Fjalori

Rezultate në përkufizime për “dogmatike”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

ANTIDOGMATIZËM

ANTIDOGMATÍZ/ËM,~MI m., libr. Kundërvënie ndaj dogmës dhe dogmatizmit; të qenët kundër pikëpamjeve (ideve, koncepteve, doktrinës) dogmatike; kund. dogmatizëm. Antidogmatizëm kritik (radikal). Antidogmatizmi si bazë e zhvillimit të shkencës dhe të mendimit të lirë.

ANTISKOLASTIKË

ANTISKOLASTÍK/Ë,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Doktrinë ose qëndrim kritik kundër skolastikës në filozofinë dhe në teologjinë e Mesjetës evropiane; qasje kritike kundër metodës së të mësuarit dhe përmbajtjes mësimore dogmatike, filozofike dhe teologjike, duke lënë anash vëzhgimin e drejtpërdrejtë të realitetit, kundërskolastikë; kund. skolastikë. Rrymat e antiskolastikës. Metoda antiskolastike. Trajtim kritik i antiskolastikës.
2. Qëndrim kritik në shkencën moderne kundër dogmatizmit ose kundër mungesës së shprehjes së lirë të mendimit në fusha të ndryshme shkencore dhe filozofike. Antiskolastika si mendim kritik.

DOGMATIK

DOGMATÍK,~E mb. 1. Që ka të bëjë me dogmën, që shndërrohet në dogmë; që mbështetet në një dogmë të caktuar. Tezë (pikëpamje) dogmatike. Parim dogmatik. Zgjidhje dogmatike. Në mënyrë dogmatike.
2. Që është i ngurtë në besime, në opinione; që është i pandjeshëm ndaj argumenteve të tjera; që bie në dogmatizëm. Njeri dogmatik. Ai është shumë dogmatik në mendimet e tij për politikën.

DOGMATISTE

DOGMATÍST/E,~JA f. sh. ~E, ~ET Dogmatike.

KALLËP

KALLËP,~I m. sh. ~Ë, ~ËT 1. tek. Kuti a pajisje e posaçme prej druri ose prej metali me përmasa të përcaktuara, që shërben si model për t’i dhënë formën a masën duhur një vegle, një detali, këpucëve etj.; formë, model. Reparti i kallëpëve të fabrikës. Tulla (tjegulla) në kallëp. Vë (derdh) në kallëp.
2. Produkti me përmasat e dëshiruara që del nga kjo formë a nga ky model. Nxorëm kallëpë të rinj. Pastroj (lëmoj) kallëpin.
3. Çdo gjë, copë a send me formë e përmasa të caktuara dhe të njëtrajtshme. Kallëp sapuni (akulli). Kallëpë të mëdhenj sheqeri. Kallëp misri (kallamboqi) kalli misri me kokrra.
4. fig., bised., shpërf. Njeri a grup njerëzish jokrijues, me nivel mediokër ose të njëjtë nga profesioni, nga ana arsimore etj., që përgjithësisht janë të paaftë, nuk pëlqehen në publik dhe bëhen të mërzitshëm; lloj e sorollop. Janë njerëz të një kallëpi.
5. fig., bised., keq. Njëfarëlloj produktesh a sendesh të prodhuara me cilësi të dobët; shabllon, shabllonizëm. Sende (gjëra) të një kallëpi shabllonizma.
6. si ndajf., bised. Në formën a në masën e duhur, tamam ashtu siç duhet; saktësisht pas trupit. Kostumi i rrinte kallëp. E merr (e zbaton) kallëp.
✱Sin.: formë, model, sorollop, shabllon.
♦ I fut në një kallëp i quan njerëzit a gjërat të njëllojta pa të drejtë e pa menduar gjatë, nuk ndan të mirin nga i keqi, nuk bën dallime; i fut në një zdrukth. E fut në kallëpe. 1. (diçka) E vlerëson diçka sipas një modeli të paracaktuar, i përmbahet një qëndrimi të ngrirë, e gjykon njësoj si një tjetër, e fut mekanikisht në skema; gjykon e vepron në mënyrë burokratike a dogmatike; e fut në kornizë libr. 2. (dikë) E quan pa të drejtë si njeri që ka gabuar, që ka shkelur rregullat, sipas disa kërkesave të ngushta ose sipas mendjes së tij; e trajton në mënyrë dogmatike (kryesisht në rrafsh politik e moral). Si kallëp i luspitur (dikush) keq. i zhveshur, pa rroba në trup; lakuriq; si e ka lindur nëna. E mori kallëp (diçka) e keqkuptoi duke e parë ngushtë, pa arsyetuar fare për të kapur thelbin; e kapi fjalë për fjalë a e zbatoi diçka pa i hyrë thellë e pa kuptuar domethënien; e mori për ters.

PONTIFIKIM

PONTIFIKÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. fet. Marrja e postit dhe ushtrimi i detyrës nga Papa.
2. fet. Të meshuarit me rastin e marrjes së postit nga papa ose nga një ipeshkëv.
3. fig. E folur në mënyrë solemne, dogmatike e pompoze.

PONTIFIKOJ

PONTIFIK/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR jokal. 1. fet. Organizoj zgjedhjen e një pape të ri a të një ipeshkvi.
2. fet. Meshoj për marrjen e postit dhe fillimin e detyrës nga papa ose një ipeshkëv.
3. fig. Flas në mënyrë solemne, dogmatike e pompoze.

TEOLOGJI

TEOLOGJÍ,~A f. sh. ~, ~TË 1. filoz., fet. Shkencë që ka për objekt studimin e dukurive hyjnore, të dogmave dhe të parimeve fetare; tërësi e mësimeve për Zotin, për hyjnitë dhe për historinë e fesë. Teologjia e krishterë. Teologjia islame. Teologjia pagane. Teologjia judaike. Teologjia budiste. Teologjia mistike bektashiane. Teologji dogmatike (skolastike, morale, asketike).
2. fet. Degë që merret me studimin e fesë, të dukurive hyjnore, të dogmave dhe të parimeve fetare. Student i teologjisë. Studionte teologji. Studion për teologji. Doktor në teologji. Profesor i teologjisë. Fakultet i teologjisë.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.


© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 — Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.

www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë