Fjalori

Rezultate në përkufizime për “avlli”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

AVLLI

AVLLÍ,~AI f. sh. ~, ~TË [AVLÍ,~A] 1. Mur që rrethon oborrin ose një copë toke rrotull shtëpisë. Avlli e lartë. Mur avllie. Shtëpi me avlli. Kapërcej avllinë. Rrethoj me avlli. Hipi mbi avlli. Shemb avllinë.
2. Oborr i rrethuar me mur. Avllia e shtëpisë. Në mes të avllisë. Hyj (dal) në avlli. Rriavlli. Pastroj avllinë.
I bën drita avllia (dikujt). S’e kapërcen (s’e kalon) avllinë (dikush) shih s’ka dalë nga pragu (dikush).

MURENXIRË
RYJ

RY/J vep., ~VA, ~RË jokal. Hyj; turrem, sulem, vrapoj. Si hapën portën, rynë brendaavlli. Egërsirat rynë nëpër shtëpirat. Të ryj brenda nuk më lënë.

SHTËPI

SHTËPÍ,~A f. sh. ~, ~TË 1. Ndërtesë për të banuar (zakonisht për një familje a për familje të një gjaku); banesë; apartament ku banon një familje. Shtëpi e madhe (përdhese, dykatëshe, elbasançe). Shtëpia jonë. Shtëpi fshati. Shtëpi me gurë (me tulla, me qerpiç). Shtëpi me dy (tre) kate. Shtëpi me avlli. Shtëpi me qira. Një shtëpi këtu, një atje. Oborri (kopshti) i shtëpisë. Bukë (gjellë) shtëpie. Punët e shtëpisë. I zoti i shtëpisë. Detyra shtëpie detyranxënësi i bënshtëpi. Ka shtëpimirë. Mori shtëpi të re. Ndërtoi (bëri, bleu) një shtëpi. E shiti shtëpinë. Fshij (pastroj, lyej, laj, shtroj, zbukuroj, qeveris) shtëpinë. E mban shtëpinë mirë. Nuk mblidhejshtëpi. Nuk del nga shtëpia. Pa shtëpi, pa katandi. Shkoi (u mbyll, rrinte) në shtëpi. Ku e ka shtëpinë? Eja nga shtëpia! Rri si në shtëpinë tënde! E mbushi shtëpinë plot me të mira. Shtëpinë shite, shokun mbaje! (fj. u.).
2. Pjesëtarët e një familjejejetojnëbashku në një shtëpi, familje; derë; familja e vështruar nga ana e kushteve dhe e nevojavejetesës. Shtëpi e dëgjuar (e vjetër, e madhe, mikpritëse). Shtëpi patriotësh (heronjsh, trimash). Shtëpi pushke. Njerëzit e shtëpisë. Njeri i shtëpisë njeri që na vjen dendurshtëpi dhe që e ndiejmë si të afërt. Zonjë shtëpie. Mjeku i shtëpisë. Shtylla e shtëpisë. Ka qenë shtëpi e parë. Është nga shtëpi e mirë. Jemi një shtëpi (të një shtëpie). Hapi (çeli) shtëpi të re (më vete) krijoi familje të re e banon veçan. Si i ka nga shtëpia? Ngriti shtëpinë me këmbë. Fshat me dyqind shtëpi. U shpërngulën njëzet shtëpi. Njeri me shtëpi. Shtëpi pa fjalë familje pa grindje e mosmarrëveshje. Djalë (vajzë, nuse) për shtëpi. Ai e mban shtëpinë. Shtiu zjarrinshtëpi shtiu sherrinfamilje. U bënë (një) shtëpi lidhën krushqi e krijuar, lidhje familjarengushta. Ishin një shtëpi, po u bënë dy zjarre. I ra shtëpia mbi kokë i duhejpërballonte vetë shpenzimet për jetesën e familjes, mbeti zot shtëpie. S’ishte për shtëpi. Nuk mbahet shtëpia me miell hua. (fj. u.).
4. Dhomë. Shtëpia e zjarrit (e bukës).
5. fig., bised. Atdheu, vatra. Na kishte shkelur i huajishtëpi.
6. Institucion shtetëror, i ngritur për të përmbushur nevojandryshme kulturore, arsimore, edukuese, shëndetësore etj. të masave punonjëse; ndërtesa e një institucionitillë. Shtëpitë botuese. Shtëpi kulture. Shtëpi pushimi. Shtëpia e lindjes. Shtëpia e fëmijës institucion edukues ku jetojnë e rriten fëmijët pa prindër. Shtëpia e pionierit. Shtëpia e foshnjës institucion shtetëror ku rriten dhe edukohen fëmijët e vegjël për të cilët nuk mundkujdesen prindërit a të afërmit e tjerëtyre. Shtëpia e pleqve. Shtëpia e mësuesit. Shtëpi pritjeje. Shtëpia e arsimit shëndetësor. Shtëpia e oficerëve.
7. Sipërmarrje a firmë tregtare.
8. hist. Dinasti, familje, derë. Shtëpia e Habsburgëve.
9. bised. Vendi ku hyn bishtiveglandryshme; vendi ku vihet guriunazë; fole. Shtëpia e sëpatës (e kazmës, e kosës). Shtëpia e unazës. Nuk e nxë bishtin shtëpia.
Bëhet *plakshtëpinë e botës (dikush) keq. E bën shtëpinë në *udhë (në mes të udhës) (dikush). Bën si në shtëpi të vet (dikush). 1. Sillet lirisht diku, nuk e ndien veten ngushtë. 2. Nuk ka fare droje e cipë dhe nuk pyet për të tjerët; sillet sipas qejfit dhe sipas interesit të vet; bën si në oborrin e vet. Nuk e di (se) ku rri (ku bie) me shtëpi (diçka) s’di asgjë për diçka, s’kam haber fare për të; nuk e njoh fare. Ia di sa *trarë ka në shtëpi (dikush). Gjeti shtëpinë e priftit (dikush) iron. pati fat se ra në mjediskëndshëm a të rehatshëm, i ka të gjithamirat, nuk i mungon asgjë, nuk vuan për asgjë, nuk ka asnjë shqetësim, as që do t’ia dijë; e gjeti e mira vetë (dikë); s’i dhemb (më) koka (kryet) (dikujt); i ka zënë lopata ujë (dikujt); është si veshka në mes të dhjamit. Na hëngri *pragun e shtëpisë (dikush) përçm. I hap *derën e të rrëmben shtëpinë (dikush). Ia heq shtëpia (dikujt) ka traditë familjare për diçka, e ka zakon a për fis; i shkon pas sërës. jep *kusinë e të merr shtëpinë (dikush) keq. jep edhe *trarët e shtëpisë (dikush). S’i këndon më *gjelishtëpi (dikujt). E mbylli shtëpinë (dikush) nuk la njeri prapa nga familja e vet; e la shkretë e pa njeri; e mbylli derën. Iu mbyll shtëpia (dikujt) mbeti pa fëmijë, nuk la pasardhës; mbeti shkretë e pa njeri; iu shua shtëpia; iu mbyll dera; iu shua pragu; iu shkulën caranjtë e vatrës. Përmbys (djeg) shtëpinë (për dikë) është shumë mikpritës; të pret me gjithë zemër, të pret me gjithëmirat; s’di ç’të bëjë që të të kënaqë, bën çmos për ta kënaqur mikun sa më shumë; ia bën me majë (dikujt); e bën lëmë (dikush); e bën killë (dikush). Pa plëng e pa *shtëpi (pa cak). Prish shtëpi e bën kasolle (dikush) prish diçkamadhe e me shumë vlerë për diçkavogël e me pak vlerë; prish bucela (bute) e bën kënaçe. Me shtëpi e bagëti me të gjitha, me gjithçka; me laçka e me plaçka. Shtëpi pa qira iron. bised. burg. Iu shua shtëpia (dikujt) i vdiqëngjithë, mbeti pa njeri; mbeti pa fëmijë, nuk la pasardhës; iu mbyll shtëpia; iu shua dera. I vuri *kyçin (drynin, çelësin) shtëpisë (dikush). I vuri *rezen shtëpisë (derës) (dikush). Zbulon (prish) shtëpinë për të mbuluar stanin (dikush) prish diçkamadhe e me shumë vlerë për diçkavogël e me pak vlerë; prish shtëpi e bën kasolle; qep një pëllëmbë e shqep një pash. I zëntë shtëpia *bar! (dikujt) mallk.

ZHGALITUR
Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.