FJALOR I MADH I GJUHËS SHQIPE

BISHT/ZÍ,~ZÉZË mb. Që ka bisht të zi. - Ç’kometë bishtzezë qenka kjo?

BISHTZÍ,~U m. sh. ~NJ, ~NJTË zool. Bishtzezë.

GJÉLËZ,~A f. sh. ~A, ~AT 1. zool. (lat. Scolopacidae) Shpend i egër uji sa një pëllumb, me sqep të gjatë e të verdhë, me pendë të zeza e me majat e krahëve të bardha.
2. zool. Pjesë e parë e emërtimeve të pathjeshta për disa lloje gjelëzash. Gjelëz e madhe (lat. Calidris canutus) gjelëz me gjashtë nënlloje. Gjelëz e madhe sqephollë. Gjelëz gushëkuqe (lat. Calidris ferruginea) gjelëz me sqep të gjatë e të përkulur, me pendë ngjyrë kafe, me cirka të çelëta dhe gushë të kuqërreme. Gjelëz gushëzezë (lat. Calidris alpina) gjelëz e vogël e viseve veriore, me sqep të shkurtër, gushë të zezë, kurriz të cërkalarme dhe bark të përhimë. Gjelëz barkzezë. Gjelëz bishtkuqe. Gjelëz bishtvijëzuar. Gjelëz bishtzezë e madhe. Gjelëz e kuqe. Gjelëz kokëzezë. Gjelëz laramane. Gjelëz pikaloshe.
♦ Ha këmbë gjelëze jeton me të gjitha të mirat.

NUSELÁL/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT zool. 1. (lat. Martes foina; Mustela nivalis) Kafshë gjitare mishngrënëse sa një mace, me trup të shkathët, me gëzof të murrmë a të kuqërremtë sipër e të bardhë në bark; bukël, nusël, nusëz. Nuselala na i mbaroi pulat. E shkathët si nuselalë.
2. Pjesë e parë e emërtimeve për lloje të ndryshme të nuselalës: Nuselala e borës (lat. Mustela erminea). Nuselala bishtzezë (lat. Mustela erminea).
✱Sin.: bukël, bukër, buklezë, bukrezë, bukulicë, bukulushë, bukuri_II, bukuroshe, bulkëz, nusël, nusëz, nusebukur, nusmirë, nusebukël, bishtfurkë, furrëbubëz, larakuqe, nuse, nificë.

PÉNDËZ,~A f. sh. ~A, ~AT Kolibër. Pendëza bishtzezë (lat. Chahlybura urochrysia melanorrhoa) kolibër i vendeve të Amazonës me pendë ngjyrë bronzi e me bishtin të zi.

PULËBÁRDH/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT 1. zool. (lat. Larus) Shpend uji, me trup pothuaj sa një pulë, me këmbë të shkurtra, me pendë të dendura e të bardha, që rron në brigjet e deteve a të liqeneve dhe ushqehet me peshk; çafkëbardhë. Tufë pulëbardhash. Klithma e pulëbardhave.
2. Pjesa e parë e emërtimeve të pathjeshta për disa lloje pulëbardhash: Pulëbardha e argjendtë (lat. Larus argentatus) shpend i përhapur në gjithë Evropën, me pendë të hirta, me kokë të bardhë dhe këmbë të shkurtra, që jeton në koloni. Pulëbardha bishtzezë (lat. Larus crassirostris) Pulëbardha grabitqare (lat. Stercorarius, Catharacta skua). Pulëbardha grabitqare bishtgjatë (lat. Stercorarius longicaudus). Pulëbardha grabitqare e murrme (lat. Catharacta lonnbergi). Pulëbardha e harengës paci. Pulëbardha këmbëverdhë (lat. Larus cachinnans). Pulëbardha kokëhirtë (lat. Larus cirrocephalus). Pulëbardha kokëzezë (lat. Larus melanocephalus) pulëbardhë e Mesdheut, me kokë të zezë dhe trup e krahë të bardhë. Pulëbardha e leshterikut (lat. Larus dominicanus). Pulëbardha e madhe (lat. Larus marinus). Pulëbardha mbretërore (lat. Larus hartlaubii). Pulëbardha e Mesdheut pulëbardha kokëzezë. Pulëbardha ngjyrëhiri (lat. Larus canus) pulëbardhë me krahë e bisht të hirtë, me kokë dhe me bark të bardhë, me majat e krahëve të zinj dhe me sqep të shkurtër e të verdhemë në jeshile. Pulëbardha e përhime (lat. Larus canus anus) pulëbardhë ngjyrë hiri. Pulëbardha e qytetit (lat. Chroicocephalus ridibundus; Larus ridibundus) pulëbardha shtegtuese që ushqehet me kandrra, me peshq, me fara, me krimba a me mbeturina ushqimore të qyteteve. Pulëbardha rozë (lat. Larus genei) pulëbardhë me pendë në ngjyrë të hirtë të çelët, me gjoks gati të bardhë, me sqep dhe këmbë të kuqe të errët, që ushqehet me peshq, me krimba dhe kandrra fluturake. Pulëbardha sqepkuqe (lat. Larus scopulinus). Pulëbardha sqepshkurtër (lat. Rissa brevirostris). Pulëbardha sqepzezë (lat. Larus bulleri). Pulëbardha sybardhë (lat. Larus leucophthalmus). Pulëbardha tregishtore (lat. Rissa tridactyla, R. brevirostris, Larus tridactylus).
3. bised. Gështenjë e pjekur dhe e qëruar. Hëngri ca pulëbardha.

PÚLËZ,~A f. sh. ~A, ~AT zool. 1. (lat. Gallinula chloropus) Pulçinë, bajzë.
2. Pjesa e parë e emërtimeve të pathjeshta për disa lloje pulëzash: Pulëza bishtzezë (lat. Gallinula ventralis). Pulëza e ujit pulëvogla e ujit.

SHAPTÓR/E,~JA f. sh. ~E, ~ET zool. 1. (lat. Scolopax rusticola) Shpend i murrmë lara-lara, me sqep të gjatë, të hollë e të drejtë, që jeton nëpër vende me shkurre e pyje me lagështirë dhe ka mish të shijshëm; shapkë, pulëdushke. Kishte gjuajtur vetëm dy shaptore. I zuri syri një shaptore në barin e harlisur. Po ndiqte me sy lëvizjet e shaptores.
2. Pjesë e parë e emërtimeve të përbëra për lloje të ndryshme shaptoresh. Shaptorja afrikane (lat. Crecopsis egregia) shpend me shpinë ngjyrë kafe në të zezë, me kokë dhe gjoks ngjyrë gri dhe me sqep e sy të kuq. Shaptorja australiane (lat. Porzana fluminea) shpend i vogël me trup ngjyrë kafe në pjesën e sipërme, ndërsa në pjesën e poshtme të trupit ngjyrë gri me disa vija të zeza e me pika të bardha, ndërsa sqepin dhe këmbët në ngjyrë të verdhë. Shaptorja bishtzezë (lat. Amaurornis bicolor) shpend me ngjyrë kryesisht gri, vetëm krahët në ngjyrë kafe, ndërsa këmbët në ngjyrë të kuqe të zbehtë. Shaptorja e Galapagosit (lat. Laterallus spilonota) zog i vogël tokësor, endemik i Galapagos, me ngjyrë gri të errët dhe me shpinë kafe, sy të kuq dhe njolla të vogla të bardha në gjysmën e trupit. Shaptorja e gurishtave (lat. Oedicnemus crepitans) shpend zakonisht i natës, sepse ditën nuk bie në sy, me trup ngjyrë kafe me vija, me sy të mëdhenj të verdhë dhe këmbë të trasha të verdha. Shaptorja gushëbardhë (lat. Laterallus albigularis) shpend me kurorë, zverkun dhe pjesën e sipërme në ngjyrë kafe, ndërsa barkun deri tek bishti në bardh e zi. Shaptorja këmbëkuqe (lat. Rallina fasciata) shpend me qafë dhe gjoks ngjyrë kafe në të kuqe dhe me këmbë të kuqe e me disa njolla të kuqe rreth syrit. Shaptorja njëngjyrëshe (lat. Amaurolimnas concolor) shpend me ngjyrë kafe dhe këmbë të kuqërremta, me sqep ngjyrë të gjelbër në të verdhë. Shaptorja rënkuese (lat. Numenius phaeopus, Scolopax phaeopus) shpend me ngjyrë gri në kafe dhe me sqep të gjatë e të lakuar poshtë; kojliku. Shaptorja sqepkthyer (lat. Numenius arquata) shpend i madh me ngjyrë kafe në të hirtë dhe me sqep të përthyer. Shaptorja sqepverdhë (lat. Amaurornis flavirostra, Zapornia flavirostra) shpend me pendë të zeza, me sy të kuq dhe sqep të verdhë.
✱Sin.: skjepçë, sqepçë, sqepgjatë, sqeptore, shapkore, shepkë, shepkore, qerjorinë.