Fjalori

Rezultate në përkufizime për “dythelbore”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

DYTHELBOR

DYTHELBÓR,~E mb., bot. Që ka dy thelpinj; që ka embrionin e farësndarë në dy thelpinj. Bimë dythelbore. Farë dythelbore.

PALCË

PÁLC/Ë,~A f. 1. Lëndë e butë si tru që mbush zgavrat e eshtravenjeriut dhekafshëve kërbishtore. Palcë e bardhë (e kuqe). Palca e kockave (e eshtrave). Palca e këmbës. Kockë me palcë.
2. bot. Pjesa e butëgjendet brenda trungut a brenda degëvedisa drurëve ose brenda kërcejve, brenda rrënjës a brenda degëvebimëve dythelbore; buka ose zemra e trungut a e kërcellit. Palca e shtogut. Palca e arrës thelbi i arrës, buka e arrës. I heqin palcën. Mos i shiko lëvozhgën, po shikoji palcën! (fj. u.).
3. fig. Pika a pjesagjendet pak a shumëmesin e një hapësire; pjesa e brendshmeqendërdiçkaje; zemra, mesi. Palca e shkëmbit. Palca e Myzeqesë. Palca e vendit. Palca e lumit rryma më e fortë në mes të lumit.
4. fig. Pjesakryesore e më e rëndësishme e diçkaje, thelbi; pjesa më e zgjedhur a më e mirë, ajka. Palca e tokave. Palca e gjësëgjallë. Palca e gjërit.
5. fig. Mesi i një periudhe kohe; pika e një periudhe, kur shfaqenmënyrën më të përqendruar, të qartë e të theksuar tiparet e saj, kulmi. palcëdimrit (të verës). Palca e vapës.
6. Shumë thellë, sa s’ka ku të vejë më, derikockë ose në shkallën më të lartë, në kulm (kur përdoret me parafjalën ose me deri). I lagur deripalcë i lagur shumë, qull. I kalbur deripalcë i kalbur krejt. Besnik deripalcë besnik i patundur, derivdekje. E urren deripalcë e urren me të gjitha forcat. I hyri shiu (uji, të ftohtët) deripalcë. I ka hyrë frikapalcë (në bark, në mish) është frikësuar shumë, i ka hyrë lepuribark. I ka vajtur (i ka shkuar) thikapalcë ështëgjendje shumërëndë e në hallmadh, ka arritur një gjendje që s’mund ta durojë dot më.
7. si ndajf. Shumë (zakonisht me mbiemrat i njomë, i butë). Është palcë i njomë (i butë).
Ia hëngri (ia thithi) palcën (dikujt) e mundoi shumë, e shfrytëzoitepërmi; s’i la gjë pa ia marrë; ia thithi gjakun. I ka hyrë frikapalcë (dikujt) është trembur shumë; është tmerruar; i ka hyrë lepuribark. Palcë gjëri pjesa më e mirë e diçkaje; thelbi; zemra. Deripalcëqafës në të gjithë trupin, krejt, i tëri; në brendësi, në thelb; nga koka deri te këmbët. Më ka vajtur (më ka shkuar) thikapalcë jam në një gjendje shumërëndë a në hallmadh, sa s’mundduroj dot më, jammjerim a në vështirësi shumëmëdha; më ka vajtur (më ka shkuar) thikakockë (në asht); më ka vajtur (më ka shkuar) thikaheqës.

SHUKULLORE

SHUKULLÓR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET bot. Familje bimësh barishtore dythelbore. Familja e shukulloreve.

SPEC

SPÉC,~I m. sh. ~A, ~AT 1. bot. (lat. Capsicum annuum) Bimë barishtore e butë me kërcelldegëzuar, me gjethe vezake, me lulevoglabardha, që bën frytefryra me lëkurë mishtakengjyrëgjelbër, të verdhë a të kuqe me fara brenda dhe është një nga perimet më të përhapura; frytet e kësaj bimepërdoren për ushqim; piperkë. Spec i kuq. Spec djegës. Speca gogozhare. Specatharë. Specambushur. Specapjekur (të skuqur). Speca turshi. Salcë specash.
2. bot. Pjesë e parë e emërtimevepathjeshta për disa lloje bimësh. Spec i egër (lat. Circaea Luteliana) bimë barishtore me gjethethjeshta, të përkundërta, kërcellhollë e me push, me lulevoglabardhalidhin kokrra dythelborekuqe me push; në dimër bima thahet dhe rizomat mbetentokë të paprishura. Spec i zi (lat. Piper nigrum) bimë kacavarëse dythelbore, e kultivuarshkallëgjerë në Vietnam dhe Indi, që bën kokrrazeza djegëse e me erë të mirë, të cilat vilen para se të piqen dhe përdoren për të lezetuar gjellën; piper i zi. Spec tulës Spec me tul të ëmbël.
3. Pluhur i kuq nga frytet e thara e të grira imët të një llojiveçantëkësaj bime, me kokrravogla, të kuqe e shumë djegëse, i cili i hidhet gjellës; piper i kuq. Spec i kuq. U hedh spec fasuleve (lakrave).
4. fig. bised. Njeri shumë nevrik, që merr zjarr për çdo gjë. Është një spec që nuk durohet.
Sin.: gogozhare, piper, nevrik, pipirickë, pipere.
U spec (piper) (dikush) u skuq shumë nga turpi, nga zemërimi etj., u turpërua shumë; u nxeh keq, i hipi inati menjëherë, u tërbua nga inati; u flakë (në fytyrë); u prush (në fytyrë); u lulëkuqe (në fytyrë); u lafshë gjeli tall.; mori flakë. Nuk hahet as me spec e as me hudhër (diçka a dikush) shih s’hahet as me vaj e as me uthull (diçka a dikush). E ka spec e uthull (me dikë) shih (shkojnë) si macja me miun. (U zunë) për pesë *para spec. *Punë me spec. Spec djegës keq. njeri idhnak, nevrik i madh.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.