FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

AVENTÚR/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Ndodhi e rastit në jetën e dikujt, me të papritura e me rreziqe. I hyj një aventure. Aventura në malet e panjohura. Bën aventura. Libër (film) me aventura.
2. Ngjarje e jashtëzakonshme, situatë dhe përvojë emocionuese ose sfiduese, përvojë e pazakontë, shpesh emocionuese ose e papritur, me zhvillime të pasigurta. Një aventurë e paharrueshme. Roman aventurash. Jetë me aventura.
3. keq. Veprim i rrezikshëm dhe i pamenduar, që niset pa peshuar rrethanat, mundësitë e forcat, që fillohet pa parashikuar përfundimin dhe pa llogaritur pasojat. Aventurë e rrezikshme. Aventurë politike (ushtarake). I futet një aventure. Hidhet në aventura. Aventurë e pamend. Shpëtoi nga aventura e fundit.
4. Lidhje e përkohshme dashurie ose erotike, zakonisht jashtë një marrëdhënieje të qëndrueshme. Aventurë dashurie.

►FILL/ÓHET jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR 1. vet. v. III e FILLÓJ. Puna fillohet që në agim.
2. pës. e FILLÓJ.

KUORÚM,~I m., libr. Numër i duhur deputetësh, anëtarësh etj. në një parlament a në një organ vendimmarrës, pa të cilin nuk mund të fillohet nga puna. Mbledhja u anulua për mungesë kuorumi.

MOSFILLÍM,~I m. Pamundësi, paaftësi a kundërshtim për të filluar diçka; veprimi dhe gjendja kur nuk e filloj ose kur nuk fillohet diçka; kund. fillim. Të gjendet shkaku i mosfillimit të punimeve nga ana e pronarit. Vendosi mosfillimin e hetimit.

PRES_II vep., PRÍTA, PRÍTUR 1. kal., edhe jokal. Rri në një vend për një kohë derisa të vijë dikush, të ndodhë diçka, të mbarojë një punë etj. Pres autobusin (tragetin, trenin, taksinë). Pres të më vijë radha. E prita gjithë pasditen. Të pres në shtëpi (në orën nëntë). Pres me padurim. Pritmë pak, se erdha! Ke kohë që po pret? S’mund të pres më (më gjatë). Më fal, se të bëra të presësh! Pres të pushojë shiu. Priti sa priti, pastaj iku. Më dolën thinjat duke pritur. Ç’të hedhësh, do të presësh. (fj. u.). Te prite të pakën, prit edhe të shumën. (fj. u.).
2. kal., vet. v. III Është gati për dikë a për diçka, mund të përdoret, të fillohet etj.; kërkon, do punën a dorën tonë, është për t’u nisur, për t’u bërë etj. Po ju pret dreka. Një taksi po e priste përjashta. Vajti ora, aeroplani s’të pret. Ajo punë pret zgjidhje.
3. kal. Ruaj, përgjoj; gjej; rri gati për të vepruar. Pret rastin (çastin) e volitshëm. Pret fjalën e tij. Pret ditën (orën, kohën) kur... Pres njoftimin (përgjigjen përfundimtare).
4. kal. Besoj se do të vijë dikush ose se do të ndodhë diçka, e quaj të mundshme; e dëshiroj të vijë a të ndodhë; shpresoj të kem diçka; parashikoj, mendoj, kujtoj. Ajo pret fëmijë do të lindë së shpejti. Ata presin që unë të kthehem sot. Ai pret ndihmë nga ne. E goditi aty ku nuk e priste. S’e prisja këtë prej teje! E ç’pret prej tij?! Ç’prisja e ç’më doli! Diçka pret. Prisnin shumë nga jeta.
5. kal. Kam përpara diçka që do të ndodhë patjetër dhe përgatitem për të; jam përpara diçkaje që do të vijë. E presim festën e Pavarësisë me dëshirë të madhe. E prisja këtë.
6. edhe jokal. Bëj durim, duroj; lë të kalojë një kohë para se të bëj diçka, të marr një vendim etj. Do të presësh ca, se puna nuk zgjidhet menjëherë. Presim edhe pak para se të vendosim! Priti sa priti, pastaj u largua.
7. kal. E rrok me dorë ose me një gjë tjetër dikë a diçka që vjen drejt meje, e kap diçka që më hidhet. Priti topin. Prite, se e hodha! E priti në gjoks. E priti me një dorë.
8. kal. Pranoj dikë për vizitë; pranoj një shok, një mik a të ftuar në shtëpi; gëzohem kur më vjen dikush në shtëpi dhe e mbaj mirë, e gostit me të gjitha ç’kam. Është njeri që të pret është mikpritës. Shtëpi që pret miq. Të pret me buzë në gaz (me dashamirësi, krahëhapur). Pret e përcjell është shumë mikpritës; i vijnë shumë miq në shtëpi, ka shumë hyrje e dalje.
9. kal. Dal në mënyrë të organizuar në vendin ku do të arrijë dikush për ta përshëndetur a për t’i uruar mirëseardhjen. Populli i Prizrenit priti të ardhurit e shumtë për përvjetorin e Lidhjes.
10. kal. I gjendem pranë dikujt, rri afër për t’i ardhur në ndihmë. Fëmijën e priti mjeku gjinekolog.
11. kal. I dal përpara dikujt që niset drejt meje, i bëj pritë. E priti ballë për ballë.
12. kal. E pranoj dikë për të zhvilluar bisedime, e lejoj të hyjë në zyrë për një punë, për ndonjë kërkesë etj.; takohem me dikë; e lejoj dikë të vijë të më takojë e të flasë me mua. Priti delegacionin e Bashkimit Evropian.
13. kal. Shpreh qëndrimin a mendimin tim për dikë a për diçka; i përgjigjem aty për aty (me fjalë, me veprime etj.) duke shprehur mendimin e qëndrimin tim për diçka. E pritën mirë ardhjen e tij. Nuk i priti mirë vërejtjet.
14. si pj. Dale. Prit ta shoh! Prit se s’e mora vesh. Prit t’ia tregoj.
✱Sin.: ruaj, gjej, gjuaj, përgjoj, mendoj, pandeh, besoj, parashikoj, shpresoj, kujtoj, duroj, kap, rrok, pranoj, qas, kërkoj, dua, takoj, përshëndes.
♦ *Hidh e prit. Njëri ia *thotë e tjetri ia pret. Pa pritur e pa kujtuar befas, menjëherë. S’ia pret *luga lugën (dikujt). Pret e përcjell (dikush) është shumë mikpritës e bujar; i vijnë shumë miq në shtëpi, ka hyrje e dalje vazhdimisht, është derëçelë. *Vetë ia merr e vetë ia pret (dikush).

SHKRÓNJ/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Simbol ose shenjë që përfaqëson në mënyrë konvencionale një tingull të nyjëtuar. Shkronja “sh”. Shkronja dore (shtypi). Fillohet me shkronjë të madhe. Shkronjë nistore. Shkronja latine (greke). Shkronja e parë e alfabetit. Transliterimi shkronjë për shkronjë. Mësoj shkronjat.

2. Përfaqësim i një vlere konvencionale në matematikë, gjeometri etj. Drejtëza AB. Sipas përcaktimit të shkronjës “b”.

3. shtypshkr. Secila prej karaktereve të përdorura në tipografi për të shtypur shenjat e alfabetit. Shkronja të pjerrëta (të drejta, të zeza). Shkronja dymbëdhjetëshe (dhjetëshe). Shkronjë tipografike. Shkronja titujsh. Ndërroj një shkronjë.

4. vjet. Fati, e shkruara, e thëna. Si të jetë shkronja.

✱Sin.: shkronjëz, shkrolë, germë, gramë.

►ZËR/ÓHET_I jovep., ~ÚA (u), ~ÚAR vjet., pës., vet. v. III. e ZËRÓJ_I. Niset, fillohet.