Fjalori

Rezultate në përkufizime për “arallëk”

Mëso si ta përdorësh
<<< Kthehu te kërkimi kryesor në fjalor

ARALLËK

ARALLË́/K,~KU m. sh. ~QE, ~QET vjet. 1. Vend i zbrazët, hapësirë e lirë midis dy sendeve, largësi; plasë. Arallëqet e gurëve. Lë arallëk. Ka arallëk.
2. Mesore a rruginë ndërmjet dhomaveshtëpitë e tipitvjetër. Shtroi arallëkun me qilim.
3. Hajat, treme. Arallëku i portës.
4. Kohë e lirë; nge; pushim. S’kam (s’gjej) arallëk. Nuk i lë arallëk. S’bën arallëk nuk pushon. I jap arallëk. Lë arallëkshteg, lë vend.
Sin.: zbrazëti, hapësirë, largësi, plasë, hajat, treme.

HAJAT

HAJÁT,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Shesh përpara derës së një ndërtese, i shtruar me dhengjeshur ose me rrasa, i mbuluar me çativendosur mbi shtylla, zakonisht i parrethuar me mur ose i rrethuar me mureulëta a me parmakë; treme. Për të mos e ndier vapën e madh rrinimhajat. Hajat i shtruar. Hajat me mure (me parmakë). Hajati i shtëpisë. Shtyllat e hajatit. Rrinte (doli) në hajat.
2. Pjesë e gjerëkatin e poshtëm të një ndërtese, ku hyhet nga dera kryesore (zakonisht e shtruar me pllaka guri, mermen etj.). Hajat i madh (i gjerë, i ngushtë, i gjatë). Shkallët e hajatit.
3. bised. Hauri i bagëtivekatin e poshtëmshtëpisë, qilar. Hajati i lopëve. I mbylli kuajthajat. E futi qerrenhajat.
4. bised. Ndërtesë e thjeshtë njëkatëshe me çatilartë e pa mure, që shërben për të mbajtur veglat bujqësore.
5. fig., vjet. Limer. Hajati i kaçakëve (i hajdutëve).
Sin.: treme, arallëk, qilar, ahur, shesh.

LARGËSI

LARGËSÍ,~A f. sh. ~, ~TË 1. vet. nj. qenët larg, të ndodhurit në një vendështë larg nga diçka tjetër; kund. afërsi. largësi larg.
2. Hapësirandan dy pika, dy vija, dy trupa a dy vende që nuk ndodhen ngjitur, që janëndarë njëri nga tjetri; rrugabën një trup kur lëviz, gjatësia e rrugëspërshkon ai nga pika e nisjes deripikën e mbërritjes. Largësia e Diellit (e Hënës) nga Toka. Largësia e qitjes. Largësia e Durrësit nga Tirana. Largësia e hedhjesgurit. Ndodhen në një largësi prej dhjetë kilometrash. Kjo largësi përshkohet për një orë. S’ka shumë largësi.
3. vet. sh. Tokat a vendetshtrihen larg një qyteti, një fshati etj., vendelargëta nga një qendër e banuar. Ndodhej dikulargësi.
4. Pjesë kohe e ndërmjetme, koha ndërmjet dy ngjarjevendryshme. Në një largësi prej pesëqind vjetësh.
Sin.: hapësirë, arallëk, udhë, largësirë.

NGE

NGE,~JA f. Kohë e lirë, në të cilën dikush nuk është i zënë me ndonjë punë; koha e mjaftueshme për të bërë diçka pa u ngutur, mundësia e përshtatshme për të bërë diçka. Kam nge. S’kam ngemerrem me ty. Jam me nge. Me nge kohëlirë; pa u ngutur. Do ta bëj me ngevonë. Punoj me nge. Ecte me nge. E bëri punën me nge. Bisedonin me nge. S’ia kam ngenë një pune nuk e ndiej vetengatshëm për diçka, s’kam kohë a mundësimerrem me një punë. Nuk kam ngenë tënde nuk kam kohëmerrem me ty; nuk kam hallin tënd. S’ka nge as për të vdekur është tepër i ngarkuar me punë. Kush ka nge, shtie rruaza në pe (fj. u.).
Sin.: voli, arallëk, kohë, vakt.
S’ia kam ngenë. 1. (diçkaje). Nuk e ndiej vetengatshëm ose nuk kam kohë për të bërë diçka a për të kryer një punë, s’kam dëshirë a mundësimerrem me të; nuk jamgjendje ekonomike për të bërë diçka, nuk i kam mundësitë materiale. 2. (dikujt). Nuk kam hallin e tij, nuk kam ndërmendmerrem me të; s’ia kam oreksin; s’ia kam takatin. S’kam nge (kohë) marr *frymë. S’kam nge të pi ujë kam shumë punë, s’di ç’të bëjparë; s’më zënë këmbët dhe; më vjen festja vërdallë; më lëshon koka miza.

PUSHIM

PUSHÍM,~I m. sh. ~E, ~ET 1. Veprimi kur pushoj ose kur pushohet. Pushimi i dikujt nga puna.
2. Gjendja kur pushoj ose kur pushohet. Pushim i udhëtimit. Pushim zemre. Qendër pushimi. Punon pa pushim punon pa ndërprerje, punon vazhdimisht.
3. Çlodhje; koha e lirë pas pune, koha gjatëcilës njeriu pushon.
4. Ditë e caktuar për të pushuar ose për të mos vajturpunë. Pushime e fundjavës (të festave).
5. Lejë për të mos vajturpunë, në shkollë etj. për arsye shëndetësore, për ditë feste etj. Pushimi javor. Pushim i gjatë (i shkurtër). Pushimi i drekës (i mesditës). Në pushimet e lojës. Dhjetë minuta pushim. Mori (kërkoi) pushim. E drejta e pushimit pas punës (zyrt). Shesh pushimi (ndërt.).
6. kryes. sh. Periudhë kohe gjatë vitit, kur dikushështëmarrëdhënie pune ka të drejtëpushojë, leje e zakonshme. Pushimi vjetor. Gjatë kohëspushimeve. Ka marrë pushimet. I kaloi pushimetbregdet (jashtë vendit, në mal).
7. kryes. sh. Periudhë kohefundvitit shkollor ose në mes të tij, kur shkollarët nuk shkojnëshkollë dhe arsimtarët nuk bëjnë punë mësimore. Pushimet shkollore. Pushimet verore (dimërore). Pushimet e dimrit. Ditët e pushimeve. Periudha e pushimeve.
8. Ndërprerje e zhvillimitdiçkaje. Pushimi i çështjes (drejt.).
9. muz. Pauzë. Pushim i plotë. Pushim katërsh.
10. bised. Qetësi; heshtje. E la në pushim. Ka gjetur pushim.
Sin.: çlodhje, prehje, prajë, ndërprerje, ndalesë, ndalim, ndalje, reshtje, heshtje, heqje, largim, leje, pauzë, zhegitje, fundjavë, nge, arallëk, qetësi.

VERANDË

VERÁND/Ë,~A f. sh. ~A, ~AT Pjesë e dalë si ballkon i gjerëanën balloreshtëpisë, ku rrinë njerëzit zakonishtverë. Veranda e shtëpisë (e hotelit). Doli (u ngjit, rrinte) në verandë.
Sin.: hajat, treme, arallëk, portik.

VOLI

VOLÍ,~A f. 1. Koha më e përshtatshme për të bërë diçka, çasti kur diçka mundbëhetlehtë, mundësi. I gjeti volinë. Më vjen voli e kam më të lehtë, më vjen për dore, më vjen për mbarë. Si tʼi vijë volia.
2. Nge. Sʼia kam volinë. Sipas volisë.
Sin.: mundësi, nge, kohë, arallëk, vakt.

Ky fjalor është domosdoshmëri për shkrimtarët e për publicistët, për shkollarët e për studentët, për mësuesit e për pedagogët, për studiuesit e për këdo që merret me përdorimin e kultivimin e gjuhës amtare.

Ai u vjen në ndihmë gjithë atyre që merren veçanërisht me gjuhën e shkruar, por edhe të folur, me krijime e me përkthime, me hartimin e fjalorëve të tipave të ndryshëm etj.

...lexo më tepër.