As *mbush e as derdh (dikush). I derdhi *zorrët (dikujt) bised.

DUQ

DUQ,~II m. sh. ~E, ~ET 1. Lëfyt i drunjtëvihetfundin e një fuçie për të nxjerrë verën, mushtin etj.; muslluk. Duqi i fuçisë. Duqi i çezmës. Duqi i ujit. Hap (mbyll) duqin.
2. Shtupë, leckë a shkopshërben për të mbyllur këtë lëfyt. I vë (i heq) duqin.
3. Bisht cigareje. Duq i fikur (i ndezur). Flak duqin. E pi duhanin duq më duq.

FLAKOHET

FLAK/ÓHETI jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR v. III Flakërohet. Iu flakuan sytë.

FLAKOHET

FLAK/ÓHETII jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR v. III Prarohet; lahet me ar. U flakuan stolitë.

FLAKOJ

FLAK/ÓJI vep., ~ÓVA, ~ÚAR FlakërojI; shkëlqej. Flakonte zjarri.
Sin.: flakëroj, skuq.

FLAKOJ

FLAK/ÓJII vep., ~ÓVA, ~ÚAR Praroj; laj me ar. Flakoi bizhuteritë.

FLAKËRIJ

FLAKËRÍ/JII vep., ~VA, ~RË kal. Hedh me forcë diçka, flakëroj, flak. E flakëriu era.
Sin.: flakëroj, flak.

FLAKËROJ

FLAKËR/ÓJII vep., ~ÓVA, ~ÚAR 1. kal. Hedh me forcë, flak. E flakëroi përdhe.
2. jokal. Sulem me shpejtësimadhe në një drejtimcaktuar, lëshohem menjëherë diku; largohem me shpejtësi. Flakëruan njerëzit. Flakëruan copërat. Flakëroi si vetëtima.

FLUTURIS

FLUTURÍS vep., ~A, ~UR kal., edhe fig. Hedh tutje me forcë, pa mëshirë; flak. Fluturisi rrobat.

FLUTUROJ

FLUTUR/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR 1. jokal., vet. v. III Ngrihet e lëvizajër me anëkrahëve (për zogjtë dhe kandrrat) ose me ndihmën e një force shtytëse, me motor etj. (për aeroplanin, raketën etj.). Fluturojnë zogjtë. Fluturonin aeroplanët. Fluturon raketa.
2. jokal., vet. v. III Zhvendosetajër me shpejtësi; shpërndahetajër e merr era. Fluturojnë gjethet. Fluturojnë fletushkat.
3. jokal. Udhëtoj me aeroplan a me ndonjë mjet tjetër fluturues; drejtoj aeroplanin; bëj një fluturim. Fluturoj për herëparë. Fluturuan me aeroplan.
4. jokal. Lëvizrrugë a eci shumë shpejt; iki menjëherë e me nxitim; jam shumë i shpejtë dhe i shkathët (në një punë). Fluturonte makina. Fluturoi nga shtëpia.
5. jokal., v. III, fig. Kalon, ikën shpejt (për kohën). Koha fluturoi. Fluturuan orët pa kuptuar.
6. jokal., fig. Jam shumë i gëzuar, nuk përmbahem dot nga gëzimi, nga lumturia etj. Fluturonte nga gëzimi.
7. jokal., fig., bised. E marr çdo gjë me mendjelehtësi, gënjehem shpejt; fantazoj. I fluturon mendja.
8. jokal., v. III, fig. Përhapet me shpejtësidrejtimendryshme, shpërndahet; shkon gjithandej, merr krahë. Lajmi fluturoi kudo. Fluturon mendimi.
9. jokal., v. III, fig. Shpenzohet lehtë (për paratë); ikën, shpëton. Fluturojnë fjalët. Fluturon leku.
10. kal. Flak tutje, hedh. vinte ta fluturoja nga dritarja.
Sin.: flatroj, flaturoj, lundroj, fantazoj, ëndërroj, iki, flak, hedh.
fluturoi nga *duart (diçka). Fluturoj me preshbythë keq. i marr gjërat shumë lehtë. Fluturon me një fije bar i rritet mendja shpejt; rrëmbehet lehtë. Fluturon në *erëI (diçka). Fluturon në *erëII (dikush). Ç’fluturon hahet përb. thuhet për dikë mendjelehtë, që çdo gjë e merr me lehtësi ose që nuk e vret mendjen shumë. Fluturon në *hava (dikush). fluturon (të ikën) *kaptina. fluturon (të ikën) *koka (kryet). Të fluturon (të ikën) kryet (*koka). I fluturoi (i iku) *mendja (dikujt). fluturoi (më iku) nga *mendja (diçka). fluturojnë *trutë.

FRËNGËLLOJ

FRËNGËLL/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. 1. E flak diçka me forcë, e hedh tutje me vrull, pa u kujdesur se ku bie. I frëngëlloi sendet në mes të udhës. Frëngëlloje tutje!
2. I bie fort me diçka, fshikulloj. E frëngëlloi me thupër (me hithër).
Sin.: flak, fshikulloj.

FUG

FUG vep., ~A, ~UR kal. 1. Hedh tej, flak tutje. Fug gurin (çantën).
2. fig. E braktis dikë, nuk e ndihmoj kur ka nevojë, i kthej shpinën, e lë në baltë. E fugu shokun.
Sin.: hedh, flak, braktis.

FURFULLOJ

FURFULL/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal. Flak; hedh tutje. Furfulloi veshjet.

FËRFËLLIJ

FËRFËLLÍ/J vep., ~VA, ~RË jokal. Fërfëlloj; fëshfërij. Fërfëllinte gruri. Fërfëllijnë gjethet nga era.
Sin.: fërfëlloj, fëshfërij, flak.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.