FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

DAKÓRD libr. 1. ndajf. Në marrëveshje, në ujdi me dikë, në një mendje, të një mendimi. Ramë dakord për çështjen. - Jeni dakord?

2. si pasth. Përdoret kur miratojmë një veprim, një kërkesë, një lutje etj.; mirë, ashtu, po. - Dakord, le të vijë. - Dakord, pranoj!

✱Sin.: po, mirë, ashtu.

DAKORDËSÍ,~A f., libr. Dakordësim; rënie dakord;. Pati dakordësi. Ka marrë dakordësinë. Kjo ka qenë dakordësi e të gjithëve.
✱Sin.: pëlqim, pranim, lejim, pohim, miratim, aprovim, marrëveshje, mirëkuptim, ujdi, godi, akord, dakordësim.

DAKORDËSÍM,~I m., libr. 1. Veprimi kur dakordësojmë me dikë a me disa; dakordësi.
2. Gjendja kur është rënë dakord për diçka. Procesi i dakordësimit. Pjesë e këtij dakordësimi.

EKSTRAD/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR kal., drejt. E dorëzoj ose e sjell me forcë dikë që gjendet jashtë shtetit dhe që akuzohet për krim, për t’ua nënshtruar procedurave ligjore. Kërkon të na ekstradojë. Ajo ra dakord të ekstradojë disa prej turqve. Shteti shqiptar nuk duhet ta ekstradojë qytetarin e pafajshëm. Mund ta ekstradojë shtetasin e tij vetëm kur ai është palë në një marrëveshje ndërkombëtare.

GJITHANSHMËRÍSHT ndajf. Në mënyrë të gjithanshme. I studiuar gjithanshmërisht. Isha gjithanshmërisht dakord.

KRITÍK/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. Analizë, vlerësim a gjykim, që kryesisht vë në pah të metat e dikujt a diçkaje; vërejtje, qortim, fajësim. Kritikë e fortë (e butë). Kritikë e drejtë (e gabuar). Bëj kritikë dashamirëse (dashakeqe). U prek ( u lëndua) nga ajo kritikë. E pranoi (e mirëpriti, e hodhi poshtë) kritikën. E shprehu kritikën tërthorazi (drejtpërdrejt). Kam disa kritika për të. Nuk i kishte qejf kritikat. Jam dakord me kritikat e bëra.

2. Aktivitet intelektual që, bazuar në parime dhe metodologji të caktuara, synon të shqyrtojë dhe të gjykojë veprat e artit, të letërsisë, të teatrit, të historisë, të filozofisë etj., duke vënë në pah arritjet dhe mangësitë; fusha e studimeve që merret me këtë lloj aktiviteti. Ka prirje për kritikë letrare (artistike). Merret me kritikën e artit, teatrit dhe filmit.

3. Artikull a studim kritik; recension. Botoi një përmbledhje me kritika.

4. filozof. Aftësi intelektuale që i lejon dikujt të formulojë gjykime objektive dhe analitike mbi fakte dhe çështje të një natyre morale, shpirtërore, historike etj.

5. përmbl. Të gjithë ata që merren me vlerësime a studime kritike.  Kritika letrare u tregua e rreptë. Kritika shkencore i bëri jehonë të madhe librit të tij.

✱Sin.: vërejtje, qortim, fajësim, recension.

LUFTÚARIT (të) as. Luftë, betejë, zhvillim i luftimeve. Të luftuarit me intensitet të lartë i detyroi të dyja palët të bien dakord për armëpushim.

MBARÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur mbaroj ose kur mbarohet diçka. Mbarimi i punës. Në mbarim e sipër.
2. Caku ku mbaron diçka që shtrihet në hapësirë (një vijë, një rrugë, një sipërfaqe etj.), vendi ku mbaron diçka; fund; kund. fillim. Mbarimi i rrugës. Mbarimi i rreshtit. Fillimi e mbarimi i bregdetit.
3. Pjesa e fundit e diçkaje (e një libri, e një vepre, e një mbledhjeje, e një veprimi etj.), fund; pjesa përmbyllëse e diçkaje, finalja; kund. fillim. Mbarimi i librit (i romanit, i artikullit). Mbarimi i filmit (i dramës). Mbarimi i lojës (i ndeshjes, i shfaqjes). Mbarimi i shërbimit (i udhëtimit). Mbarimi i mbledhjes. Nga fillimi deri në mbarim. Aty nga mbarimi i luftës. S’i dihet mbarimi. Fillimet dhe mbarimet e shumë historive.
4. Caku që shënon fundin e një kohe; pjesa e kohës që lidhet me këtë cak; caku kohor që shënon fundin e një pune, të një veprimi a të një veprimtarie, fund; kund. fillim. Mbarimi i ditës (i javës, i muajit, i stinës, i vitit). Mbarimi i dimrit. Në mbarim të verës. Nga mbarimi i shekullit XX. Mbarim i afatit (bank.) përfundim i periudhës së rënë dakord për të zbatuar një kontratë ose marrëveshje ligjore.
5. muz. Pjesë e parë e disa emërtimeve të pathjeshta në muzikë: Mbarim femëror masa e fundit e mendimit muzikor, në të cilën akordi përfundimtar vendoset në kohën e butë të masës. Mbarim mashkullor masa e fundit e mendimit muzikor, në të cilën akordi përfundimtar vendoset në kohën e fortë të masës.
♦ *Fillim e mbarim.

MENDJES/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR vetv. Jam në një mendje me dikë tjetër, bie dakord me një mendim ose ide të dikujt. Mendjesohem me një studiues.
✱Sin.: dakordësohem, pajtohem, puqem, përputhem.

MOSDAKORDËSÍ,~A f. Mosqenia dakord me dikë a diçka; veprimi dhe gjendja kur nuk pajtohem me një mendim, me një ide etj.; kund. dakordësi. Ka mosdakordësi në interpretimin e përkthimit.

MOSMARRËVÉSHJ/E,~A f. sh. ~E, ~ET 1. Pikë, çështje a situatë për të cilën nuk bie dakord dhe nuk e jap miratimin tim; mungesë konsensusi ose miratimi; mospajtim a mospërputhje mendimesh, pikëpamjesh, qëllimesh, veprimesh etj. Mbeti ende një mosmarrëveshje në lidhje me çmimin përfundimtar të shtëpisë.
2. Konflikt ndërmjet dy a më shumë njerëzve, palëve etj.; përçarje, grindje. Mosmarrëveshje të mëdha (të papajtueshme). Mosmarrëveshje familjare (ekonomike, politike, parimore, ideologjike). Lindën mosmarrëveshje. I zgjidhën mosmarrëveshjet. S’ka mosmarrëveshje.
3. Paqartësi ose të kuptuar jo i plotë, jo ashtu si duhet ose i gabuar i diçkaje që thotë a që parashtron dikush tjetër, keqkuptim, moskuptim. Ka ndodhur (ka pasur) një mosmarrëveshje e vogël (e madhe). Këtu ka ndonjë mosmarrëveshje.
✱Sin.: konflikt, mospajtim, mospërputhje, përçarje, grindje, moskuptim, keqkuptim.

MOSRË́NI/E,~A f. Veprimi a gjendja kur nuk bie_I; kund. rënie. Mosrënia e sirenave. Mosrënia në prangat e policisë. Mosrënia dakord për çmimin. Siguria e mosrënies nga lartësitë. Përpiqet për mosrënien e mëtejshme të nivelit të jetesës.

MOSUJDÍSJ/E,~A f. Mosrënie dakord; kund. ujdisje. Mosujdisja me vendimet e atij takimi.

MOSVOTÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Mosmiratim i dikujt a diçkaje duke votuar kundër, përdorimi i votës kundër dikujt a diçkaje; kund. votim. Disa nuk ranë dakord me mosvotimin e atij ligji.
2. Mungesë e pjesëmarrjes në votim, kur nuk votojmë; kund. votim. Mori parasysh mosvotimin e palës tjetër. Mosvotim për dy vjet rresht, pra braktisje e institucionit.

MPÁKSHËM ndajf. Në masë, numër a intensitet që është pakësuar apo zvogëluar shumë. Jam dakord me kërkesat, madje kanë kërkuar mpakshëm.

OKÉJ pasth., libr. Po; mirë; dakord (në pyetje, pohime etj.). Do të vijnë të gjithë, okej? A është okej për ju në orën 10.00?

PADAKORDÚESH/ËM (i), ~ME (e) mb. Që nuk është i dakordueshëm ose që nuk është dakord me dikë ose me diçka. I padakordueshëm me parashtrimet e paraqitura.

POHÚESHËM ndajf. Në mënyrë pohuese, duke pohuar, pohimisht; dakord. Piktura (filmi) flet pohueshëm. Deklarohet pohueshëm.

►RAKORD/ÓHEM jovep., ~ÓVA (u), ~ÚAR libr. 1. vetv. Përputhem, pajtohem, bashkërendohem. Shifrat nuk rakordohen asgjëkundi. Rakordohen veprimet.
2. vetv. Merrem vesh me dikë, bie dakord. Në mbledhje u rakordua mbi planin e punës.
3. pës., vet. v. III e RAKORDÓJ.

RAKORD/ÓJ vep., ~ÓVA, ~ÚAR libr., kal. 1. Vë në lidhje gjëra të ndryshme, bashkoj, pajtoj. Rakordojmë qëndrimet.
2. Merrem vesh me dikë, bie dakord (për diçka). Palët rakorduan për hapat e mëtejshëm. Rakorduan detajet e protestës.